Hội nghị năm nay diễn ra với chủ đề “Chuyển đổi số và Thương mại xanh: Động lực bứt phá giao thương biên mậu Việt Nam – Lào – Trung Quốc” nhằm thúc đẩy xuất nhập khẩu và kinh tế biên giới, từ đó tăng cường liên kết vùng, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và khai thác tiềm năng kinh tế biên giới để đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường Lào và Trung Quốc. Ngoài ra, Hội nghị còn là diễn đàn, nơi kết nối và phát triển chuỗi cung ứng, đồng thời thúc đẩy đầu tư và phát triển doanh nghiệp địa phương.
Phát biểu tại Hội nghị, ông Lò Văn Cương, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Điện Biên cho biết, trong những năm gần đây, quan hệ thương mại giữa Việt Nam với Lào và Trung Quốc phát triển ngày càng tốt đẹp. Trong năm 2025, kim ngạch thương mại Việt Nam - Lào đạt 2,98 tỷ USD, tăng 32,7%, mức cao nhất từ trước đến nay, kim ngạch thương mại Việt Nam - Trung Quốc đạt 256,4 tỷ USD, tăng 24,8% so với năm 2024.
Bên cạnh những tín hiệu phát triển đáng mừng giữa Việt Nam và hai nước láng giềng, lãnh đạo tỉnh Điện Biên cũng thẳng thắn chỉ ra một số hạn chế, cụ thể: tỷ trọng thương mại qua tuyến biên giới Tây Bắc còn khiêm tốn so với tiềm năng; hạ tầng giao thông, hạ tầng logistics kết nối tới cửa khẩu còn nhiều khó khăn; năng lực chế biến, xây dựng thương hiệu và ứng dụng công nghệ số của doanh nghiệp khu vực còn hạn chế. Chính vì vậy, Hội nghị với chủ đề “Chuyển đổi số và thương mại xanh: Động lực bứt phá giao thương biên mậu Việt Nam - Lào - Trung Quốc” được tổ chức với kỳ vọng mở ra hướng đi mới giúp các địa phương biên giới bứt phá bằng công nghệ và phương thức thương mại hiện đại.
Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Điện Biên, địa phương có vị trí địa lý thuận lợi để phát triển kinh tế biên mậu khi đồng thời giáp cả Lào và Trung Quốc với 455 km đường biên giới. Ngoài ra, tỉnh còn sở hữu hạ tầng cửa khẩu và giao thông ngày càng hoàn thiện: Cửa khẩu quốc tế Tây Trang, Cửa khẩu chính Huổi Puốc, Cửa khẩu phụ Si Pa Phìn kết nối với các tỉnh Bắc Lào và lối mở A Pa Chải - Long Phú kết nối với tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Cảng hàng không Điện Biên đã được nâng cấp tiếp nhận máy bay A320, A321 và hướng tới khai thác chặng bay quốc tế. ; Dư địa phát triển lớn khi tuyến cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang đang được tập trung đầu tư. Tỉnh đang nghiên cứu bổ sung cảng cạn, xây dựng Đề án Khu thương mại xuyên biên giới Việt - Lào gắn với cửa khẩu quốc tế Tây Trang và thúc đẩy mở cửa khẩu song phương A Pa Chải - Long Phú… Đặc biệt, Điện Biên còn là vùng nguyên liệu đặc trưng với cà phê, chè, mắc ca, cao su, gạo… cùng nhiều sản phẩm OCOP có khả năng suất khẩu.
Với những tiềm năng này, Điện Biên xác định phát triển thương mại biên giới và xuất nhập khẩu là một trong những chiến lược trọng tâm, với ba định hướng lớn: (1) Tập trung nguồn lực hoàn thiện hạ tầng giao thông, hạ tầng cửa khẩu và hạ tầng thương mại - logistics, từng bước chuyển từ giao thương biên giới theo phương thức truyền thống sang hình thành không gian kinh tế cửa khẩu tích hợp thương mại - logistics - dịch vụ - chế biến; (2) Thu hút đầu tư phát triển sản xuất hàng hóa tập trung, gắn với ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và tăng trưởng xanh, nâng cao chất lượng, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu sản phẩm, để chuyển lợi thế về vị trí địa lý thành lợi thế về năng lực cạnh tranh của hàng hóa; (3) Tiếp tục cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh với tinh thần “chính quyền đồng hành cùng doanh nghiệp”; áp dụng cơ chế “luồng xanh” đối với các dự án ưu tiên, công khai, minh bạch, phấn đấu rút ngắn tối thiểu 70% thời gian giải quyết thủ tục đầu tư theo quy định.
Phát biểu tại Hội nghị, ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương cho rằng, các tỉnh miền Bắc nước ta đang hội tụ nhiều lợi thế về vị trí địa lý, kết cấu hạ tầng, năng lực sản xuất và thị trường tiêu thụ. Đặc biệt, tiềm năng phát triển thương mại và kinh tế biên giới giữa các tỉnh, thành phố miền Bắc Việt Nam với 2 nước láng giềng Lào và Trung Quốc còn rất lớn, do đó, nếu phát huy tốt lợi thế của từng địa phương, củng cố mạng lưới liên kết vùng, Việt Nam có thể hình thành các chuỗi giá trị mới, hướng tới phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân các địa phương.
Đặc biệt, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại nhấn mạnh hướng tiếp cận đối với thương mại biên giới: không chỉ tập trung vào lưu lượng hàng hoá qua cửa khẩu mà còn phải phát triển hệ sinh thái phía sau cửa khẩu, bao gồm: vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến, tiêu chuẩn chất lượng, logistics, kho bãi, cửa khẩu, dữ liệu, thương mại điện tử và thị trường tiêu thụ. Chuỗi giá trị này không những mở rộng hoạt động cửa khẩu mà còn đáp ứng nhu cầu ngày càng nâng cao của thị trường quốc tế.
Trong khuôn khổ Hội nghị, các đại biểu đã lắng nghe nhiều ý kiến về xu hướng chuyển đổi số và thương mại xanh trong phát triển giao thương biên mậu khu vực, hành lang kinh tế và cơ hội phát triển logistics xanh Việt Nam - Lào - Trung Quốc, chuyển đổi số trong quản lý cửa khẩu và tạo thuận lợi thương mại, thương mại điện tử xuyên biên giới cho doanh nghiệp vừa và nhỏ… Đồng thời, tại Hội nghị, các đại biểu của Việt Nam, Lào và Trung Quốc cũng chia sẻ kinh nghiệm, nhu cầu hợp tác và tăng cường kết nối, tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hoá qua biên giới.
