Hệ sinh thái tạo nên giá trị
Rừng ngập mặn là một trong những hệ sinh thái có ý nghĩa đặc biệt đối với vùng ven biển. Không chỉ góp phần chắn sóng, giữ đất, giảm tác động của xâm nhập mặn và tạo sinh cảnh cho nhiều loài thủy sinh, hệ sinh thái này còn mang lại những giá trị kinh tế từ các sản phẩm gắn với điều kiện tự nhiên đặc thù. Trong đó, nguồn mật từ hoa sú, hoa vẹt được hình thành nhờ chu kỳ sinh trưởng của rừng ngập mặn, tạo nên nét riêng cho nghề nuôi ong ở khu vực ven biển Ninh Bình.
Trong bối cảnh phát triển nông nghiệp theo hướng gia tăng giá trị, lợi thế về tài nguyên chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được chuyển hóa thành sản phẩm có chất lượng, có thương hiệu và đáp ứng yêu cầu của thị trường. Đây cũng là định hướng chung đối với nhiều sản phẩm OCOP, khi giá trị của sản phẩm không chỉ nằm ở chất lượng mà còn ở nguồn gốc, khả năng truy xuất và câu chuyện gắn với vùng nguyên liệu.
Từ lợi thế tự nhiên đến chuỗi giá trị
Lựa chọn hướng đi từ chính lợi thế của hệ sinh thái rừng ngập mặn, Công ty Cổ phần Thương mại Mật ong Sú Vẹt Biển Kim Sơn từng bước xây dựng thương hiệu mật ong Hoa Sú Vẹt thông qua chuẩn hóa chất lượng sản phẩm, hoàn thiện mẫu mã, đăng ký sở hữu trí tuệ và tham gia Chương trình OCOP. Đây không chỉ là quá trình nâng cao giá trị thương mại của sản phẩm mà còn là bước chuyển từ khai thác lợi thế tự nhiên sang phát triển chuỗi giá trị có tổ chức.
Điểm đáng chú ý là doanh nghiệp không lựa chọn cách giới thiệu sản phẩm đơn thuần như một loại mật ong đặc sản. Thay vào đó, hình ảnh thương hiệu được xây dựng gắn với nguồn gốc vùng nguyên liệu, nhấn mạnh đặc trưng của hệ sinh thái rừng ngập mặn – yếu tố tạo nên sự khác biệt của sản phẩm. Cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng phát triển nông nghiệp hiện đại, khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến tính minh bạch, truy xuất nguồn gốc và câu chuyện phía sau mỗi sản phẩm.
Ở góc độ kinh tế nông nghiệp, giá trị gia tăng cũng được tạo ra từ quá trình chuẩn hóa, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường, thay vì chỉ dựa vào sản lượng khai thác. Đây là hướng đi giúp nhiều sản phẩm bản địa từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và thương mại điện tử đặt ra cả cơ hội lẫn thách thức đối với các chủ thể OCOP.
Giá trị không chỉ nằm ở từng giọt mật
Nếu coi mật ong là sản phẩm cuối cùng thì rừng ngập mặn chính là điểm khởi đầu của chuỗi giá trị. Chất lượng của nguồn hoa, điều kiện sinh thái và sự ổn định của vùng nguyên liệu đều có tác động trực tiếp đến chất lượng sản phẩm. Vì vậy, phát triển sản phẩm gắn với hệ sinh thái cũng đồng nghĩa với việc quan tâm nhiều hơn đến việc duy trì những điều kiện tự nhiên tạo nên sản phẩm đó.
Đây cũng là góc nhìn ngày càng được nhấn mạnh trong phát triển nông nghiệp xanh. Thay vì chỉ khai thác tài nguyên, nhiều địa phương đang hướng tới mô hình khai thác đi đôi với nâng cao giá trị thông qua chế biến, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường. Khi giá trị kinh tế được tạo ra từ chính lợi thế sinh thái, doanh nghiệp và người sản xuất sẽ có thêm động lực để đầu tư dài hạn cho vùng nguyên liệu, bảo đảm chất lượng sản phẩm và nâng cao sức cạnh tranh.
Với mật ong Hoa Sú Vẹt, giá trị của sản phẩm vì vậy không chỉ nằm ở đặc tính tự nhiên của nguồn mật mà còn ở quá trình chuẩn hóa để đưa một sản phẩm bản địa tiếp cận thị trường bằng những tiêu chuẩn ngày càng cao hơn.
Gợi mở từ một sản phẩm bản địa
Thực tiễn phát triển các sản phẩm OCOP cho thấy, tài nguyên thiên nhiên chỉ tạo ra lợi thế ban đầu. Điều quyết định sức cạnh tranh lâu dài là khả năng chuyển hóa lợi thế ấy thành giá trị gia tăng thông qua khoa học công nghệ, quản trị chất lượng, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường.
Từ góc nhìn đó, câu chuyện của mật ong Hoa Sú Vẹt không chỉ dừng lại ở một sản phẩm của vùng ven biển Ninh Bình. Điều đáng chú ý hơn là cách doanh nghiệp lựa chọn khai thác lợi thế của hệ sinh thái để xây dựng chuỗi giá trị cho sản phẩm bản địa. Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với mục tiêu phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, khai thác hợp lý tài nguyên và nâng cao giá trị của các sản phẩm gắn với điều kiện sinh thái đặc thù – xu hướng đang được nhiều địa phương theo đuổi trong quá trình phát triển bền vững.
