Đánh giá chất lượng môi trường không khí khu vực bãi chôn lấp chất thải rắn huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình bằng phương pháp chỉ số RAPI
Tóm tắt
Các bãi chôn lấp chất thải rắn quy mô cấp huyện tại Việt Nam thường sử dụng công nghệ chôn lấp đơn giản, thiếu hệ thống xử lý khí thải, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm không khí và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Nghiên cứu này đánh giá chất lượng môi trường không khí khu vực bãi chôn lấp chất thải rắn huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình bằng chỉ số ô nhiễm không khí tương đối RAPI, nhằm làm rõ mức độ ô nhiễm và xu thế biến đổi theo thời gian. Số liệu quan trắc các thông số TSP, NH₃ và H₂S được thu thập tại 10 vị trí trong và xung quanh bãi chôn lấp vào tháng 11/2020 và tại 9 vị trí vào tháng 11/2022, kết hợp với điều tra xã hội học đối với cộng đồng dân cư lân cận. Kết quả cho thấy, năm 2020 chất lượng không khí tại tất cả các vị trí khảo sát đều ở mức ô nhiễm nghiêm trọng, trong đó H₂S là thông số chi phối. Đến năm 2022, sau khi bãi chôn lấp bổ sung công nghệ đốt rác sinh hoạt, nồng độ các chất ô nhiễm giảm rõ rệt; chất lượng không khí được cải thiện lên mức tốt tại 7/9 vị trí, trung bình tại 1 vị trí và chỉ còn 1 vị trí ở mức ô nhiễm nghiêm trọng theo thang đánh giá RAPI. Kết quả nghiên cứu chứng minh tính hiệu quả của chỉ số RAPI trong đánh giá tổng hợp chất lượng không khí khu vực bãi chôn lấp và có thể áp dụng làm công cụ hỗ trợ quản lý, giám sát môi trường và cảnh báo rủi ro sức khỏe cho cộng đồng tại các bãi rác quy mô tương tự.
Từ khóa
Chất lượng không khí
bãi chôn lấp chất thải rắn
chỉ số RAPI
H₂S
Đà Bắc
Tài liệu tham khảo
- Conte M., Cagnazzo V., Donateo A., Cesari D., Grasso F.M., Contini D. (2018). A Case Study of Municipal Solid Waste Landfills Impact on Air Pollution in South Areas of Italy. The Open Atmospheric Science Journal, 12, 1-13.
- Njoku P. O., Edokpayi J. N., & Odiyo J. O. (2019). Health and environmental risks of residents living close to a landfill: A case study of thohoyandou landfill, Limpopo province, South Africa. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(12), 1-27.
- Pekdogan T., Yildizhan H., and Ameen A. (2024). Unveiling the Air Quality Impacts of Municipal Solid Waste Disposal: An Integrative Study of On-Site Measurements and Community Perceptions. Atmosphere. 15. 410. 10.3390/atmos15040410.
- Hossain Md. F., Kamal A. M., Sikder A. H. F., & Parveen Z. (2019). Air Quality Measurement at the Solid Waste Disposal of Matuail Landfill Site at Dhaka, Bangladesh. American Journal of Environmental Sciences, 15(5), 167-179.
- Pop M., Bucur I., Zoldan D., Imre K., Nichita I., Cristina G., Tîrziu A., Tîrziu E. (2022). Chemical and microbiological air quality in a municipal solid waste landfill and its surroundings, in south-eastern Romania. Sustainability (Switzerland), 14(1), 1-14.
- Gumede P. R., Gumede D. (2025). Air quality and health risks of residents living near a landfill site in Durban, South Africa. J Public Health Africa. 16(1), a1274.
- Kishore S., Rogan N., Aman Pandey S., Nagasudhan N., and Vikram Raj K. (2019). IoT based unmanned aerial vehicle for mobile monitoring and management of municipal solid waste (MSW) landfill sites and air quality index (AQI). International Journal of Scientific and Technology Research, 8(11), 3671-3678.
- Bihałowicz J. S., Kozłowska W. R., Krasuski A., Salamonowicz Z. (2021). The critical factors of landfill fire impact on air quality. Environmental Research Letters, 16(10).
- Kannankai M. P., Devipriya S. P. (2024). Air quality impacts of landfill fires: A case study from the Brahmapuram Municipal Solid Waste Treatment Plant in Kochi, India. Science of The Total Environment, 916.
- Balasus N., Jacob D. J., Maxemin G., Jenks C., Nesser H., Maasakkers J. D., Cusworth D. H., Scarpelli T. R., Varon D. J., Wang, X. (2025). Satellite monitoring of annual US landfill methane emissions and trends. Environmental Research Letters, 20(2), 024007.
