Hội nghị Xúc tiến Đầu tư tỉnh Lai Châu năm 2026 với chủ đề “Lai Châu - Đánh thức tiềm năng, khơi nguồn cơ hội” vừa diễn ra tại Hà Nội, đánh dấu một bước tiến trong chiến lược thu hút đầu tư và phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Với sự tham gia của nhiều tập đoàn kinh tế lớn cùng hàng trăm nhà đầu tư, hội nghị không chỉ giới thiệu các cơ hội hợp tác mà còn là diễn đàn để cộng đồng doanh nghiệp trao đổi, hiến kế, nhận diện những “điểm nghẽn” và đề xuất giải pháp nhằm xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi và bền vững.
Là tỉnh miền núi nằm ở cực Tây Bắc của Tổ quốc, Lai Châu có vị trí chiến lược về quốc phòng, an ninh và chủ quyền biên giới quốc gia. Đồng thời, địa phương còn sở hữu nhiều lợi thế về tài nguyên thiên nhiên, cảnh quan, khí hậu và bản sắc văn hóa của 20 dân tộc cùng sinh sống, tạo nền tảng để phát triển các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, nông nghiệp hàng hóa, dược liệu, chăn nuôi tập trung, du lịch, thương mại, kinh tế cửa khẩu và logistics.
Theo UBND tỉnh Lai Châu, địa phương hiện có tỷ lệ che phủ rừng đạt 53,88%, quỹ đất nông nghiệp rộng lớn cùng hệ sinh thái đa dạng. Bên cạnh đó, việc sở hữu 7 trong số 10 đỉnh núi cao nhất Việt Nam và nguồn tài nguyên văn hóa đặc sắc đã tạo dư địa lớn cho phát triển du lịch sinh thái, kinh tế dưới tán rừng và các mô hình tăng trưởng xanh.
Lợi thế về vị trí địa lý cũng góp phần nâng cao sức hấp dẫn của Lai Châu trong thu hút đầu tư. Với hơn 265 km đường biên giới tiếp giáp tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), địa phương được xác định là cửa ngõ kết nối giao thương giữa các tỉnh phía Bắc Việt Nam, khu vực ASEAN và vùng Tây Nam Trung Quốc. Cùng với đó, nhiều dự án hạ tầng chiến lược như Hầm đường bộ qua đèo Hoàng Liên và tuyến cao tốc Bảo Hà - Lai Châu kết nối đến Cửa khẩu quốc tế Ma Lù Thàng đang được triển khai, mở rộng không gian phát triển và tăng cường năng lực kết nối của tỉnh trong thời gian tới.
Chiến lược khai phá của những tập đoàn đa ngành
Trong làn sóng đầu tư vào Lai Châu, sự xuất hiện của các “sếu đầu đàn” như Tập đoàn TH và Vingroup đã định hình rõ nét các trụ cột kinh tế xanh mà tỉnh đang hướng tới, đặc biệt là lĩnh vực nông nghiệp và năng lượng tái tạo.
Theo ông Ngô Minh Hải - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn TH, Tập đoàn xác định Lai Châu là địa bàn chiến lược để phát triển chuỗi giá trị dược liệu gắn với công nghệ sinh học. Tỉnh đang sở hữu những “báu vật” vô giá là các loài dược liệu quý hiếm, đặc biệt là Sâm Lai Châu - loài dược liệu quý hiếm, có giá trị kinh tế cao và là sản phẩm đặc hữu có tiềm năng trở thành ngành hàng chiến lược, sản phẩm mũi nhọn của địa phương. Chiến lược của TH là kết hợp “Trí tuệ Việt, tài nguyên thiên nhiên Việt và công nghệ đầu cuối của thế giới” để tạo ra các sản phẩm y tế dự phòng từ thiên nhiên.
