Hội nghị được tổ chức trong bối cảnh Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành đầy đủ các văn bản nền tảng để triển khai Đề án, gồm Quyết định phê duyệt Đề án, Kế hoạch hành động triển khai Đề án và các quyết định thành lập Ban Chỉ đạo triển khai Đề án. Đây là dấu mốc quan trọng, thể hiện quyết tâm của Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng ngành trồng trọt theo hướng xanh hơn, hiệu quả hơn, phát thải thấp hơn và bền vững hơn.
Hội nghị thống nhất nhận định rằng, sản xuất trồng trọt giảm phát thải không chỉ là yêu cầu thực hiện cam kết quốc tế của Việt Nam về phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, mà còn là yêu cầu nội tại để nâng cao chất lượng tăng trưởng, sức cạnh tranh và giá trị gia tăng của ngành nông nghiệp trong bối cảnh mới.
Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu lớn ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn liên quan đến phát thải khí nhà kính, dấu chân các-bon, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm môi trường, việc chuyển đổi sang sản xuất phát thải thấp được xác định là xu thế tất yếu để nông sản Việt Nam duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu, đồng thời xây dựng hình ảnh một nền nông nghiệp trách nhiệm, minh bạch và bền vững.
Tại Hội nghị, đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã báo cáo kết quả bước đầu triển khai Đề án. Theo đó, đến nay đã có 22 tỉnh/thành phố ban hành Kế hoạch hành động cấp tỉnh; nhiều tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và địa phương đăng ký tham gia triển khai các chương trình, mô hình sản xuất giảm phát thải; nhiều nhiệm vụ trọng tâm về quy trình kỹ thuật, hệ thống đo lường - báo cáo - thẩm định (MRV), xây dựng mô hình và huy động nguồn lực đang được khẩn trương triển khai.
Các hoạt động trọng tâm của Đề án hiện nay tập trung vào xây dựng các quy trình canh tác giảm phát thải; sử dụng hiệu quả phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nước tưới; thúc đẩy tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp; phát triển nông nghiệp tuần hoàn; ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số; xây dựng hệ thống dữ liệu phát thải.
Một trong những thông điệp lớn được nhấn mạnh tại Hội nghị là: giảm phát thải trong lĩnh vực trồng trọt không phải là “chi phí bổ sung” cho sản xuất nông nghiệp, mà là giải pháp để tối ưu hóa đầu vào, giảm giá thành sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người dân. Thông qua áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiến như tưới tiết kiệm nước, quản lý dinh dưỡng hợp lý, giảm sử dụng vật tư nông nghiệp hóa học, tăng cường sử dụng phân hữu cơ và tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp, có thể giảm đáng kể chi phí đầu vào, đồng thời nâng cao độ phì đất, cải thiện chất lượng nông sản và gia tăng lợi nhuận sản xuất.
Hội nghị cũng thống nhất định hướng xây dựng nhãn phát thải thấp đối với các sản phẩm trồng trọt chủ lực như lúa gạo, cà phê, rau quả và một số ngành hàng xuất khẩu chủ lực khác. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao giá trị gia tăng, tăng khả năng truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu của các thị trường cao cấp và từng bước định hình thương hiệu “nông sản xanh - phát thải thấp - trách nhiệm” của Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Phát biểu kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Hoàng Trung nhấn mạnh: “Sản xuất trồng trọt giảm phát thải không chỉ là giải pháp môi trường mà phải trở thành chiến lược phát triển mới của ngành trồng trọt Việt Nam trong giai đoạn tới. Chúng ta phải chuyển mạnh từ tư duy sản xuất theo sản lượng sang tư duy phát triển theo chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và trách nhiệm môi trường”.
Thứ trưởng khẳng định, mục tiêu lớn nhất của Đề án là từng bước xây dựng một nền trồng trọt bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu, giảm phát thải khí nhà kính, giảm chi phí đầu vào, nâng cao thu nhập cho người dân và nâng cao vị thế nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Thứ trưởng Hoàng Trung cũng nhấn mạnh vai trò quyết định của địa phương trong triển khai Đề án. Theo đó, địa phương phải là lực lượng nòng cốt tổ chức thực hiện trên thực địa; chủ động lựa chọn vùng sản xuất, cây trồng, mô hình phù hợp; huy động nguồn lực và tổ chức lại sản xuất theo chuỗi liên kết. Thành công của Đề án sẽ được quyết định bằng những thay đổi thực chất trên đồng ruộng, trong hợp tác xã, doanh nghiệp và chuỗi giá trị nông sản tại từng địa phương.
Tại Hội nghị, các đại biểu cũng có các phiên thảo luận chuyên đề theo 04 nhóm ngành hàng gồm lúa, cà phê, ngô và sầu riêng; đồng thời chia sẻ nhiều đề xuất, sáng kiến và giải pháp nhằm thúc đẩy sản xuất trồng trọt phát thải thấp gắn với phát triển chuỗi giá trị, thị trường các-bon và xây dựng thương hiệu nông sản xanh của Việt Nam.
Với sự tham gia tích cực của các cơ quan trung ương, địa phương, tổ chức quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp và các đơn vị nghiên cứu, Hội nghị Ban Chỉ đạo triển khai Đề án đã diễn ra trong tinh thần trách nhiệm, thống nhất và quyết tâm cao, tạo nền tảng quan trọng để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh trong ngành trồng trọt Việt Nam giai đoạn tới. Thành công của Đề án sẽ được quyết định trên thực địa, tại từng vùng sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp. Trung ương giữ vai trò định hướng, ban hành cơ chế, quy trình và hỗ trợ kỹ thuật; còn địa phương giữ vai trò tổ chức thực hiện, huy động nguồn lực và xây dựng các mô hình sản xuất phát thải thấp quy mô lớn, bền vững và có khả năng nhân rộng.
