Sáng ngày 5/6/2026, tại Nghệ An, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND tỉnh Nghệ An tổ chức Diễn đàn Quốc gia về môi trường và khí hậu năm 2026 với chủ đề “Từ chính sách đến hành động”. Đây là hoạt động trọng tâm hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới 5/6, Ngày Đại dương thế giới 8/6, Tháng hành động vì môi trường và Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026; đồng thời là không gian đối thoại chính sách quan trọng, kết nối cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia và nhà khoa học nhằm trao đổi, đề xuất các giải pháp thực chất cho công tác BVMT và ứng phó với biến đổi khí hậu trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Tham dự Diễn đàn có Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành; Trung tướng Trần Đức Thuận – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi; Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Nguyễn Văn Đệ; đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh/thành phố; đại diện các Bộ, ban/ngành; các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và cơ quan thông tấn báo chí từ Trung ương đến địa phương.
Toàn cầu chung tay hành động vì khí hậu
Thế giới đang phải đối mặt với những thách thức ngày càng nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, suy giảm đa dạng sinh học và cạn kiệt tài nguyên. Các hiện tượng này đang tác động trực tiếp đến sự phát triển bền vững của mọi quốc gia. Trong bối cảnh đó, Chương trình Môi trường Liên hợp quốc lựa chọn chủ đề Ngày Môi trường thế giới năm 2026 là: “Toàn cầu chung tay hành động vì khí hậu”. Đây không chỉ là lời hiệu triệu, mà còn là yêu cầu cấp thiết đối với mỗi quốc gia trong việc chuyển mạnh từ cam kết sang hành động thực chất.
Hiện nay, BVMT và ứng phó với biến đổi khí hậu không chỉ là yêu cầu khách quan, mà còn là lựa chọn chiến lược để Việt Nam nâng cao chất lượng tăng trưởng, sức chống chịu của nền kinh tế và năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong bối cảnh nhiều vấn đề môi trường ngày càng cấp bách, Diễn đàn lựa chọn chủ đề “Từ chính sách đến hành động” nhằm tạo không gian trao đổi thực chất, nhận diện khó khăn, điểm nghẽn trong triển khai chính sách, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi, có thể tổ chức thực hiện hiệu quả trong thực tiễn.
Diễn đàn được tổ chức trong thời điểm Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang chủ trì rà soát, nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật BVMT năm 2020, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển mới của đất nước, tạo hành lang pháp lý cho chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, quản lý phát thải khí nhà kính và phát triển thị trường các-bon trong nước. Đây là những nội dung có tác động sâu rộng tới địa phương, doanh nghiệp và người dân, đòi hỏi phải được đánh giá, hoàn thiện từ thực tiễn triển khai.
Thứ nhất, tiếp tục tham gia góp ý hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật về BVMT và ứng phó với biến đổi khí hậu, đặc biệt là quá trình nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật BVMT.
Thứ hai, trao đổi, nhận diện đầy đủ các vấn đề môi trường cấp bách hiện nay, nhất là ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn; phân tích nguyên nhân, những tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý và đề xuất các giải pháp đồng bộ, hiệu quả.
Thứ ba, thảo luận các giải pháp thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính hướng tới Net Zero vào năm 2050. Trong đó, cần làm rõ vai trò, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa Nhà nước, địa phương, doanh nghiệp, các tổ chức tài chính, các nhà khoa học và cộng đồng; đồng thời đề xuất các giải pháp huy động nguồn lực, chuyển giao công nghệ, phát triển thị trường các-bon và thúc đẩy chuyển đổi xanh trong các ngành, lĩnh vực.
Thứ tư, tập trung trao đổi các giải pháp tăng cường sự phối hợp và tham gia thực chất của các chủ thể; làm rõ vai trò và trách nhiệm của các địa phương trong tổ chức thực hiện; sự chủ động, tiên phong của cộng đồng doanh nghiệp trong chuyển đổi công nghệ, thực hiện ESG và giảm phát thải; cơ chế tăng cường sự tham gia của người dân và cộng đồng xã hội.
