Từ hoàn thiện pháp luật đến nâng cao hiệu quả thực thi
Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế các-bon thấp và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về ứng phó với biến đổi khí hậu đặt ra những yêu cầu cấp thiết. Không chỉ cụ thể hóa các quy định của Luật Bảo vệ môi trường, các chính sách mới còn cần tháo gỡ những bất cập phát sinh trong thực tiễn, tạo môi trường pháp lý minh bạch, khả thi để doanh nghiệp chủ động tham gia quá trình giảm phát thải.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật về ứng phó với biến đổi khí hậu, gắn với định hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế các-bon thấp. Đặc biệt, Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới là cơ sở chính trị quan trọng cho quá trình hoàn thiện chính sách trong lĩnh vực này. Theo đó, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu cần gắn chặt với chuyển đổi xanh, nâng cao chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Trên tinh thần đó, dự thảo Nghị định được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy định về thích ứng với biến đổi khí hậu, quản lý phát thải khí nhà kính, bảo vệ tầng ô-dôn và phát triển thị trường các-bon trong nước. So với Nghị định số 06/2022/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung, dự thảo có phạm vi điều chỉnh rộng hơn khi bổ sung các quy định chi tiết về thích ứng với biến đổi khí hậu. Điều này thể hiện cách tiếp cận toàn diện hơn, kết hợp giữa giảm phát thải, nâng cao khả năng chống chịu và quản lý rủi ro khí hậu trong phát triển kinh tế - xã hội.
Một trong những điểm mới đáng chú ý của dự thảo Nghị định là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý phát thải khí nhà kính, tăng cường trách nhiệm của các bộ, ngành và địa phương trong tổ chức thực hiện các mục tiêu ứng phó với biến đổi khí hậu. Đồng thời, dự thảo chú trọng hoàn thiện các quy định về kiểm kê khí nhà kính, đo đạc, báo cáo và thẩm định kết quả giảm phát thải, bảo đảm tính minh bạch, thống nhất và phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Đối với thị trường các-bon, dự thảo bổ sung, hoàn thiện các quy định về phân bổ, đấu giá hạn ngạch phát thải khí nhà kính, bình ổn thị trường và tiêu chuẩn tín chỉ các-bon trong nước. Những nội dung này nhằm tạo hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch, khuyến khích sự tham gia của các tổ chức, doanh nghiệp và huy động nguồn lực cho hoạt động giảm phát thải.
Bên cạnh đó, dự thảo tiếp tục hoàn thiện các quy định về thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao hiệu quả đánh giá tác động, rủi ro, tổn thất và thiệt hại do biến đổi khí hậu; tăng cường giám sát, cập nhật và chia sẻ thông tin phục vụ công tác quản lý. Trong lĩnh vực bảo vệ tầng ô-dôn, các quy định về quản lý, sử dụng, thu gom, tái chế và xử lý các chất được kiểm soát cũng được rà soát, hoàn thiện nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn và các cam kết quốc tế.
Cùng với đó, dự thảo chú trọng cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản hóa quy trình, minh bạch hóa hồ sơ, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Những nội dung này được kỳ vọng góp phần tháo gỡ khó khăn, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tạo thuận lợi cho quá trình chuyển đổi xanh.
Bảo đảm chính sách khả thi, đồng bộ khi triển khai
Tại Hội thảo, đại diện các bộ, ngành, hiệp hội và doanh nghiệp cơ bản đồng tình với sự cần thiết ban hành Nghị định nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách về ứng phó với biến đổi khí hậu. Các đại biểu đánh giá cao những điểm mới của dự thảo, đặc biệt là việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, hoàn thiện quy định về quản lý phát thải khí nhà kính, phát triển thị trường các-bon và bảo vệ tầng ô-dôn. Tuy nhiên, nhiều ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát, làm rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý và cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi khi triển khai.
Đối với quản lý phát thải khí nhà kính và thị trường các-bon, các đại biểu tập trung góp ý về đối tượng thực hiện kiểm kê, phương pháp tính toán và phân bổ hạn ngạch phát thải, yêu cầu thẩm định độc lập, tiêu chuẩn tín chỉ các-bon và cơ chế vận hành thị trường. Một số ý kiến đề nghị đánh giá kỹ kết quả thí điểm phân bổ hạn ngạch, nâng cao chất lượng dữ liệu, công khai phương pháp tính toán và có cơ chế điều chỉnh phù hợp với thực tế sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, cần làm rõ các quy định chuyển tiếp, lộ trình thực hiện và bảo đảm nguồn lực để các cơ quan quản lý, doanh nghiệp có đủ điều kiện triển khai.
Trong lĩnh vực bảo vệ tầng ô-dôn, đại diện các hiệp hội và doanh nghiệp đề nghị xem xét lộ trình chuyển đổi môi chất lạnh, trách nhiệm thu gom, tái chế và xử lý các chất được kiểm soát phù hợp với điều kiện thực tế, năng lực công nghệ và chi phí thực hiện. Bên cạnh đó, các đại biểu kiến nghị tiếp tục rà soát, thống nhất thuật ngữ, quy trình và thủ tục hành chính, tránh chồng chéo nghĩa vụ, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện.
Những ý kiến đóng góp tại Hội thảo cho thấy yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện hành lang pháp lý mà còn phải bảo đảm các quy định có thể triển khai hiệu quả trong thực tiễn. Việc tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu và hoàn thiện dự thảo Nghị định theo hướng rõ ràng, minh bạch, đồng bộ và khả thi sẽ góp phần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tạo điều kiện cho doanh nghiệp thực hiện các mục tiêu giảm phát thải, thúc đẩy chuyển đổi xanh và thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam về ứng phó với biến đổi khí hậu.
