Từ khoá: Tội phạm, buôn lậu, lâm sản.
Hà Tĩnh là tỉnh thuộc khu vực Bắc Trung bộ, có đường biên giới dài 164,488 km tiếp giáp với Lào, hệ thống giao thông thuận lợi gồm Quốc lộ 1A, đường Hồ Chí Minh, Quốc lộ 8A, Quốc lộ 12C, Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo và cảng biển Vũng Áng. Đồng thời, tỉnh có diện tích rừng lớn, nhiều khu vực rừng tự nhiên, rừng giáp biên giới với địa hình rộng, phức tạp. Những đặc điểm này tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế lâm nghiệp, giao lưu thương mại, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ bị các đối tượng lợi dụng để khai thác, vận chuyển, mua bán và buôn lậu lâm sản trái phép.
Thời gian qua, mặc dù các lực lượng chức năng đã tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, kiểm soát trên các tuyến biên giới, cửa khẩu và địa bàn trọng điểm, song tình hình buôn lậu lâm sản vẫn còn diễn biến phức tạp. Các đối tượng thường lợi dụng địa hình rừng núi hiểm trở, đường mòn, lối mở biên giới hoặc trà trộn lâm sản bất hợp pháp vào các lô hàng hợp pháp để vận chuyển, tiêu thụ. Trước tình hình đó, lực lượng Công an tỉnh Hà Tĩnh đã chủ động phối hợp với Kiểm lâm, Bộ đội Biên phòng và các lực lượng chức năng triển khai đồng bộ các biện pháp phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh, xử lý các hành vi buôn lậu lâm sản, góp phần bảo vệ tài nguyên rừng và giữ vững an ninh, trật tự trên địa bàn.
Theo số liệu thống kê của Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Hà Tĩnh, trong giai đoạn 2021 - 6/2026 đã khởi tố, điều tra 19 vụ án với 26 bị can về tội buôn lậu. Trong đó, các vụ án buôn lậu lâm sản có 6 vụ với 8 bị can. Đáng chú ý, các đối tượng ngày càng sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi như lợi dụng hoạt động xuất nhập khẩu qua cửa khẩu để khai báo gian dối chủng loại, số lượng, nguồn gốc lâm sản; hợp thức hóa hồ sơ lâm sản; trà trộn gỗ, lâm sản có nguồn gốc bất hợp pháp vào các lô hàng hợp pháp; lợi dụng đêm tối, địa hình rừng núi hiểm trở, các đường mòn, lối mở khu vực biên giới để vận chuyển lâm sản trái phép. Một số đối tượng còn cấu kết thành đường dây khép kín từ khai thác, thu gom, vận chuyển đến tiêu thụ nhằm đối phó với sự kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan chức năng. Thực tiễn trên cho thấy tội phạm buôn lậu lâm sản không chỉ gây thất thoát tài nguyên rừng, suy giảm động vật hoang dã ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực lâm nghiệp mà còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh các loại tội phạm và vi phạm pháp luật khác.
Điển hình, vào ngày 22/4/2024, tại KM37+600 thuộc thôn Xuân Mai, xã Quang Diệm, huyện Hương Sơn tỉnh Hà Tĩnh, Tổ công tác Phòng PC03 Công an tỉnh Hà Tĩnh phát hiện bắt giữ xe ô tô khách biển kiểm soát Lào UN-3556, do lái xe mang tên Nguyễn Đình Quý (1980), trú tại xã Sơn Tây, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh vận chuyển 960 cá thể rùa cựa Châu Phi và 132 cá thể rồng Nam Mỹ không có hồ sơ thủ tục chứng minh nguồn gốc hợp pháp. Phòng PC03 Công an tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố 02 bị can về tội Vi phạm quy định về bảo vệ quản lý động vật hoang dã.
Trong giai đoạn 2021 đến nay, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Hà Tĩnh đã chủ động tham mưu cho Đảng ủy, Ban Giám đốc Công an tỉnh ban hành và triển khai nhiều kế hoạch, chuyên đề công tác nhằm tăng cường phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm buôn lậu lâm sản trên các tuyến, địa bàn trọng điểm. Công tác nắm tình hình được thực hiện thường xuyên thông qua rà soát các doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh, chế biến lâm sản, hoạt động xuất nhập khẩu qua cửa khẩu, cảng biển và các tuyến giao thông trọng điểm; kịp thời nhận diện phương thức, thủ đoạn mới của các đối tượng buôn lậu lâm sản để tham mưu các biện pháp phòng ngừa phù hợp. Đồng thời, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường đã áp dụng đồng bộ các biện pháp công tác Công an, tăng cường công tác nắm tình hình, xác minh, thu thập thông tin, quản lý địa bàn, quản lý đối tượng, phối hợp chặt chẽ với lực lượng Kiểm lâm, Bộ đội Biên phòng, Hải quan và chính quyền địa phương trong phát hiện, kiểm tra, xử lý vi phạm.
