Tham dự Hội thảo có TS. Lê Trọng Yên - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi; TS. Nguyễn Tuấn Quang, Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu; PGS.TS. Phạm Thị Thanh Ngà, Viện trưởng Viện Khoa học Thủy văn, Môi trường và Biển; ông Phan Thanh Tùng, Tùy viên Khí hậu, Đại sứ quán Anh cùng đại diện lãnh đạo các bộ, ban, ngành, đại phương, tổ chức xã hội, tổ chức quốc tế, các nhà khoa học, chuyên gia và đông đảo đại biểu đang hoạt động/quan tâm đến lĩnh vực khí hậu.
Hoàn thiện cơ sở khoa học, đáp ứng yêu cầu ứng phó biến đổi khí hậu
Biến đổi khí hậu đang đặt ra những thách thức ngày càng lớn đối với phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường và bảo đảm an toàn cho cộng đồng. Các hiện tượng thời tiết cực đoan, nguy cơ ngập lụt, nắng nóng kéo dài và nước biển dâng đòi hỏi các cơ quan quản lý phải có thông tin khoa học đủ tin cậy để chủ động nhận diện rủi ro, xây dựng phương án ứng phó và đưa yếu tố khí hậu vào quá trình hoạch định chính sách. Trong bối cảnh đó, việc công bố Kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam, bản cập nhật năm 2025 có ý nghĩa quan trọng nhằm cung cấp thông tin về xu thế biến đổi khí hậu trong tương lai, làm căn cứ cho các bộ, ngành và địa phương xem xét, lồng ghép các yếu tố khí hậu vào quy hoạch, kế hoạch phát triển. Đây là kết quả của quá trình cập nhật dựa trên những tiến bộ khoa học khí hậu mới, kế thừa các nghiên cứu trước đây và hướng tới nâng cao khả năng ứng dụng của dữ liệu trong thực tiễn.
Việt Nam đã công bố Kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng vào các năm 2009, 2012, 2016 và 2020. Việc cập nhật định kỳ 5 năm một lần giúp bổ sung các kết quả nghiên cứu mới, cải thiện phương pháp tính toán và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác quản lý. Bản cập nhật năm 2025 được xây dựng trên cơ sở Báo cáo đánh giá lần thứ sáu của Ủy ban Liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC), đồng thời chú trọng hơn đến các hiện tượng khí hậu cực đoan, khí hậu đô thị và mực nước biển dâng. Một trong những yêu cầu xuyên suốt của lần cập nhật này là nâng cao mức độ chi tiết của thông tin khí hậu, phục vụ tốt hơn nhu cầu của từng vùng, từng địa phương và từng lĩnh vực. Kịch bản không chỉ cung cấp cơ sở để nhận diện xu thế biến đổi khí hậu ở quy mô quốc gia mà còn hướng tới hỗ trợ đánh giá những rủi ro cụ thể, từ đó giúp các cơ quan quản lý lựa chọn giải pháp thích ứng phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và khả năng chống chịu của từng khu vực.
Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả khai thác, ứng dụng thông tin kịch bản trong công tác quản lý, hoạch định chính sách và xây dựng các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Trước bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động sâu rộng đến tài nguyên, môi trường và đời sống người dân, việc chủ động nhận diện các nguy cơ, đánh giá rủi ro và xây dựng giải pháp ứng phó phù hợp có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.
