Lắng nghe những khó khăn từ thực tiễn nuôi biển
Tiếp nối chương trình làm việc với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa, đoàn công tác Tạp chí Môi trường do ông Phạm Đình Tuyên, Phó Tổng Biên tập làm Trưởng đoàn, đã triển khai các hoạt động khảo sát thực tế tại địa phương nhằm tìm hiểu những mô hình sản xuất, kinh doanh gắn với bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát triển bền vững.

Chiều 18/11/2026, đoàn đã có buổi trao đổi với đại diện Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản - Du lịch Vân Phong, tập trung vào những vấn đề đang đặt ra đối với hoạt động nuôi trồng thủy sản trên biển, đặc biệt là nghề nuôi tôm hùm tại khu vực Vạn Ninh.
Trao đổi với đoàn công tác, ông Nguyễn Thanh Sang, Giám đốc Hợp tác xã, cho biết nghề nuôi tôm hùm từ lâu đã gắn bó với đời sống và sinh kế của người dân địa phương. Với điều kiện tự nhiên thuận lợi, đặc biệt là khu vực vịnh Vân Phong có vùng nước tương đối sâu, kín gió, địa phương có nhiều tiềm năng phát triển các đối tượng thủy sản có giá trị kinh tế cao.

Theo ông Sang, từ 5 thành viên ban đầu, mô hình hợp tác xã đã phát triển, tập hợp khoảng 60 thành viên tham gia, từng bước hình thành sự liên kết giữa các hộ nuôi, hướng tới ứng dụng công nghệ mới và tổ chức sản xuất theo hướng bền vững.
Tuy nhiên, quá trình phát triển vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, nhất là về cơ chế giao khu vực biển, nguồn vốn đầu tư, truy xuất nguồn gốc con giống và thị trường tiêu thụ sản phẩm.
Chuyển đổi lồng bè HDPE: Hướng đi cần thiết nhưng còn nhiều trở ngại
Một trong những nội dung được quan tâm tại buổi làm việc là việc chuyển đổi từ lồng bè gỗ truyền thống sang lồng bè sử dụng vật liệu HDPE.
Đây được xem là hướng đi nhằm nâng cao khả năng chống chịu trước điều kiện thời tiết bất lợi, từng bước hiện đại hóa hoạt động nuôi biển, đồng thời góp phần cải thiện cảnh quan và điều kiện quản lý môi trường vùng nuôi.
Theo ông Nguyễn Thanh Sang, chi phí đầu tư một lồng HDPE đường kính khoảng 13 m có thể lên tới 280 triệu đồng, chưa bao gồm chi phí con giống và các khoản phục vụ sản xuất. Với những hộ nuôi có quy mô nhiều lồng, tổng vốn đầu tư có thể lên đến hàng tỷ đồng.
Mặc dù đã có những chính sách và nguồn lực hỗ trợ người dân chuyển đổi lồng bè, khả năng tiếp cận nguồn vốn vẫn còn hạn chế so với nhu cầu thực tế.
Bên cạnh khó khăn về tài chính, việc giao khu vực biển để nuôi trồng thủy sản cũng là vấn đề được đại diện Hợp tác xã đặc biệt quan tâm.
Theo chia sẻ tại buổi làm việc, Hợp tác xã đã chủ động thuê đơn vị chuyên môn khảo sát điều kiện tự nhiên, đo đạc độ sâu, tọa độ và xây dựng phương án bố trí khu vực nuôi. Tuy nhiên, việc hoàn thiện các thủ tục liên quan đến giao khu vực biển vẫn gặp những vướng mắc nhất định.