Thứ năm, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, các mô hình hiệu quả, cách làm hay của địa phương, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế; đồng thời đề xuất các giải pháp thúc đẩy hợp tác quốc tế, huy động nguồn lực tài chính, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ Việt Nam thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.
Cũng tại Diễn đàn, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Nguyễn Văn Đệ cho biết, với Nghệ An - một tỉnh có diện tích tự nhiên lớn, địa hình đa dạng, vừa có biển, đồng bằng, Trung du và miền núi, BVMT không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là điều kiện tiên quyết bảo đảm cho phát triển bền vững lâu dài. Để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu, Tỉnh đã ban hành và triển khai nhiều chương trình, kế hoạch quan trọng như: Nghị quyết số 08-NQ/TU về tăng cường BVMT trên địa bàn tỉnh; Chương trình hành động số 20-CTr/TU thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; các kế hoạch thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, giảm phát thải khí nhà kính. Thời gian tới, Nghệ An xác định ưu tiên tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về môi trường và khí hậu; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm của chính quyền cơ sở; tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường; phát triển mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng theo hướng sạch và bền vững; khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ giảm phát thải khí nhà kính…
Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về môi trường và khí hậu
Tham luận “Những chính sách mới và tác động thực tế”. Các đại biểu tập trung trao đổi về các điểm mới của Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật BVMT năm 2020; các đề xuất quy định mới về giảm phát thải khí nhà kính; BVMT không khí, giảm phát thải khí nhà kính và bài học từ mô hình đô thị xanh. Bên cạnh đó, đại diện cơ quan của Quốc hội có phát biểu ghi nhận, định hướng về một số nội dung lớn trong sửa đổi, bổ sung Luật BVMT năm 2020 và công tác quản lý môi trường hiện nay.
Thông qua các tham luận, Diễn đàn tập trung làm rõ yêu cầu hoàn thiện chính sách theo hướng minh bạch, ổn định, dễ thực hiện; thúc đẩy chuyển đổi từ tiền kiểm sang quản lý rủi ro có kiểm soát; tăng cường phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát; đẩy mạnh chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn, thị trường các-bon và tháo gỡ khó khăn cho địa phương, doanh nghiệp trong quá trình thực thi pháp luật về môi trường.
Cùng với đó, Diễn đàn còn tập trung thảo luận 5 nhóm nội dung lớn: Góp ý hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật về môi trường và khí hậu; nhận diện các vấn đề môi trường cấp bách, đặc biệt là ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn; thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050; tăng cường sự phối hợp giữa Nhà nước, địa phương, doanh nghiệp, nhà khoa học và cộng đồng; chia sẻ kinh nghiệm, mô hình hiệu quả trong chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Phần Tọa đàm, trao đổi, thảo luận với chủ đề “Hành động chống ô nhiễm không khí và giảm phát thải khí nhà kính”. Đây là điểm nhấn quan trọng của Diễn đàn, được thiết kế như một phiên đối thoại mở, đa chiều, với sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý nhà nước, lãnh đạo địa phương, chuyên gia, nhà khoa học và đại diện doanh nghiệp.
Phiên thảo luận tập trung vào 3 nhóm vấn đề chính: sửa đổi Luật BVMT năm 2020; kiểm soát ô nhiễm không khí; quản lý phát thải khí nhà kính. Với sự tham gia của nhiều chủ thể khác nhau, phiên thảo luận nhằm ghi nhận các ý kiến khách quan từ thực tiễn quản lý nhà nước, điều hành địa phương, nghiên cứu khoa học và hoạt động sản xuất kinh doanh. Các đại biểu tại Diễn đàn cũng trực tiếp nêu ý kiến, trao đổi với các khách mời để làm rõ những vướng mắc, đề xuất giải pháp khả thi, sát thực tế.