Theo Thứ trưởng, Kịch bản biến đổi khí hậu phiên bản năm 2025 kế thừa kết quả nghiên cứu của các lần công bố trước đây, đồng thời cập nhật những tiến bộ khoa học mới nhất của Ban Liên chính phủ về biến đổi khí hậu, góp phần nâng cao độ tin cậy của thông tin và khả năng đánh giá rủi ro. Đây là cơ sở khoa học quan trọng để các bộ, ngành, địa phương chủ động lựa chọn giải pháp thích ứng phù hợp với đặc điểm từng ngành, lĩnh vực và địa bàn. Thứ trưởng cũng lưu ý, theo quy định của Luật Khí tượng thủy văn năm 2015, kịch bản biến đổi khí hậu được xây dựng, công bố theo chu kỳ 5 năm và có thể tiếp tục điều chỉnh, bổ sung khi cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Để phát huy giá trị của Kịch bản, Thứ trưởng Lê Trọng Yên yêu cầu thời gian tới, các đơn vị thuộc Bộ tập trung triển khai những nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, đơn vị đầu mối về biến đổi khí hậu cần khẩn trương xây dựng Luật Biến đổi khí hậu; tăng cường phối hợp với các bộ, ngành, địa phương để hướng dẫn, hỗ trợ kỹ thuật trong khai thác, tích hợp thông tin kịch bản vào quy hoạch và kế hoạch phát triển. Đồng thời, phối hợp duy trì, nâng cấp Hệ thống chia sẻ thông tin Kịch bản trực tuyến (WebGIS), bảo đảm dữ liệu khoa học được tiếp cận thuận lợi, minh bạch và thống nhất trên phạm vi toàn quốc.
Đối với công tác nghiên cứu, Thứ trưởng đề nghị đơn vị chuyên môn về khí tượng thủy văn, môi trường và biển tiếp tục nâng cao chất lượng, độ phân giải và độ tin cậy của kịch bản; tăng cường phối hợp với các bộ, ngành, địa phương trong xây dựng kịch bản tác động, đánh giá rủi ro và tổn thất do biến đổi khí hậu đối với từng ngành, lĩnh vực và địa bàn. Các kết quả nghiên cứu cần gắn chặt với nhu cầu thực tiễn, phục vụ hiệu quả công tác quản lý, dự báo và hoạch định chính sách. Thứ trưởng cũng đề nghị các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và tổ chức xã hội chủ động lồng ghép thông tin Kịch bản biến đổi khí hậu vào chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển, hoạt động sản xuất - kinh doanh, dự án đầu tư dài hạn và phương án quản trị rủi ro. Việc sử dụng thông tin khoa học trong quá trình ra quyết định sẽ góp phần nâng cao năng lực chống chịu, hạn chế những tác động bất lợi và tăng tính chủ động trong ứng phó với biến đổi khí hậu.
Nhấn mạnh ý nghĩa của hợp tác và chia sẻ tri thức, Thứ trưởng Lê Trọng Yên kỳ vọng Hội thảo sẽ tạo diễn đàn để các nhà quản lý, nhà khoa học và chuyên gia trao đổi về tình hình biến đổi khí hậu, kịch bản khí hậu, nước biển dâng và các giải pháp ứng phó. Qua đó, tăng cường kết nối với thành tựu khoa học quốc tế, cung cấp luận cứ phục vụ công tác tham mưu Chính phủ xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới, đồng thời đóng góp tích cực vào nỗ lực chung toàn cầu nhằm bảo vệ hệ thống khí hậu Trái đất.
Đổi mới mô hình tính toán, tăng cường ứng dụng công nghệ số
Kể từ lần đầu công bố năm 2009, Kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam đã từng bước hoàn thiện về cơ sở khoa học, phương pháp, thông tin phục vụ đánh giá tác động, xác định rủi ro và hoạch định các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trên phạm vi cả nước. So với các phiên bản trước, Kịch bản năm 2025 được cập nhật về phương pháp, dữ liệu và độ phân giải; bổ sung, chi tiết hóa thông tin về các yếu tố khí hậu, hiện tượng cực đoan, nước biển dâng và nguy cơ ngập; lần đầu cung cấp kịch bản theo các ngưỡng nóng lên toàn cầu, kịch bản chuyên sâu cho khu vực đô thị và bước đầu đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đối với một số lĩnh vực nhạy cảm. Những kết quả này góp phần nâng cao khả năng đánh giá rủi ro, hỗ trợ xây dựng, lựa chọn các giải pháp thích ứng phù hợp với từng ngành, lĩnh vực và địa phương.
