Thúc đẩy phân loại rác tại nguồn gắn với xử lý chất thải hữu cơ
Chất thải hữu cơ là một thành phần quan trọng trong chất thải rắn sinh hoạt, chiếm từ 50-70%. Khi không được phân loại và xử lý phù hợp, chất thải hữu cơ có thể gây ô nhiễm môi trường và phát sinh khí metan trong điều kiện phân hủy yếm khí. Do đó việc quản lý hiệu quả chất thải hữu cơ đóng vai trò quan trọng trong các nỗ lực giảm phát thải từ lĩnh vực chất thải.
Trong bối cảnh đó, việc thúc đẩy phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn cần được thực hiện đồng bộ với các giải pháp thu gom và xử lý riêng từng dòng chất thải. Đặc biệt, chất thải hữu cơ sau phân loại có thể được xử lý thành phân compost, góp phần tận dụng tài nguyên, giảm lượng chất thải phải xử lý cuối cùng và thúc đẩy các mô hình quản lý chất thải bền vững.
Dự án “Thúc đẩy phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn và xử lý chất thải hữu cơ trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, thí điểm tại phường Hòa Khánh và phường Hội An” được triển khai từ tháng 9/2026 đến tháng 11/2027, với tổng kinh phí viện trợ không hoàn lại hơn 1,06 tỷ đồng, tương đương khoảng 40.800 USD, do Tổ chức Pacific Environment and Resources Center (PE) tài trợ.
Ông Võ Văn Long - Chi Cục trưởng, Chi cục Bảo vệ Môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng) chia sẻ: “Công tác quản lý chất thải cần chuyển mạnh từ tư duy tập trung vào thu gom và xử lý sau khi phát sinh sang phòng ngừa, giảm thiểu chất thải ngay từ nguồn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.”
Quán triệt tinh thần đó, các hoạt động chính của Dự án bao gồm khảo sát hiện trạng phát sinh chất thải và nhận thức của cộng đồng; tổ chức tập huấn về phân loại chất thải tại nguồn và hướng dẫn giảm thiểu, phòng ngừa chất thải; dự thảo và lấy ý kiến các bên liên quan về kế hoạch hành động phân loại chất thải rắn tại nguồn và giảm thiểu khí metan từ chất thải hữu cơ; hỗ trợ trang thiết bị phục vụ phân loại, thu gom và xử lý chất thải; đồng thời hỗ trợ thành lập và duy trì hoạt động của các nhóm giám sát cộng đồng nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện mô hình và đảm bảo tính bền vững.
Thông qua cách tiếp cận có sự tham gia của nhiều bên, dự án hướng tới xây dựng cơ chế phối hợp phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, trong đó người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn đóng vai trò chủ động trong thực hành và giám sát việc phân loại chất thải tại nguồn.
Tăng cường năng lực địa phương và xây dựng cơ sở nhân rộng mô hình
Phát biểu tại Hội thảo, bà Quách Thị Xuân, Giám đốc Quốc gia Pacific Environment Việt Nam, nhấn mạnh: “Phân loại rác tại nguồn chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi chất thải sau phân loại được thu gom và xử lý đúng cách. Thông qua dự án này, chúng tôi mong muốn cùng chính quyền địa phương, các đơn vị thu gom, xử lý chất thải và cộng đồng xây dựng những mô hình thực tiễn, phù hợp với điều kiện của từng địa bàn. Đặc biệt, dự án chú trọng việc phân loại và xử lý riêng chất thải hữu cơ vì điều này không chỉ giúp giảm lượng rác phải chôn lấp mà còn góp phần giảm phát thải mê-tan, hướng tới một hệ thống quản lý chất thải bền vững và thân thiện hơn với khí hậu.”
Bên cạnh các hoạt động thí điểm tại cộng đồng, dự án chú trọng nâng cao năng lực quản lý chất thải cho đội ngũ cán bộ địa phương. Theo kế hoạch, ít nhất 30 cán bộ, bao gồm cán bộ phụ trách môi trường từ ít nhất 15 phường/xã, sẽ được tập huấn về mô hình Cộng đồng Không rác và quản lý chất thải theo hướng giảm phát thải.
Tại Hội thảo, các đại biểu đã thảo luận, tham vấn tập trung vào những thuận lợi, thách thức trong quá trình triển khai phân loại chất thải tại nguồn; cơ chế phối hợp giữa chính quyền, đơn vị thu gom, xử lý chất thải và cộng đồng; cũng như các điều kiện cần thiết về hạ tầng, nguồn lực, truyền thông và giám sát để duy trì hiệu quả mô hình. Thông qua Hội thảo, các bên liên quan cùng trao đổi và đề xuất các giải pháp phù hợp, tạo nền tảng cho quá trình phối hợp triển khai dự án tại hai phường Hòa Khánh và Hội An trong thời gian tới.
Việc khởi động dự án thể hiện nỗ lực hợp tác giữa các cơ quan quản lý, tổ chức xã hội và cộng đồng trong việc thúc đẩy các giải pháp quản lý chất thải bền vững. Với trọng tâm là phân loại chất thải tại nguồn và xử lý chất thải hữu cơ, dự án được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành những mô hình thực tiễn có khả năng duy trì và nhân rộng, đồng thời đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và phát triển đô thị bền vững của thành phố Đà Nẵng.