Trao đổi tại phần Tọa đàm, PGS.TS Nguyễn Đình Thọ - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường cho rằng, dư địa giảm phát thải của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay vẫn còn rất lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực sản xuất, năng lượng, nông nghiệp và sử dụng tài nguyên. Thời gian qua, quá trình chuyển đổi xanh của doanh nghiệp Việt Nam đã bắt đầu hình thành rõ nét hơn dưới tác động của các cam kết quốc tế, yêu cầu từ thị trường xuất khẩu cũng như các tiêu chuẩn ESG ngày càng khắt khe. Tuy nhiên, mức độ chuyển đổi giữa các nhóm doanh nghiệp hiện vẫn còn chênh lệch lớn, nhất là giữa doanh nghiệp lớn với doanh nghiệp vừa và nhỏ. Hiện nay, cơ chế phát triển thị trường các-bon và tín chỉ các-bon sẽ mở ra cơ hội đáng kể cho doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian tới. Đây không chỉ là công cụ tài chính cho quá trình chuyển đổi xanh mà còn tạo động lực để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, cải thiện hiệu quả sử dụng tài nguyên và tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng phát thải thấp. Mặc dù thế, rào cản lớn nhất hiện nay vẫn là khả năng huy động nguồn lực cho chuyển đổi xanh.
Cũng theo PGS. TS Nguyễn Đình Thọ, nhiều doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong tiếp cận tài chính xanh, công nghệ xanh và các tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan đến phát thải thấp. Vì thế, trong thời gian tới, hệ sinh thái chính sách sẽ gắn ngày càng chặt với mô hình kinh tế các-bon thấp, kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng xanh. Khi các cơ chế về thị trường các-bon, tín chỉ các-bon và hệ thống đo đếm phát thải được hoàn thiện, doanh nghiệp Việt Nam sẽ có thêm cơ hội tham gia vào các chuỗi giá trị xanh toàn cầu.
Phát biểu bế mạc Diễn đàn, Thứ trưởng Lê Công Thành khẳng định, qua các ý kiến trao đổi tại Diễn đàn, có thể thấy rõ áp lực đối với môi trường sẽ tiếp tục gia tăng cùng quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, phát triển hạ tầng và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Những vấn đề như ô nhiễm không khí, quản lý chất thải, suy giảm chất lượng môi trường, phát thải khí nhà kính và rủi ro khí hậu đang tác động ngày càng trực tiếp đến chất lượng tăng trưởng, sức khỏe người dân và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tập trung đổi mới tư duy quản lý môi trường theo hướng “kiến tạo tuân thủ”, lấy hiệu quả thực thi làm trung tâm; hiện đại hóa công tác quản lý môi trường, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm và quản lý rủi ro có kiểm soát; tăng cường giám sát dựa trên dữ liệu số, quan trắc tự động và theo thời gian thực; đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong quản trị môi trường.
Bộ cũng sẽ ưu tiên giải quyết các vấn đề môi trường bức xúc hiện nay, nhất là ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn; quản lý chất thải rắn sinh hoạt, chất thải nhựa; kiểm soát ô nhiễm lưu vực sông, làng nghề và các nguồn phát thải lớn; thúc đẩy phát triển hạ tầng môi trường đồng bộ, hiện đại và nâng cao năng lực quan trắc, cảnh báo môi trường.
Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi xanh, giảm phát thải khí nhà kính, phát triển kinh tế tuần hoàn và thị trường carbon trong nước; huy động hiệu quả nguồn lực xã hội, tài chính xanh, khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế phục vụ mục tiêu phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam vào năm 2050.
Diễn đàn Quốc gia về Môi trường và Khí hậu năm 2026 khẳng định vai trò là diễn đàn đối thoại chính sách quan trọng, nơi các cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, doanh nghiệp, nhà khoa học, tổ chức quốc tế và cộng đồng cùng trao đổi, chia sẻ và thống nhất nhận thức về các vấn đề môi trường và khí hậu của đất nước.
Thông điệp xuyên suốt của Diễn đàn là: “Từ chính sách đến hành động” không chỉ là chủ đề của một sự kiện, mà là yêu cầu đặt ra đối với toàn bộ quá trình xây dựng và thực thi chính sách môi trường trong giai đoạn hiện nay. Điều quan trọng không chỉ là hoàn thiện thể chế, mà phải tổ chức thực hiện hiệu quả, chuyển hóa các chủ trương, cam kết thành hành động cụ thể, thành nguồn lực, công nghệ, mô hình phát triển và kết quả thực chất trong đời sống xã hội.