Mô hình do TH đề xuất là phát triển kinh tế dưới tán rừng thông qua việc bảo tồn và trồng hữu cơ, đưa người nông dân địa phương trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị khép kín. Theo đó, Tập đoàn triển khai Chuỗi giá trị dược liệu - Công nghệ sinh học đa ngành, theo hướng y tế dự phòng để nâng cao sức khỏe cộng đồng bằng những sản phẩm, bước 1 là thực phẩm, rồi đến dược phẩm, mỹ phẩm hoàn toàn từ thiên nhiên. Mô hình chuỗi giá trị dược liệu - công nghệ sinh học của TH đang góp phần định hình lại cách tiếp cận đối với ngành dược liệu Việt Nam: từ khai thác sang nuôi trồng, từ manh mún sang chuỗi giá trị, từ giá trị thấp sang giá trị cao. Đây là những gợi mở quan trọng cho việc xây dựng chính sách và định hướng phát triển trong thời gian tới. Theo số liệu báo cáo, đến cuối năm 2025, TH đã thực hiện bảo tồn thành công 75 loại cây dược liệu quý và kỳ vọng sẽ đưa tinh hoa dược liệu của Lai Châu vươn tầm quốc tế.
Ở một khía cạnh khác, Tập đoàn Vingroup nhìn nhận Lai Châu là một mắt xích quan trọng trên bản đồ năng lượng quốc gia. Theo ông Lê Khắc Hiệp - Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Vingroup, tỉnh có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển các mô hình năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời. Đây là hướng đi có nhiều ý nghĩa, vì có thể tận dụng mặt nước hồ chứa, hạn chế áp lực sử dụng đất, bổ trợ cho hệ thống thủy điện hiện hữu, đồng thời mở ra thêm nguồn năng lượng sạch phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Trong thời gian qua, Vingroup đã triển khai hai dự án điện mặt trời Bản Chát 1 và 2 với tổng mức đầu tư khoảng 13.000 tỷ đồng. Thông qua công ty thành viên VinEnergo, Tập đoàn Vingroup cam kết nghiên cứu và phát triển các dự án năng lượng sạch, năng lượng tái tạo với tổng công suất dự kiến khoảng 1.000 MW. Các dự án trọng điểm bao gồm điện mặt trời nổi tại khu vực hồ thủy điện Sơn La và các dự án tại Nậm Cuổi. Việc tận dụng mặt nước hồ chứa được đánh giá là hướng đi thông minh, vừa hạn chế áp lực sử dụng đất, vừa bổ trợ hiệu quả cho hệ thống thủy điện hiện hữu của tỉnh.
Bên cạnh đó, các dự án năng lượng tái tạo tại Lai Châu sẽ không chỉ góp phần tạo thêm động lực tăng trưởng mới cho tỉnh, bổ sung nguồn điện sạch cho hệ thống, đóng góp vào mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch xanh và hỗ trợ Việt Nam thực hiện các cam kết giảm phát thải mà quan trọng hơn, các dự án có thể mở ra thêm việc làm, nguồn thu, hạ tầng và cơ hội phát triển cho cộng đồng địa phương trong tương lai.
Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực
Dù tiềm năng là rất lớn, nhưng các doanh nghiệp đang trực tiếp vận hành tại địa phương cũng thẳng thắn chỉ ra những rào cản cần vượt qua. Giám đốc Điều hành Khu du lịch Cổng Trời Ô Quy Hồ - bà Trần Kiều Oanh cho biết, mặc dù nằm ở vị trí đắc địa trên đỉnh đèo huyền thoại ở độ cao 2.035m, nhưng việc thiếu hạ tầng giao thông công cộng đang là "điểm yếu" lớn. Hiện tại, khách du lịch phải chi trả chi phí di chuyển rất cao do không có tuyến xe buýt trung chuyển, làm hạn chế đáng kể khả năng tiếp cận của du khách.
Vấn đề nhân sự cũng là một thách thức không nhỏ. Ông Phạm Hải Lăng - Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Điện gió Than Uyên chia sẻ, khoảng cách địa lý khó khăn khiến việc tuyển dụng nhân sự chất lượng cao gặp nhiều hạn chế, buộc doanh nghiệp phải tự tổ chức các lớp đào tạo nội bộ. Tuy nhiên, các doanh nghiệp đều bày tỏ sự hài lòng đối với tinh thần cầu thị của chính quyền tỉnh. Hầu hết các thủ tục hành chính đều được xử lý nhanh chóng, minh bạch, tạo niềm tin lớn cho nhà đầu tư.
