• Tìm kiếm
Hotline

Xu hướng phục hồi động vật hai mảnh vỏ Trias biển ở miền Bắc Việt Nam

Trịnh Thái Hà, Nguyễn Thị Hồng Nhung, Đinh Công Tiến, Nguyễn Đức Thái, Nguyễn Đức Phong

  1. 1Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản

Tóm tắt

Nghiên cứu này nhằm tổng hợp dữ liệu địa tầng và hóa thạch để phân tích quá trình phục hồi của nhóm Hai mảnh vỏ biển trong Trias ở miền Bắc Việt Nam. Các đặc điểm địa tầng chứa phức hệ Hai mảnh vỏ tiêu biểu, hình thái chức năng và hệ thống phân loại đã được phân tích, cho thấy tiến trình phục hồi Hai mảnh vỏ qua 3 giai đoạn của kỷ Trias theo hai xu hướng chính: phục hồi phân loại và phục hồi sinh thái. Các xu hướng này tương đồng với Nam Trung Quốc, tuy nhiên mức độ đa dạng ở miền Bắc Việt Nam thấp hơn do diện tích biển hẹp và quá trình phục hồi mạnh mẽ nhất chậm lại ở Trias giữa; từ Carni trở đi, điều kiện lục địa hóa hạn chế sự phát triển của nhóm hóa thạch này.

