Vườn quốc gia Mường Nhé nằm trên địa bàn 3 xã biên giới gồm Sín Thầu, Mường Nhé và Nậm Kè, được chia thành 27 tiểu khu quản lý rừng. Khu vực có vị trí tiếp giáp Trung Quốc ở phía Bắc và Lào ở phía Tây. Vùng đệm của Vườn có diện tích khoảng 45.617,84 ha, bao gồm 25 bản thuộc 3 xã nêu trên.
Theo quyết định thành lập, Vườn quốc gia Mường Nhé được tổ chức thành 3 phân khu chức năng, gồm: Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt 22.130,18 ha; phân khu phục hồi sinh thái 21.660,39 ha và phân khu dịch vụ, hành chính 2.939,83 ha. Việc phân chia các phân khu tạo cơ sở cho tổ chức hoạt động quản lý, bảo vệ và sử dụng tài nguyên rừng theo từng chức năng, bảo đảm yêu cầu bảo tồn thiên nhiên gắn với các hoạt động phù hợp trong phạm vi Vườn.
Trong thời gian tới, công tác quản lý sẽ tập trung vào tuần tra, kiểm soát, phòng cháy, chữa cháy rừng và ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên thiên nhiên. Cùng với các biện pháp bảo vệ trực tiếp, hoạt động giám sát tài nguyên rừng và đa dạng sinh học từng bước được tăng cường thông qua ứng dụng công nghệ số, hệ thống thông tin địa lý (GIS), công cụ SMART, công nghệ viễn thám và bẫy ảnh. Đây là những công cụ hỗ trợ theo dõi diễn biến rừng, giám sát các loài động vật hoang dã và nâng cao hiệu quả phát hiện, xử lý các nguy cơ tác động đến hệ sinh thái.
Bên cạnh nhiệm vụ bảo vệ hệ sinh thái rừng, Vườn quốc gia Mường Nhé được định hướng trở thành địa bàn phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và phát triển du lịch sinh thái. Việc khai thác các giá trị cảnh quan, đa dạng sinh học và văn hóa bản địa được đặt trong yêu cầu bảo vệ thiên nhiên, kiểm soát tác động môi trường và bảo đảm sự tham gia của cộng đồng dân cư vùng đệm.
Đáng chú ý, khu vực vùng đệm có diện tích khoảng 45.617,84 ha với 25 bản thuộc 3 xã. Đây là không gian có vai trò quan trọng trong việc tạo dựng mối liên kết giữa công tác bảo tồn với đời sống dân cư. Do đó, việc phát triển các mô hình sinh kế phù hợp, nâng cao thu nhập và cải thiện điều kiện sống cho người dân được xác định là một trong những giải pháp góp phần giảm áp lực lên tài nguyên rừng.
Tỉnh Điện Biên định hướng triển khai các mô hình sinh kế bền vững, đồng thời thực hiện hiệu quả chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng. Khi người dân được tạo điều kiện tham gia bảo vệ, hưởng lợi từ các giá trị của rừng, công tác bảo tồn sẽ có thêm nền tảng xã hội để duy trì lâu dài.
Việc thành lập Vườn quốc gia Mường Nhé không chỉ góp phần củng cố tổ chức quản lý và bảo vệ diện tích rừng tự nhiên tại khu vực biên giới mà còn đặt ra yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa bảo tồn đa dạng sinh học, phát triển kinh tế và bảo đảm sinh kế cộng đồng. Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa trong quản lý tài nguyên thiên nhiên theo hướng bền vững, phát huy giá trị của hệ sinh thái rừng gắn với trách nhiệm bảo vệ môi trường của địa phương và người dân.