- Wang X., Jacob D. J., Nesser H., Balasus N., Estrada L., Sulprizio M., Cusworth D. H., Scarpelli T. R., Chen Z., East J. D., Varon D. J. (2025). Quantifying urban and landfill methane emissions in the United States using TROPOMI satellite data. Atmospheric and Oceanic Physics, 10835.
- Ferrari A., Laneve G., Tellez R. A. C., Pampanoni V., Saquella S., Guarini R. (2025). Analysis of Local Methane Emissions Using Near-Simultaneous Multi-Satellite Observations: Insights from Landfills and Oil-Gas Facilities. IEEE International Geoscience and Remote Sensing Symposium. arXiv preprint arXiv:2506.01113.
- Citrasari N., Wasturani C. M. G., Zahra C. D. A., Isnadina D. R. M., Hariyanto S., Jawwad M. A. S., Rachman I., Matsumoto T. (2025). Dispersion modelling of methane emissions from Indonesian landfills using air quality dispersion modeling. Journal of Ecological Engineering, 26(10), 360-373. https://doi.org/10.12911/22998993/207168
- Phạm Thị Anh (2005). Sự phát sinh và phát thải khí bãi chôn lấp, các phương án giảm thiểu. Nội san Khoa học & Đào tạo, Trường Đại học Dân lập Văn Lang, 5, 54-60
- Phạm Thị Thu Hà (2021). Đánh giá rủi ro sức khỏe của ô nhiễm không khí từ khu liên hợp xử lý chất thải rắn Tràng Cát, Hải Phòng. Tạp chí Nghiên cứu Địa lý Nhân văn, 35(4), 49-55.
- Anh P. T. V., Dung D. M., Ha P. T. T., Trang P. T., Ho P. N. (2020). Application of relative air pollution index (RAPI)—a new method for aggregate assessment of current air pollution in Cam Pha coal mining area, Quang Ninh province, Vietnam. Environ Monit Assess 192, 411.
- Phạm Thị Thu Hà, Phạm Thị Việt Anh (2021). Đánh giá chất lượng không khí xung quanh khu liên hợp xử lý chất thải rắn Tràng Cát, Hải Phòng. Tạp chí Môi trường, số đặc biệt, 32-36.
- Phạm Thị Việt Anh, Phạm Thị Thu Hà (2021). Ứng dụng lý thuyết bán thực nghiệm để tính toán lan truyền chất ô nhiễm không khí phát thải từ bãi rác chôn lấp huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình. Tạp chí Môi trường, số đặc biệt, 18-21.
- Phạm Ngọc Hồ, Đồng Kim Loan, Phạm Thị Việt Anh, Phạm Thị Thu Hà, Dương Ngọc Bách (2015). Hướng dẫn đánh giá chất lượng môi trường không khí, nước, đất bằng chỉ số đơn lẻ và chỉ số tổng hợp. NXB Giáo dục Việt Nam.
- Ho P. N. (2017). Relative Air Pollution Index (RAPI) - A New Method for Aggregate Air Pollution Assessment. Advances in Applied Science Research, 8(4), 62-69
- QCVN 06:2009 - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về một số chất độc hại trong không khí xung quanh.
- QCVN 05:2013 - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng không khí xung quanh.
Tài trợ / Acknowledgment
Đề tài QG.20.08, ĐHQGHN đã hỗ trợ kinh phí để thực hiện nghiên cứu này.
Các bài viết khác trong số này
- Đề xuất mô hình sinh thái khép kín cho hộ dân trồng cây thanh long và chăn nuôi heo quy mô nông hộ Trang 005-013
- Nghiên cứu đánh giá nhận thức và khả năng tiếp cận mô hình kinh tế tuần hoàn trong chăn nuôi heo quy mô nhỏ tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) Trang 014-020
- Đánh giá hoạt tính sinh học của lá đước vòi Rhizophora stylosa Griff. với tiềm năng làm nguyên liệu chế biến trà thảo dược Trang 021-027
- Đánh giá đặc tính của chất hữu cơ tự nhiên trong hệ thống phân phối nước và kỹ thuật đặc trưng hóa Trang 028-034
- Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến hoạt động trồng cây cao su và giải pháp thích ứng tại Gia Lai, Việt Nam Trang 035-040
- Đề xuất tiêu chí và giải pháp xây dựng "con sông đẹp" hướng tới thích ứng bền vững tại vùng đồng bằng sông Cửu Long Trang 041-048
- Đánh giá hiện trạng chất lượng nước sạch phục vụ xây dựng quy chuẩn kỹ thuật nước uống trực tiếp tại vòi trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh Trang 049-056
- Nghiên cứu xây dựng hệ thống WebGIS và Mobile GIS phục vụ quản lý khu vực các huyện biên giới tỉnh Đắk Lắk nhằm hỗ trọ phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo quốc phòng - an ninh Trang 057-065