Các mô hình công nghiệp truyền thống thường thâm dụng tài nguyên và tạo áp lực lớn lên môi trường xung quanh. Trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu lớn liên tục siết chặt các hàng rào kỹ thuật về carbon đối với hàng hóa (như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon - CBAM của châu Âu), việc "xanh hóa" đã trở thành giải pháp cốt lõi. Các KCN hiện đại tại Việt Nam đang chủ động dịch chuyển từ những mô hình công nghiệp truyền thống với các khối hạ tầng bê tông sang một hệ sinh thái hài hòa, nơi mảng xanh cảnh quan và hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường được ưu tiên hàng đầu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và giữ chân nhà đầu tư.
Thực tế ghi nhận trên thị trường công nghiệp hiện nay, sự dịch chuyển mang tính bước ngoặt này đòi hỏi các nhà quản lý hạ tầng phải thay đổi toàn diện tư duy vận hành. "Xanh hóa" không còn dừng lại ở những cam kết trên văn bản hay các hạng mục bổ trợ mang tính phong trào, mà đang được cụ thể hóa bằng các giải pháp thực chất ngay từ khâu quy hoạch ban đầu. Xu hướng này bắt buộc các đơn vị phát triển hạ tầng phải chủ động tìm kiếm sự hài hòa giữa quy mô sản xuất công nghiệp và năng lực thích ứng với môi trường tự nhiên, biến trách nhiệm sinh thái thành nền tảng lõi cho sự tăng trưởng dài hạn. Đây cũng là lý do vì sao các mô hình chú trọng không gian xanh và đồng bộ hạ tầng kỹ thuật đang trở thành điểm đến ưu tiên của làn sóng đầu tư mới tại nhiều địa phương.
Nằm trong dòng chảy dịch chuyển tất yếu đó, KCN Phước Đông tại Tây Ninh với tổng quy mô gần 3.000 ha (phát triển theo mô hình phức hợp công nghiệp - đô thị - dịch vụ) đang hiện thực hóa chiến lược này bằng những bước đi và hành động thực chất. Đối với một KCN có quỹ đất lớn và thu hút đa dạng ngành nghề, đơn vị quản lý đã tập trung tối ưu hóa không gian xanh cùng hạ tầng bảo vệ môi trường một cách bài bản.
Kiến tạo không gian xanh đa tầng và điều hòa khí hậu
Một trong những điểm nhấn dễ nhận thấy nhất tại KCN Phước Đông là cách quy hoạch mảng xanh mang tính công năng rõ rệt. Các tuyến đường giao thông chính được thiết kế với dải phân cách rộng, trồng đan xen theo kết cấu đa tầng (cây thân gỗ lấy bóng mát, cây bụi và thảm cỏ). Hệ thực vật này đóng vai trò như một màng lọc tự nhiên, giúp cản bụi mịn, giảm thiểu tiếng ồn từ xe cộ và làm dịu áp lực nhiệt lan tỏa từ các khối nhà xưởng.
KCN còn có hệ thống hồ điều hòa được bố trí khoa học, các hồ nước quy mô lớn trong khuôn viên vừa là nơi thu gom, điều tiết nước mưa để hạn chế nguy cơ ngập úng cục bộ, vừa là các tiểu cảnh sinh thái giúp cân bằng độ ẩm và hạ nhiệt độ cho không gian.
Nâng cao năng lực hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường
Để bảo đảm kiểm soát toàn diện và chặt chẽ các yếu tố tác động đến môi trường, đặc biệt là trước áp lực từ các hoạt động sản xuất đa ngành có quy mô lớn, KCN Phước Đông đã tập trung đầu tư đồng bộ cho hệ thống hạ tầng kỹ thuật.
Trong đó, công tác quản lý nguồn nước thải được đặt lên hàng đầu với hệ thống nhà máy xử lý nước thải tập trung thiết kế hiện đại. Hiện nay, khu công nghiệp đang vận hành ổn định 03 nhà máy xử lý nước thải nội khu với tổng công suất xử lý đạt 55.000 m³/ngày đêm. Toàn bộ lượng nước thải phát sinh đều được xử lý khép kín bằng công nghệ hiện đại, cam kết nước đầu ra đạt chuẩn loại A (QCVN 40:2011/BTNMT) trước khi trả về nguồn tiếp nhận tự nhiên. Hệ thống hạ tầng xử lý nước thải cũng liên tục được tính toán mở rộng công suất dự phòng để sẵn sàng đáp ứng tiến độ của các nhà đầu tư mới.
Bên cạnh việc kiểm soát nghiêm ngặt nguồn nước thải, giải bài toán giảm phát thải gián tiếp từ điện năng tiêu thụ cũng là một mắt xích quan trọng trong chiến lược chuyển đổi xanh. Tại KCN Phước Đông, việc tối ưu hóa hiệu quả sử dụng năng lượng đang được thúc đẩy thông qua các giải pháp khuyến khích các doanh nghiệp thứ cấp triển khai hệ thống điện năng lượng mặt trời áp mái. Việc tận dụng diện tích mái nhà xưởng rộng lớn để sản xuất năng lượng sạch tại chỗ là bước đi thiết thực giúp các nhà máy từng bước thích ứng với các tiêu chuẩn về giảm phát thải của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Những giải pháp về cảnh quan và hạ tầng môi trường tại KCN Phước Đông phản ánh nỗ lực thích ứng trước các thay đổi thực tế của ngành công nghiệp hiện đại. Việc chủ động kiểm soát nguồn thải tại gốc và thúc đẩy năng lượng sạch là nền tảng cần thiết để giảm thiểu tác động đến hệ sinh thái, đồng thời chuẩn bị năng lực dài hạn cho doanh nghiệp phù hợp với định hướng giảm phát thải chung của quốc gia.
