Hội nghị có sự tham dự của hơn 450 đại biểu đại diện các cơ quan Trung ương, Bộ, ngành, địa phương, các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp, hợp tác xã, chuyên gia, nhà khoa học, tổ chức trong nước và quốc tế, cơ quan báo chí, truyền thông.
Nông nghiệp giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh lương thực, nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và phát triển đất nước theo hướng xanh, bền vững. Trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động, yêu cầu nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng, năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu ngày càng cấp thiết, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực then chốt để đổi mới mô hình tăng trưởng, khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế và tạo ra những đột phá mới cho ngành nông nghiệp.
Thực tiễn cho thấy, dư địa tăng trưởng của ngành không chỉ nằm ở việc mở rộng quy mô sản xuất mà còn ở đổi mới công nghệ, phát triển giống mới, nâng cao chất lượng sản phẩm, tự động hóa sản xuất, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu số, phát triển kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải, đẩy mạnh chế biến sâu và nâng cao hiệu quả tổ chức các chuỗi giá trị. Việc kết nối chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo với nhu cầu thực tiễn của địa phương và doanh nghiệp có ý nghĩa quyết định trong chuyển hóa tiềm năng thành năng suất, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh thực chất.
Phát biểu khai mạc Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh, trong bối cảnh tình hình thế giới tiếp tục diễn biến, khó lường, cạnh tranh thương mại ngày càng gay gắt, các tiêu chuẩn xanh và yêu cầu về truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, cùng diễn biến bất thường của thiên tai và biến đổi khí hậu, ngành nông nghiệp và môi trường đã nỗ lực duy trì đà tăng trưởng tích cực, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng chung của nền kinh tế. Nhiều tiến bộ về giống, công nghệ sinh học, cơ giới hóa, bảo quản, chế biến và truy xuất nguồn gốc đã được ứng dụng, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất. Theo Bộ trưởng, khu vực phía Bắc có nhiều lợi thế về hệ thống viện nghiên cứu, trường đại học, đội ngũ chuyên gia và doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, việc gắn kết giữa nghiên cứu và sản xuất còn rời rạc, chưa phát huy hiệu quả các nguồn lực khoa học công nghệ. Theo đó, Bộ trưởng đề nghị Hội nghị tập trung vào các giải pháp phát huy hiệu quả nguồn lực khoa học công nghệ, giải quyết những điểm nghẽn trong sản xuất, chế biến và thị trường, qua đó tạo chuyển biến thực chất về năng suất, chất lượng và giá trị nông sản.
Báo cáo tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết, giai đoạn 2021-2026, ngành nông nghiệp và môi trường tiếp tục đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an ninh lương thực, tạo sinh kế và thúc đẩy xuất khẩu. Năm 2025, ngành tăng trưởng 3,78%, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 70,63 tỷ USD. Trong 9 tháng đầu năm 2026, tăng trưởng đạt 4,02%, kim ngạch xuất khẩu đạt 56,3 tỷ USD. Khoa học công nghệ đã góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất.
Việc ứng dụng giống mới, công nghệ sinh học, cơ giới hóa và quy trình canh tác tiên tiến giúp năng suất các giống lúa mới tăng khoảng 9,9%, sản lượng tăng ước 2,4 triệu tấn mỗi năm, tạo giá trị kinh tế gia tăng khoảng 12.000 tỷ đồng. Trong các lĩnh vực khác, nghiên cứu vắc xin thú y, phát triển giống cây lâm nghiệp, mở rộng nuôi trồng thủy sản và tăng tỷ trọng chế biến sâu cũng đạt nhiều kết quả tích cực.
Tuy nhiên, hiện ngành nông nghiệp vẫn đối mặt với các điểm nghẽn như: Sản xuất nhỏ lẻ, phân tán; nghiên cứu và chuyển giao công nghệ dàn trải; hạn chế về giống và công nghệ đầu vào; thiếu công nghệ bảo quản, chế biến sâu; dữ liệu chưa liên thông và nhân lực số còn yếu. Để tháo gỡ, Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp đề xuất tập trung nguồn lực vào những công nghệ giải quyết trực tiếp bài toán của từng ngành hàng, ưu tiên giống chất lượng cao, công nghệ sinh học, tự động hóa, chế biến sâu và truy xuất nguồn gốc. Đặc biệt, cần đổi mới phương thức nghiên cứu theo hướng lấy nhu cầu doanh nghiệp và thị trường làm điểm xuất phát; tăng cường liên kết viện, trường, doanh nghiệp và địa phương, gắn nhiệm vụ khoa học công nghệ với sản phẩm cụ thể, khả năng thương mại hóa và hiệu quả kinh tế.
Tại Hội nghị, các đại biểu đã được nghe các bài tham luận gắn với từng ngành hàng cụ thể, như sản xuất lúa gạo tại Hưng Yên, cà phê Sơn La, nuôi hàu tại Quảng Ninh, lâm nghiệp Tuyên Quang, chăn nuôi bò sữa Nghệ An và truy xuất nguồn gốc nông sản tại Hà Nội. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp lớn như Doveco, Dabaco, TH và Woodsland cũng đã chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng công nghệ, phát triển chuỗi giá trị và những khó khăn cần tháo gỡ. Đặc biệt, các cơ sở nghiên cứu cũng đề xuất giải pháp phát triển công nghệ sinh học, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tăng cường liên kết với doanh nghiệp.
Phát biểu kết luận Hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đánh giá, tiềm năng phát triển nông nghiệp của cả nước và đặc biệt khu vực phía Bắc còn rất lớn. Khu vực phía Bắc bao gồm 20 tỉnh, thành phố, có nhiều tiềm năng và lợi thế trong phát triển nông nghiệp. Các báo cáo tham luận đã phản ánh những kết quả bước đầu trong ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đối với các ngành hàng chủ lực như lúa gạo, cây ăn quả, chè, dứa, dược liệu, lợn, gà, bò sữa, thủy sản, lâm nghiệp và chế biến gỗ... Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chỉ đạo, yêu cầu phát triển đối với ngành nông nghiệp thời gian tới cần thống nhất các quan điểm: Thứ nhất, tiếp tục nhận diện rõ, đầy đủ, thực chất các điểm nghẽn để có biện pháp giải quyết hiệu quả hơn; Thứ hai, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực trực tiếp của tăng trưởng nông nghiệp; Thứ ba, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào nông nghiệp là việc làm thường xuyên, không ngừng, không nghỉ, hướng tới thực chất và hiệu quả. Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát toàn diện hiện trạng nghiên cứu, ứng dụng công nghệ trong ngành; xác định những vấn đề lớn cần ưu tiên giải quyết, phù hợp với lợi thế và yêu cầu phát triển nông nghiệp từng vùng, nhất là khu vực phía Bắc...
Hội nghị “Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp” là diễn đàn để đánh giá thực trạng, nhận diện những tiềm năng và dư địa tăng trưởng theo từng vùng, lĩnh vực, ngành hàng và chuỗi giá trị sản phẩm; đồng thời, xác định những khó khăn, điểm nghẽn về thể chế, công nghệ, nguồn lực, tổ chức sản xuất và thị trường; tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý nhà nước, các địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, hợp tác xã, hiệp hội ngành hàng và các tổ chức liên quan; thúc đẩy hợp tác công - tư, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội cho nghiên cứu, phát triển, tiếp nhận, làm chủ và chuyển giao công nghệ. Trong đó, doanh nghiệp được xác định là trung tâm của quá trình đổi mới sáng tạo, là chủ thể trực tiếp tiếp nhận, ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đưa công nghệ vào sản xuất, kinh doanh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước, khu vực và toàn cầu.