Từ khóa

Trias Hai mảnh vỏ phục hồi cổ sinh thái Bắc Việt Nam

Tài liệu tham khảo

  1. Aberhan, M. (1994). Paleoecology of the Middle Triassic bivalve communities from the Cassian Formation of the Dolomites (Northern Italy). Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 111(1-2), 1-26.
  2. Allmon, W. D., & Mikkelsen, P. M. (Eds.). (2020). Bivalvia (by Christi Sobel). In Digital Atlas of Ancient Life. Retrieved from https://www.digitalatlasofancientlife. org/learn/mollusca/bivalvia/.
  3. Benton, M. J., & Twitchett, R. J. (2003). How to kill (almost) all life: The end-Permian extinction event. Trends in Ecology & Evolution, 18(7), 358-365.
  4. Brenchley, P. J., & Harper, D. A. T. (1998). Palaeoecology: Ecosystems, environments and evolution. Springer US.
  5. Chen, Z. Q., & Benton, M. J. (2012). The timing and pattern of biotic recovery following the end-Permian mass extinction. Nature Geoscience, 5(6), 375-383.
  6. Cox, L. R., et al. (1969). In R. C. Moore (Ed.), Treatise on Invertebrate Paleontology, Part N. Mollusca 6. Bivalvia. Geological Society of America & University of Kansas Press.
  7. Damborenea, S. E., & Pagani, M. A. (2019). Early Jurassic protobranch bivalves from Chubut, Argentina. Journal of Paleontology, 93(5), 925-944.
  8. Dame, R. F. (2012). Ecology of marine bivalves: An ecosystem approach (2nd ed.). CRC Press, Taylor & Francis Group.
  9. Đặng Trần Huyên (2004). Tài liệu mới về địa tầng và cổ sinh các trầm tích T1 ở Tây Bắc bộ. Tạp chí Địa chất, A/283, 1-9.
  10. Đặng Trần Huyên (2007). Địa tầng trầm tích Phanerozoi ở Đông Bắc bộ. Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, Hà Nội.
  11. Dang, T. H. (1998). Lower Triassic bivalves from the Hồng Ngài Formation, Sông Hiến Structural Zone. Journal of Geology (Vietnam), B/11-12, 95-106.
  12. Đặng Trần Huyên, Nguyễn Đình Hữu, Toshifumi Komatsu (2008). Đới hóa thạch và việc đối sánh địa tầng các trầm tích Trias giữa ở Đông Bắc bộ. Tạp chí Địa chất, A/308, 1-8.
  13. Del Piero, N., Rigaud, S., Takahashi, S., et al. (2020). Unravelling the paleoecology of flat clams: New insights from an Upper Triassic halobiid bivalve. Global and Planetary Change, 190, 103195.
  14. Erwin, D. H. (1993). The Great Paleozoic Crisis: Life and death in the Permian. Columbia University Press.
  15. Fang, Z. J. (2003). Permian-Triassic bivalves: A review of their systematics, biostratigraphy and palaeoecology. Geobios, 36(3), 299-312.
  16. Foster, W. J., & Twitchett, R. J. (2014). Functional diversity of marine ecosystems after the Late Permian mass extinction event. Nature Geoscience, 7(3), 233-238.
  17. He, W., Zhang, K., Yang, T., & Wu, S. (2013). Morphological evolution of Claraia species from the Late Permian (Changhsingian) to the Early Triassic (Induan) and the response to the Permian-Triassic stressed environment. In R. Rocha, J. Pais, J. C. Kullberg, & S. Finney (Eds.), STRATI 2013: First International Congress on Stratigraphy (pp. 1035-1038). Springer Geology.
  18. Komatsu, T., Huyen, D. T., & Jin-Hua, Ch. (2008). Lower Triassic bivalve assemblages after the end - Permian mass extinction in South China and North Vietnam. Paleontological Research, 12(2):119-128.
  19. Komatsu, T., Huyen, D. T., & Huyen, P. D. (2010). Radiation of Middle Triassic bivalves: Assemblages characterized by infaunal and semi-infaunal burrowers in a storm-and wave-dominated shelf, An Chau Basin, North Vietnam. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 289(1-4), 1-17.
  20. McRoberts, C. A. (2001). Triassic bivalves and the initial marine Mesozoic revolution: A role for predators? Geology, 29(4), 359-362.
  21. McRoberts, C. A. (2010). Biochronology of Triassic bivalves. In S. G. Lucas (Ed.), The Triassic Timescale (Geological Society, London, Special Publications, Vol. 334, pp. 201-219). Geological Society of London.
  22. Metcalfe, I. (2013). Gondwana dispersion and Asian accretion: Tectonic and palaeogeographic evolution of eastern Tethys. Journal of Asian Earth Sciences, 66, 1-33.
  23. Miao, X., Tong, J., Huang, Y., Zhang, S., Li, P., Cao, Y., Chu, D., & Kiessling, W. (2025). Taxonomic and ecologic transitions in Triassic marine bivalve communities. PeerJ, 13, e19237.
  24. Nakazawa, K., & Nogami, Y. (1967). Problematic occurrence of the Upper Triassic fossils from the western hills of Kyoto. Memoirs of the Faculty of Science, Kyoto University, Series of Geology and Mineralogy, 34(1), 9-22.
  25. Petsios, E., & Bottjer, D. J. (2016). Quantitative analysis of the ecological dominance of benthic disaster taxa in the aftermath of the end-Permian mass extinction. Paleobiology, 42(3), 380-393.
  26. Raup, D. M. (1979). Size of the Permo-Triassic bottleneck and its evolutionary implications. Science, 206(4415), 217-218.
  27. Ros-Franch, S., Márquez-Aliaga, A., & Damborenea, S. E. (2014). Comprehensive database on Induan (Lower Triassic) to Sinemurian (Lower Jurassic) marine bivalve genera and their paleobiogeographic record. Paleontological Contributions, 8, 1-219.
  28. Schatz, W. (2005). Palaeoecology of the Triassic black shale bivalve Daonella: An example from the Northern Calcareous Alps (Austria). Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 216(3-4), 189-201.
  29. Sepkoski, J. J. (1981). A factor analytic description of the Phanerozoic marine fossil record. Paleobiology, 7(1), 36-53.
  30. Song, H., Wignall, P. B., & Dunhill, A. M. (2018). Decoupled taxonomic and ecological recoveries from the Permo-Triassic extinction. Science Advances, 4(10), eaat5091.
  31. Stanley, S. M. (1970). Relation of shell form to life habits of the Bivalvia (Mollusca). Geological Society of America Memoir, 125, 1-296.
  32. Stanley, S. M. (2009). Earth system history (3rd ed.). W. H. Freeman
  33. Tong-Dzuy Thanh, Vu Khuc (Eds.) (2011). Stratigraphic Units of Vietnam. Vietnam National University Publisher.
  34. Trần Văn Trị (Chủ biên) (2000). Bản đồ Địa chất Việt Nam, tỷ lệ 1:1.000.000. Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam.
  35. Trần Văn Trị, Vũ Khúc (2009). Địa chất và Tài nguyên Việt Nam. Nxb Khoa học Tự nhiên và Công nghệ.
  36. Vũ Khúc (Chủ biên) (2012). Atlas Cổ sinh vật Việt Nam - Tập Thân mềm. Nxb Tài nguyên - Môi trường và Bản đồ VIệt Nam.
  37. Vũ Khúc, Trịnh Thọ (1975). Những tài liệu cổ sinh và địa tầng Trias thu thập được trong 10 năm gần đây (1963-1972) và ý nghĩa của chúng. Tuyển tập Công trình nghiên cứu về Địa tầng (pp. 185-243). Nxb Khoa học và Kỹ thuật.
  38. Wignall, P. B., & Hallam, A. (1991). Paleoenvironmental and stratigraphic distribution of organic-rich facies in the Triassic System. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 93(4), 207-231.
  39. Yang, F., Peng, Y., & Gao, Y. (2001). Study on the Late Permian Claraia in South China. Science in China Series D: Earth Sciences, 44, 797-807.

Tài trợ / Acknowledgment

Nghiên cứu được tài trợ bởi đề tài khoa học công nghệ “Nghiên cứu phân loại các loài của giống Costatoria, Trigonodus trong địa tầng Trias Trung ở một số mặt cắt ở Lạng Sơn (Đông Bắc bộ) và ý nghĩa địa tầng, cổ sinh thái và di sản địa chất của chúng”, mã số: CS.2025.29.

Các bài viết khác trong số này

Đặt mua Tạp chí Môi trường

Đăng ký ngay