Chuyển đổi số đang trở thành một yêu cầu ngày càng rõ nét đối với khu vực kinh tế tập thể. Tuy nhiên, với nhiều HTX, vấn đề đặt ra không chỉ là lựa chọn công nghệ nào mà còn là chuyển đổi số để giải quyết bài toán gì, bắt đầu từ đâu và làm thế nào để tạo ra hiệu quả thực chất.
Kết quả khảo sát do Viện Khoa học Kinh tế hợp tác thực hiện và báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ năm 2024 cho thấy, 53% giám đốc HTX chưa qua đào tạo chuyên môn, trong khi chỉ 13% giám đốc HTX có trình độ đại học trở lên. Hiện HTX hiện mới ở chặng đầu của quá trình chuyển đổi số. Trong hơn 23 điểm công nghệ theo Thông tư số 17/2019/TT-BKHCN, HTX chỉ đạt khoảng 12-15 điểm. Đáng chú ý, chỉ 15% HTX sử dụng phần mềm quản trị. “Một HTX như vậy không thể tự thẩm định hợp đồng phần mềm. Đặc biệt, lợi ích của chuyển đổi số đã thể hiện ở đầu ra là thị trường, nhưng nền tảng dữ liệu ở đầu vào vẫn còn yếu. Số liệu cho thấy 35% HTX ứng dụng truy xuất nguồn gốc; giá trị nông sản có thể tăng 15-20% khi vào bán lẻ hiện đại và xuất khẩu; doanh thu từ kênh số bình quân ở các HTX đã chuyển đổi số đạt 12%. Trong khi đó, tỷ lệ HTX sử dụng phần mềm quản trị mới là 15%...
Hiện nay, hành lang pháp lý đã được hoàn thiện đồng bộ qua Luật HTX năm 2023, Luật sửa đổi Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2025, cùng Nghị định số 37/2026/NĐ-CP và Nghị định số 372/2026/NĐ-CP của Chính phủ. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã phê duyệt Dự án xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu ngành với tổng mức đầu tư 1.500 tỷ đồng giai đoạn 2026-2029 nhằm chuẩn hóa, làm sạch dữ liệu đất đai, trồng trọt, thủy sản để dùng chung toàn quốc.
Tại Diễn đàn, các đại biểu tập trung trao đổi, thảo luận theo hướng từ chính sách, nguồn lực đến giải pháp công nghệ và khả năng kết nối thị trường; những bài toán cụ thể mà HTX đang phải giải quyết như quản lý vùng nguyên liệu, kiểm soát sản lượng, truy xuất nguồn gốc, quản lý đơn hàng, kết nối khách hàng và giảm chi phí vận hành; các vấn đề về việc gắn hỗ trợ chuyển đổi số với hiệu quả sau đầu tư, trong đó chú trọng những kết quả có thể đo lường như giảm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng khách hàng, tăng giá trị hàng hóa và cải thiện năng lực quản trị.
Thông qua các phiên tham luận, tọa đàm và kết nối trực tiếp, Diễn đàn hướng tới tạo không gian trao đổi thực chất giữa cơ quan quản lý, HTX, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức tài chính và các đơn vị phân phối. Qua đó, các HTX có thêm thông tin để lựa chọn công nghệ phù hợp, tiếp cận nguồn lực hỗ trợ, nâng cao năng lực quản trị, giảm chi phí sản xuất kinh doanh, tăng khả năng truy xuất và minh bạch dữ liệu, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị.
