• Tìm kiếm
Hotline

Đề xuất tiêu chí và giải pháp xây dựng "con sông đẹp" hướng tới thích ứng bền vững tại vùng đồng bằng sông Cửu Long

Trần Thanh Toàn, Trần Minh Tuấn, Đoàn Thị Thu Hà

  1. 1Công ty TNHH MTV Khai thác Thủy lợi Miền Nam
  2. 2Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam

Tóm tắt

Sạt lở bờ sông là thách thức nghiêm trọng đối với phát triển bền vững vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Tính đến năm 2024, toàn vùng ghi nhận 531 điểm sạt lở với tổng chiều dài 681,5 km. Tuy nhiên, đến nay, vùng ĐBSCL vẫn thiếu một bộ tiêu chí tích hợp, có lượng hóa cụ thể để đánh giá hiệu quả quản lý bờ sông bền vững, đồng thời các giải pháp kè sinh thái đã được thử nghiệm nhưng chưa được hệ thống hóa thành quy trình kỹ thuật bài bản. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm xây dựng bộ tiêu chí đánh giá và đề xuất quy trình kỹ thuật cho mô hình "Con sông đẹp" hướng tới kiểm soát sạt lở và phát triển bền vững. Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng quan tài liệu có hệ thống và kế thừa kết quả từ các mô hình thử nghiệm. Kết quả đề xuất bộ tiêu chí gồm 4 nhóm (An toàn kỹ thuật, Sinh thái, Cảnh quan, Văn hóa cộng đồng) với 12 chỉ tiêu cụ thể, được lượng hóa phù hợp với điều kiện khu vực. Đồng thời, nghiên cứu hệ thống hóa quy trình xây dựng kè sinh thái gồm 7 bước, được đúc rút từ các mô hình thử nghiệm thực tế. Bộ tiêu chí và quy trình kỹ thuật đề xuất tạo thành công cụ quản lý tổng hợp, góp phần giảm thiểu sạt lở, phục hồi hệ sinh thái ven sông, nâng cao sinh kế cộng đồng hướng tới phát triển bền vững.

Từ khóa

ĐBSCL bảo vệ bờ sông con sông đẹp giải pháp thuận thiên sạt lở bờ sông

Tài liệu tham khảo

  1. Bang, N. Q., Duy, D. V., Ty, T. V., Thang, C. N., Downes, N. K., & Tanaka, H. (2025). Water hyacinth geotextiles as a nature-based solution for riverbank protection in the Vietnamese Mekong Delta. CivilEng, 6.
  2. Bộ Tài nguyên và Môi trường (2020). Kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng cho Việt Nam – Bản cập nhật 2020. NXB Tài nguyên – Môi trường và Bản đồ Việt Nam. Hà Nội.
  3. Bộ Tài nguyên và Môi trường (2023). QCVN 08:2023/ BTNMT – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt (Ban hành kèm theo Thông tư số 01/2023/TT-BTNMT ngày 13 tháng 03 năm 2023). Hà Nội.
  4. Campos, C. A., Tonin, A. M., Sena, G., & Gonçalves Júnior, J. F. (2024). Progressing a river health assessment framework to tropical waters. Frontiers in Water, 6, Article 1423458.
  5. Chen, Y., Wang, Y., Leung, C. C. Y., Hyeon, P. J., & Ding, X. (2023). Urban river restoration in Hong Kong: Assessment, impact, and improvement strategies. Sustainable Cities and Society, 99, Article 104885.
  6. Chính phủ (2015). Nghị định số 43/2015/NĐ-CP ngày 6/5/2015 quy định về lập, quản lý hành lang bảo vệ nguồn nước. Hà Nội.
  7. Chính phủ (2017). Nghị quyết số 120/NQ-CP về phát triển bền vững ĐBSCL thích ứng với biến đổi khí hậu. Hà Nội.
  8. Cù Ngọc Thắng, Trịnh Công Vấn, Châu Nguyễn Xuân Quang (2018). Giải pháp bảo vệ bờ sông, kênh rạch ĐBSCL theo hướng công trình mềm, sinh thái, thân thiện với môi trường. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Đà Nẵng, 5(126)(2), 67–70.
  9. Duy, D. V., Ty, T. V., Phat, L. T., Minh, H. V. T., Thanh, N. T., & Downes, N. K. (2025). Assessing river corridor stability and erosion dynamics in the Mekong Delta: Implications for sustainable management. Earth, 6(2), 34. https://doi.org/10.3390/earth6020034.
  10. Kondolf, G. M., Rubin, Z., & Minear, J. (2014). Dams on the Mekong: Cumulative sediment starvation. Water Resources Research, 54(10), 8035–8050.
  11. Kristensen, P. (2004, September). The DPSIR framework. National Environmental Research Institute, Denmark / European Topic Centre on Water, European Environment Agency.
  12. Mekong River Commission (MRC) (2023). State of the Basin Report. Vientiane, Lao PDR.
  13. Nguyễn Thị Bảy và cộng sự (2021). Báo cáo tổng kết Đề tài Khoa học và Công nghệ “Nghiên cứu xác định nguyên nhân cơ chế và đề xuất các giải pháp khả thi về kỹ thuật hiệu quả về kinh tế nhằm hạn chế xói lở bồi lắng cho hệ thống sông ĐBSCL”. Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh.
  14. Quốc hội (2020). Luật BVMT số 72/2020/QH14 ban hành ngày 17/11/2020, có hiệu lực từ ngày 1/1/2022. Hà Nội.
  15. Quốc hội (2023). Luật Tài nguyên nước số 28/2023/QH15 ban hành ngày 27/11/2023, có hiệu lực từ ngày 1/7/2024. Hà Nội.
  16. Schmitt, R. J. P., Bizzi, S., Castelletti, A., & Kondolf, G. M. (2019). Planning dam portfolios for low sediment trapping shows limits for sustainable hydropower in the Mekong. Science Advances, 5(10), eaaw2175.
  17. Trần Tuấn Anh, Nguyễn Bình Dương, Lê Mạnh Hùng, & Nguyễn Nghĩa Hùng (2024). Nghiên cứu diễn biến hình thái lòng sông Tiền và sông Hậu ĐBSCL. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Thủy lợi, (84), 2–14. Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam.
  18. Trịnh Văn Hạnh, Phạm Minh Cương, Nguyễn Hoàng Thanh (2012). Một số giải pháp trồng cây bảo vệ đê biển. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Thủy lợi.
  19. VCCI và Fulbright (2022). Báo cáo kinh tế thường niên ĐBSCL 2022: Chuyển đổi mô hình phát triển và quy hoạch tích hợp. Nhà xuất bản Đại học Cần Thơ.
  20. Viện Khoa học Thủy lợi Miền Nam (2024), Báo cáo đánh giá hiện trạng sạt lở bờ sông, bờ biển khu vực ĐBSCL. Thành phố Hồ Chí Minh. Báo cáo nội bộ.

Các bài viết khác trong số này

Đặt mua Tạp chí Môi trường

Đăng ký ngay