Tuy nhiên, công tác phòng ngừa tội phạm buôn lậu lâm sản của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường vẫn còn một số hạn chế. Công tác nắm tình hình trên một số tuyến, địa bàn trọng điểm có thời điểm chưa thật sự sâu sát, việc phát hiện sớm các phương thức, thủ đoạn mới của đối tượng còn gặp khó khăn. Hoạt động nắm tình hình đối với một số lĩnh vực, địa bàn, doanh nghiệp có liên quan đến khai thác, vận chuyển, kinh doanh lâm sản chưa được thực hiện thường xuyên, liên tục. Đặc biệt, từ tháng 3/2025, việc kết thúc hoạt động của Công an cấp huyện và triển khai mô hình tổ chức bộ máy mới đã làm thay đổi cơ chế quản lý địa bàn, kênh thu thập, trao đổi thông tin nghiệp vụ và quan hệ phối hợp trong công tác phòng ngừa tội phạm. Bên cạnh đó, việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng đặt ra yêu cầu mới đối với công tác phối hợp giữa lực lượng Công an với chính quyền cơ sở, nhất là trong quản lý nhà nước về lâm nghiệp, bảo vệ rừng và phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm. Trong giai đoạn chuyển tiếp, một số nội dung phối hợp, trao đổi thông tin và tổ chức lực lượng chưa thực sự đồng bộ, ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả nắm tình hình từ sớm, từ xa. Việc phối hợp trao đổi thông tin giữa các lực lượng chức năng trong một số trường hợp chưa kịp thời; công tác tuyên truyền, vận động quần chúng tham gia phát hiện, tố giác tội phạm còn hạn chế. Trong khi đó, các đối tượng buôn lậu lâm sản ngày càng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi như hợp thức hóa hồ sơ nguồn gốc lâm sản, lợi dụng hoạt động xuất nhập khẩu, vận chuyển liên tỉnh và không gian mạng để giao dịch, gây khó khăn cho công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý của lực lượng chức năng.
Để nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm buôn lậu lâm sản trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh trong thời gian tới, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường cần tiếp tục tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa gắn với yêu cầu tổ chức bộ máy mới sau khi kết thúc hoạt động của Công an cấp huyện và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trọng tâm là xây dựng, hoàn thiện cơ chế phối hợp, trao đổi thông tin giữa lực lượng Cảnh sát kinh tế cấp tỉnh với Công an cấp xã, Kiểm lâm, Bộ đội Biên phòng, Hải quan và chính quyền cơ sở nhằm bảo đảm nắm chắc tình hình từ sớm, từ xa, không để hình thành khoảng trống trong quản lý địa bàn. Đồng thời, tăng cường công tác điều tra cơ bản, rà soát các tuyến, địa bàn, doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh lâm sản có nguy cơ cao; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, khai thác dữ liệu điện tử, nâng cao hiệu quả nắm tình hình trên không gian mạng để kịp thời phát hiện các hoạt động mua bán, vận chuyển, hợp thức hóa lâm sản trái phép. Bên cạnh đó, cần thường xuyên tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ cho lực lượng Công an cấp xã về nhận diện phương thức, thủ đoạn buôn lậu lâm sản, kỹ năng phát hiện, tiếp nhận và xử lý thông tin ban đầu; phát huy vai trò của quần chúng nhân dân trong tố giác tội phạm. Cùng với đó, tập trung đấu tranh, triệt phá các đường dây, ổ nhóm buôn lậu lâm sản, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa từ sớm, từ xa, bảo vệ tài nguyên rừng và giữ vững an ninh, trật tự trên địa bàn tỉnh.
Đại úy Nguyễn Hồng Quân
Cao học Khóa 32, Học viện Cảnh sát Nhân dân
Tài liệu tham khảo:
1. Phòng PC03, Công an tỉnh Hà Tĩnh, Báo cáo tổng kết lực lượng Cảnh sát kinh tế các năm 2021, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026 Hà Tĩnh.
2. Công an tỉnh Hà Tĩnh, Kết quả điều tra cơ bản lĩnh vực chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới năm 2024, Hà Tĩnh.
3.https://baohatinh.vn/kiem-lam-ha-tinh-phat-hien-xu-ly-30-vu-vi-pham-luat-lam-nghiep-post209435.html.
