Đến năm 2025, dân số Việt Nam đạt khoảng 102,3 triệu người, tỷ lệ đô thị hóa đạt 43%, cùng với tốc độ tăng trưởng GDP năm 2025 đạt 8,02%. Quá trình đô thị hóa, phát triển công nghiệp, nông nghiệp, xây dựng và giao thông tiếp tục tạo sức ép ngày càng lớn lên môi trường, nhất là tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, cụm công nghiệp, làng nghề và các vùng sản xuất tập trung. Một trong những áp lực nổi bật là chất thải rắn sinh hoạt tiếp tục gia tăng nhanh. Đến năm 2025, tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên cả nước đạt khoảng 72.315 tấn/ngày, trong đó khu vực đô thị chiếm 54,2% và khu vực nông thôn chiếm 45,8%. Bên cạnh đó, hệ thống thoát nước và xử lý nước thải đô thị vẫn chưa đáp ứng yêu cầu; hiện mới chỉ khoảng 18% nước thải sinh hoạt đô thị được thu gom, xử lý tại các hệ thống tập trung.
Đối với lĩnh vực công nghiệp, cả nước có 324 khu công nghiệp đang hoạt động, trong đó 309 khu công nghiệp đã có hệ thống xử lý nước thải tập trung, đạt tỷ lệ 95,37%. Tuy nhiên, tại các cụm công nghiệp, tỷ lệ có hệ thống xử lý nước thải tập trung mới đạt khoảng 34,7%. Ở khu vực làng nghề, hạ tầng bảo vệ môi trường vẫn còn hạn chế; tỷ lệ làng nghề có hệ thống xử lý nước thải tập trung mới đạt 16,6%, còn khoảng 16/47 làng nghề gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng vẫn đang tiếp tục triển khai các biện pháp khắc phục.
Bên cạnh đó, môi trường nước mặt có sự phân hóa rõ rệt giữa các vùng. Nhìn chung, chất lượng nước tại khu vực miền núi phía Bắc và miền Trung tương đối tốt; khu vực phía Nam cơ bản đạt mức trung bình khá; trong khi tại các vùng đồng bằng và đô thị lớn, nhiều đoạn sông tiếp tục chịu áp lực ô nhiễm hữu cơ, dinh dưỡng và vi sinh. Một số điểm nóng ô nhiễm vẫn kéo dài nhiều năm như hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải, lưu vực sông Nhuệ - Đáy, sông Ngũ Huyện Khê, một số đoạn thuộc lưu vực sông Cầu và các sông, kênh nội đô ở TP. Hồ Chí Minh.
Đối với môi trường không khí, báo cáo nêu rõ áp lực chủ yếu đến từ hoạt động giao thông, công nghiệp, xây dựng và đốt phụ phẩm nông nghiệp. Hiện cả nước có khoảng 77 triệu xe máy và gần 7 triệu xe ô tô đang lưu hành; tại các đô thị đặc biệt như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, giao thông đường bộ tiếp tục là một trong những nguyên nhân chính làm suy giảm chất lượng không khí.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, hoạt động trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản và lâm nghiệp tiếp tục tạo sức ép lên môi trường do phát sinh lượng lớn chất thải, phụ phẩm và chất thải nhựa. Năm 2024, riêng hoạt động trồng trọt phát sinh hơn 95,25 triệu tấn chất thải thông thường; chăn nuôi phát sinh khoảng 63,16 triệu tấn chất thải hữu cơ; nước thải từ nuôi trồng thủy sản ước tính khoảng 8,8 tỷ m³.
Báo cáo cũng ghi nhận công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường đã có nhiều chuyển biến tích cực, nhất là trong hoàn thiện thể chế, tăng cường đầu tư cho hạ tầng xử lý chất thải, đẩy mạnh quan trắc, thanh tra, kiểm tra và ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong giám sát môi trường.