Thực tế này ảnh hưởng đến khả năng xây dựng kế hoạch đầu tư dài hạn của người nuôi, nhất là khi việc chuyển đổi sang công nghệ nuôi biển hiện đại đòi hỏi nguồn vốn lớn và thời gian thu hồi vốn kéo dài.
Từ những khó khăn trên, đại diện Hợp tác xã mong muốn các cơ quan chức năng tiếp tục quan tâm tháo gỡ vướng mắc về giao khu vực biển, đồng thời có chính sách tín dụng phù hợp để người dân yên tâm đầu tư, chuyển đổi phương thức sản xuất.
Bài toán nguồn giống và thị trường tiêu thụ
Không chỉ gặp khó khăn về hạ tầng nuôi biển, vấn đề nguồn giống và tiêu thụ sản phẩm cũng đang đặt ra nhiều thách thức đối với nghề nuôi tôm hùm tại Khánh Hòa.
Theo đại diện Hợp tác xã, nguồn tôm hùm giống phục vụ sản xuất hiện vẫn phụ thuộc đáng kể vào khai thác tự nhiên và nhập khẩu. Việc bảo đảm đầy đủ hồ sơ, chứng từ chứng minh nguồn gốc con giống còn gặp khó khăn, ảnh hưởng đến quá trình vận chuyển và tổ chức sản xuất.
Trong khi đó, thị trường tiêu thụ tôm hùm có sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu, đặc biệt là thị trường Trung Quốc. Những thay đổi về yêu cầu kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc và điều kiện thông quan có thể tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh cũng như thu nhập của người nuôi.
Đối với mặt hàng thủy sản tươi sống có giá trị cao như tôm hùm, chi phí vận chuyển, thời gian lưu thông và yêu cầu duy trì điều kiện bảo quản càng làm gia tăng rủi ro khi thị trường có biến động.
Tại buổi trao đổi, đại diện người nuôi bày tỏ mong muốn tiếp tục duy trì và phát triển nghề nuôi tôm hùm, đồng thời đề xuất các giải pháp tháo gỡ khó khăn về nguồn giống, hoàn thiện chuỗi truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Bên cạnh việc giữ gìn đối tượng nuôi truyền thống có giá trị kinh tế cao, việc nghiên cứu đa dạng hóa đối tượng nuôi, tăng cường liên kết sản xuất và chủ động đáp ứng yêu cầu của thị trường cũng được đặt ra như những hướng đi cần thiết.
Phát triển nuôi biển gắn với bảo vệ môi trường sinh thái
Từ góc độ bảo vệ môi trường, những vấn đề được ghi nhận tại buổi khảo sát cho thấy yêu cầu phát triển nuôi biển bền vững không chỉ dừng lại ở việc thay đổi vật liệu lồng bè hay nâng cao năng suất sản xuất.
Hoạt động nuôi trồng thủy sản cần được tổ chức phù hợp với quy hoạch, điều kiện tự nhiên và khả năng chịu tải của môi trường vùng biển.
Đặc biệt, đối với nghề nuôi tôm hùm sử dụng thức ăn tươi, việc kiểm soát lượng thức ăn dư thừa, chất thải phát sinh và vệ sinh khu vực lồng bè có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế nguy cơ ô nhiễm môi trường nước và đáy biển.
Theo nội dung trao đổi, việc vệ sinh lồng bè, quản lý thức ăn trong quá trình nuôi và hạn chế chất thải phát sinh là những vấn đề được các thành viên quan tâm nhằm giảm thiểu tác động bất lợi đến môi trường xung quanh.
Cùng với đó, việc ứng dụng vật liệu mới, tổ chức vùng nuôi tập trung, tăng cường quan trắc chất lượng nước và chủ động phòng ngừa rủi ro môi trường được xem là những yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ hệ sinh thái biển.
Đối với khu vực vịnh Vân Phong, nơi có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế biển, yêu cầu hài hòa giữa hoạt động nuôi trồng thủy sản, bảo vệ cảnh quan và duy trì chất lượng môi trường nước càng có ý nghĩa lâu dài.
Đồng hành cùng người nuôi, hướng tới phát triển bền vững
Thông qua hoạt động khảo sát và trao đổi thực tế, đoàn công tác Tạp chí Môi trường ghi nhận những khó khăn, kiến nghị của đại diện Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản - Du lịch Vân Phong, nhất là các vấn đề liên quan đến chuyển đổi công nghệ, tiếp cận nguồn vốn, hoàn thiện thủ tục pháp lý và ổn định thị trường tiêu thụ.

Những nội dung được trao đổi cũng cho thấy nhu cầu tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, đơn vị nghiên cứu, hợp tác xã, doanh nghiệp và người nuôi trong việc tháo gỡ các điểm nghẽn, thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ và xây dựng mô hình nuôi biển phù hợp với điều kiện thực tế.
Trong bối cảnh Khánh Hòa định hướng phát triển kinh tế biển theo hướng xanh và bền vững, việc hỗ trợ người dân chuyển đổi phương thức nuôi trồng, nâng cao khả năng thích ứng với thiên tai, bảo vệ môi trường sinh thái và mở rộng thị trường tiêu thụ là những yêu cầu có ý nghĩa thiết thực.

Buổi làm việc với Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản - Du lịch Vân Phong tiếp tục bổ sung những thông tin thực tiễn cho chương trình khảo sát của Tạp chí Môi trường tại Khánh Hòa, qua đó góp phần phản ánh những vấn đề đặt ra từ cơ sở và lan tỏa các giải pháp phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ môi trường.