Trình bày tóm tắt về quá trình xây dựng và những điểm mới trong Kịch bản biến đổi khí hậu năm 2025, bà Phạm Thị Thanh Ngà, Viện trưởng Viện Khoa học Thủy văn, Môi trường và Biển thông tin, Kịch bản BĐKH cho Việt Nam phiên bản cập nhật năm 2025 có sự đổi mới về nội dung, cấu trúc, gồm 8 chương và các phụ lục chuyên sâu, bổ sung kịch bản khí hậu đô thị, kịch bản theo mức độ nóng lên toàn cầu (GWL), nguy cơ ngập và hướng dẫn khai thác, góp phần tăng tính chi tiết, trực quan và khả năng ứng dụng.
Điểm nổi bật của Kịch bản là việc sử dụng các mô hình tính toán mới, nâng cao độ phân giải không gian và mở rộng phạm vi đánh giá các hiện tượng khí hậu cực đoan. Theo thông tin được công bố tại Hội thảo tham vấn tháng 7/2025, độ phân giải của kịch bản ở phạm vi quốc gia đạt khoảng 10 - 15 km; tại các khu vực trọng điểm như đồng bằng sông Cửu Long và Bắc bộ đạt khoảng 5 - 10 km. Riêng các mô hình xây dựng kịch bản khí hậu cực đoan và khí hậu đô thị có độ phân giải cao tới 4,4 km, so với mức 25 km trên phạm vi toàn quốc của Kịch bản năm 2020. Việc nâng cao độ phân giải giúp mô phỏng chi tiết hơn sự khác biệt về điều kiện khí hậu giữa các khu vực, hỗ trợ đánh giá nguy cơ mưa lớn, dông, nắng nóng kéo dài và các hiện tượng cực đoan khác. Đối với những khu vực tập trung đông dân cư, phát triển nhanh về hạ tầng và có mức độ phơi bày cao trước thiên tai, thông tin khí hậu chi tiết là cơ sở quan trọng để xem xét phương án quy hoạch, thiết kế công trình, đầu tư hệ thống phòng, chống thiên tai.
Việc cung cấp thông tin về các hiện tượng cực đoan theo các ngưỡng nóng lên toàn cầu 1,50C; 20C; 30C và 40C. Khi mức nóng lên tăng, các cực đoan về nhiệt, mưa và nhiều hiện tượng khí hậu khác có xu hướng gia tăng cả về tần suất, cường độ. Về các hiện tượng cực đoan, với kịch bản cao, vào cuối thế kỷ XXI, số ngày nắng nóng có thể tăng trên 50 ngày và số ngày nắng nóng gay gắt tăng khoảng 20 ngày. Trong khi đó, số ngày rét đậm, rét hại tại miền Bắc, Bắc Trung bộ giảm mạnh. Lượng mưa cực đại trong một ngày và năm ngày được dự tính tăng khoảng 30 - 40% tại Bắc bộ và Nam bộ; số ngày mưa lớn tăng mạnh, đặc biệt tại Nam bộ. Ở một số khu vực Bắc bộ, cao nguyên Trung bộ và Nam bộ, số ngày có lượng mưa trên 100 mm/ngày có thể tăng 80 - 100% theo kịch bản cao. Ngoài ra, Kịch bản 2025 xây dựng nội dung chuyên sâu cho khu vực đô thị, tập trung vào Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh; xem xét đồng thời tác động của nóng lên toàn cầu và quá trình đô thị hóa, qua đó làm rõ sự gia tăng nhiệt độ, nắng nóng, hiệu ứng đảo nhiệt đô thị và mưa cực đoan; cập nhật dự tính nước biển dâng trên biển Đông và khu vực ven biển Việt Nam; xây dựng bản đồ nguy cơ ngập do nước biển dâng...
