TS. Nguyễn Trung Thắng - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường phát biểu khai mạc Hội thảo
Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Nguyễn Trung Thắng - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường cho biết, ô nhiễm nhựa trên diện rộng toàn cầu hiện trở nên ngày càng trầm trọng. Hàng năm, 19 - 23 triệu tấn rác thải nhựa phát sinh vào các hệ sinh thái dưới nước, gây ô nhiễm hồ, sông, biển. Ô nhiễm nhựa có thể làm thay đổi môi trường sống và các quá trình tự nhiên, giảm khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu của các hệ sinh thái, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế, khả năng sản xuất lương thực và sự thịnh vượng của hàng triệu người.
Tại Việt Nam, nhận thức được nguy cơ nghiêm trọng của rác thải nhựa đối với môi trường, nhiều văn bản pháp lý của nhà nước đã được ban hành ở các cấp độ khác nhau như: Chiến lược quốc gia về Quản lý tổng hợp chất thải rắn đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2050; Chỉ thị số 33/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường quản lý, tái sử dụng, tái chế, xử lý và giảm thiểu chất thải nhựa; Kế hoạch hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021-2030; Quyết định số 1316/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án Tăng cường công tác quản lý chất thải nhựa ở Việt Nam. Theo đó, đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2025 (i) sử dụng 100% túi ni-lông, bao bì thân thiện với môi trường tại các trung tâm thương mại, siêu thị phục vụ cho mục đích sinh hoạt thay thế cho túi ni-lông khó phân hủy; và (ii) giảm dần mức sản xuất và sử dụng túi ni-lông khó phân hủy và sản phẩm nhựa dùng một lần trong sinh hoạt.
Các đại biểu tham gia Phiên thảo luận
Theo TS. Nguyễn Trung Thắng, Hội thảo được tổ chức nhằm trao đổi về kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam trong thúc đẩy kinh tế tuần hoàn tại các nhà bán lẻ; đồng thời nhìn lại các kết quả đạt được của Ngày không sử dụng túi ni-lông, gắn với thông điệp về sự đóng góp và chung tay của các đơn vị bán lẻ trong hành trình phân loại rác thải, giảm túi ni-lông cùng những thuận lợi, khó khăn, kế hoạch triển khai trong thời gian tới. Bên cạnh đó, thảo luận về cơ hội, thách thức và giải pháp thúc đẩy kinh tế tuần hoàn tại các nhà bán lẻ Việt Nam.
Tại Hội thảo, đại diện Tổ chức Môi trường Thái Bình Dương (PE) và Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường đã có bài tham luận nêu bật tầm quan trọng của giảm nhựa dùng một lần và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong ngành bán lẻ, với những nội dung chính bao gồm: chính sách, kinh nghiệm quốc tế và trong nước về giảm nhựa, mô hình tái sử dụng từ nhà bán lẻ.
Ở Phiên thảo luận, đại diện của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, Unilever Việt Nam, Turn Green Holding, FUWA3E và Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam đã chia sẻ, trao đổi các vấn đề xoay quanh cơ hội, thách thức và giải pháp thúc đẩy kinh tế tuần hoàn tại các nhà bán lẻ Việt Nam.
Quang cảnh Hội thảo
Các tham luận và ý kiến phát biểu đã cho thấy, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực bán lẻ là xu thế tất yếu nhằm hướng tới mô hình tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Nhiều quốc gia trên thế giới đã và đang triển khai đồng bộ các chính sách, cơ chế khuyến khích và các sáng kiến đổi mới sáng tạo để giảm phát sinh chất thải, tăng cường tái sử dụng, tái nạp, tái chế và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp bán lẻ đã chủ động triển khai các sáng kiến thiết thực như giảm sử dụng túi ni-lông, phát triển các mô hình tái nạp, thu hồi và tái chế bao bì sau tiêu dùng, khuyến khích khách hàng sử dụng túi tái sử dụng và thúc đẩy tiêu dùng xanh. Đây là những nền tảng quan trọng để từng bước hình thành mô hình bán lẻ tuần hoàn. Tuy nhiên, để các sáng kiến này được nhân rộng và tạo ra tác động bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp sản xuất, hệ thống bán lẻ, các tổ chức xã hội và người tiêu dùng. Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tăng cường các công cụ kinh tế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đầu tư vào hạ tầng thu gom, phân loại, tái chế nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chuyển đổi. Đặc biệt, thay đổi hành vi tiêu dùng là yếu tố quyết định thành công của kinh tế tuần hoàn. Mỗi quyết định mua sắm, mỗi hành động mang theo túi cá nhân, lựa chọn sản phẩm thân thiện với môi trường, phân loại rác tại nguồn hay tham gia các chương trình thu hồi, tái chế đều góp phần tạo nên những thay đổi tích cực cho môi trường và xã hội.
Hội thảo hôm nay cũng khẳng định rằng, chỉ khi các bên cùng chung tay hành động và xây dựng các mô hình hợp tác hiệu quả trong toàn bộ chuỗi giá trị thì kinh tế tuần hoàn mới thực sự trở thành động lực thúc đẩy ngành bán lẻ Việt Nam phát triển theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.
Từ năm 2023, Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường đã phối hợp cùng các đối tác và nhà bán lẻ triển khai đồng loạt các hoạt động hưởng ứng Ngày Quốc tế không sử dụng túi ni-lông. Tiếp nối các thông điệp trước đây: “Bớt túi ni-lông, thêm nhiều mầm sống”, “Phân loại nhanh, mua sắm xanh, giảm rác thải”, thông điệp năm nay của Ngày không sử dụng túi ni-lông tại Việt Nam là “Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn tại các nhà bán lẻ”, với sự tham gia của các thành viên Liên minh các nhà bán lẻ giảm túi ni-lông, gồm Central Retail Việt Nam, LOTTE MART Việt Nam, AEON Việt Nam, MM Mega Market và TH true mart, cùng sự đồng hành của Hanns Seidel Foundation, Unilever Việt Nam, Tổ chức Môi trường Thái Bình Dương và Quỹ Vì tầm vóc Việt (VSF).