Đặc biệt, Kịch bản sử dụng 3 kịch bản phát thải, tương ứng với các định hướng phát triển bền vững, phát thải trung bình và phát thải cao. Cách tiếp cận này cho phép đánh giá nhiều khả năng diễn biến khí hậu trong tương lai, giúp cơ quan quản lý xem xét các mức độ rủi ro khác nhau và lựa chọn giải pháp thích ứng phù hợp với mục tiêu phát triển. Một đổi mới đáng chú ý khác là việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong dự tính rủi ro và nguy cơ ngập lụt trong tương lai. Các yếu tố như đê biển, quy hoạch hạ tầng ven biển, độ dốc, hướng địa hình và mật độ dân cư được xem xét nhằm tăng cường khả năng đánh giá rủi ro. Đồng thời, Kịch bản bổ sung nội dung đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đối với nông nghiệp; tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, chú trọng các rủi ro liên quan đến sức khỏe con người và công trình xây dựng, có tính đến quy hoạch sử dụng đất.
Cùng với bản tóm tắt dành cho các nhà quản lý và phiên bản đầy đủ, Kịch bản BĐKH 2025 được cung cấp trên hệ thống WebGIS, cho phép tra cứu và khai thác thông tin theo không gian, thời gian, so sánh kịch bản theo các kịch bản chia sẻ kinh tế xã hội và các thời kỳ, đồng thời cho phép người sử dụng truy cập cơ sở dữ liệu kịch bản. Đây là bước tiến quan trọng nhằm đưa các kết quả nghiên cứu khí hậu đến gần hơn với nhu cầu của địa phương, ngành và các tổ chức sử dụng thông tin khí hậu.
Đưa kịch bản vào quy hoạch, nâng cao năng lực thích ứng
Giá trị của Kịch bản biến đổi khí hậu năm 2025 không chỉ nằm ở những tiến bộ về phương pháp và công nghệ, mà còn ở khả năng chuyển hóa thông tin khoa học thành các giải pháp quản lý cụ thể. Khi được sử dụng hiệu quả, Kịch bản có thể hỗ trợ các bộ, ngành, địa phương cập nhật quy hoạch, xây dựng kế hoạch thích ứng, đánh giá rủi ro thiên tai và xác định những khu vực cần ưu tiên đầu tư.
Trong lĩnh vực đô thị, dữ liệu về mưa cực đoan, nắng nóng, nguy cơ ngập có thể hỗ trợ rà soát quy hoạch sử dụng đất, hệ thống tiêu thoát nước, hồ điều hòa, hạ tầng kỹ thuật. Đối với nông nghiệp, thông tin khí hậu là cơ sở để xem xét điều chỉnh mùa vụ, cơ cấu cây trồng và các giải pháp quản lý nước phù hợp với điều kiện khí hậu trong tương lai. Tại khu vực ven biển, đồng bằng thấp, việc kết hợp dữ liệu khí hậu với thông tin địa hình, dân cư, hạ tầng có thể giúp nhận diện các điểm dễ bị tổn thương, phục vụ xây dựng phương án phòng ngừa, giảm thiểu thiệt hại.
Để phát huy hiệu quả của Kịch bản, các đại biểu cho rằng, cần tiếp tục tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các ngành, lĩnh vực; nâng cao năng lực khai thác thông tin tại địa phương; cập nhật, kiểm chứng dữ liệu trong quá trình ứng dụng. Kết quả dự tính cần được xem xét cùng điều kiện kinh tế - xã hội, đặc điểm địa hình, hiện trạng hạ tầng và nguồn lực của từng địa bàn. Qua đó, các giải pháp thích ứng không chỉ dựa trên nguy cơ khí hậu mà còn phù hợp với khả năng triển khai cũng như nhu cầu thực tế của cộng đồng.
Có thể thấy, việc công bố Kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam, bản cập nhật năm 2025 là bước quan trọng nhằm củng cố nền tảng khoa học cho công tác ứng phó biến đổi khí hậu giai đoạn tới. Trước bối cảnh các rủi ro khí hậu ngày càng cần được xem xét trong các quyết định phát triển dài hạn, việc khai thác hiệu quả kịch bản sẽ góp phần nâng cao năng lực quản lý, giảm thiểu tổn thất do thiên tai và thúc đẩy phát triển bền vững, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