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030, chính quyền tỉnh Lai Châu đã đưa ra những cam kết mạnh mẽ về cải cách thể chế. Tỉnh đã triển khai cơ chế “Luồng xanh” cho các dự án ưu tiên ngoài ngân sách, cam kết rút ngắn ít nhất 70% thời gian giải quyết các trình tự thủ tục đầu tư so với quy định.
Bí thư Tỉnh ủy Lê Minh Ngân khẳng định, sự thành công của nhà đầu tư chính là thước đo hiệu quả điều hành của chính quyền địa phương. Tỉnh cam kết 5 nội dung “vàng”: Cải thiện môi trường kinh doanh minh bạch; Thực hiện đầy đủ các chính sách ưu đãi; Ưu tiên nguồn lực cho hạ tầng chiến lược (giao thông, hạ tầng số, khu kinh tế cửa khẩu); Luôn lắng nghe, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và giữ vững an ninh trật tự để nhà đầu tư yên tâm gắn bó lâu dài.
Nhận định về sức hút của Lai Châu đối với các nhà đầu tư, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho rằng với sự ưu tiên cho phát triển nguồn lực hạ tầng, đặc biệt là giao thông, khi các dự án hoàn thiện, Lai Châu sẽ không còn là địa phương ở vị trí xa trung tâm, mà trở thành mắt xích logistics quan trọng kết nối vùng Tây Nam Trung Quốc với tam giác tăng trưởng Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh.
Bên cạnh đầu tư hạ tầng, Lai Châu cũng tập trung cải thiện môi trường đầu tư thông qua các giải pháp cải cách hành chính và hoàn thiện thể chế. Theo kết quả khảo sát của VCCI, khoảng 90% doanh nghiệp tham gia điều tra đánh giá tích cực về sự đồng hành của chính quyền địa phương. Thời gian thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp tại Lai Châu hiện chỉ khoảng 3 ngày, bằng một nửa so với mức bình quân của cả nước. Những nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư được đặt trong chiến lược phát triển “một trục - hai vùng - ba trụ cột - bốn khâu đột phá”, với mục tiêu duy trì tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn 2026-2030 và đưa Lai Châu trở thành tỉnh phát triển ở mức trung bình của vùng Trung du và miền núi phía Bắc vào năm 2030.
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực, sự năng động, sáng tạo của tỉnh Lai Châu trong cải thiện môi trường đầu tư và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Nhấn mạnh vai trò của cộng đồng doanh nghiệp trong giai đoạn phát triển mới, Phó Thủ tướng đề nghị các nhà đầu tư cùng thống nhất phương châm hành động: "Đã cam kết là phải làm, đã đầu tư là phải hiệu quả, đã phát triển là phải bền vững." Đồng thời, bà lưu ý tỉnh Lai Châu cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, đồng hành cùng doanh nghiệp trong suốt quá trình triển khai dự án, từ công tác giải phóng mặt bằng đến vận hành, nhằm tạo dựng niềm tin và giữ chân các nhà đầu tư lâu dài.
Phó Thủ tướng cũng khẳng định Chính phủ sẽ tiếp tục đồng hành với địa phương trong việc tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, chính sách và đầu tư hạ tầng chiến lược, tạo điều kiện để Lai Châu phát huy lợi thế, thu hút nguồn lực và phát triển bền vững. Theo Phó Thủ tướng, việc thu hút đầu tư vào Lai Châu không chỉ có ý nghĩa về phát triển kinh tế mà còn góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ vững ổn định khu vực biên giới và nâng cao đời sống của đồng bào các dân tộc trên địa bàn.
Kết quả cụ thể tại Hội nghị đã minh chứng cho sức hút mới của Lai Châu với 19 dự án nhận quyết định chủ trương đầu tư (tổng vốn trên 27.700 tỷ đồng) và 19 biên bản ghi nhớ hợp tác cho 27 dự án khác với tổng vốn cam kết kỷ lục trên 172.400 tỷ đồng. Những con số này không chỉ mang ý nghĩa về mặt tài chính mà còn mở ra một giai đoạn phát triển mới, đưa Lai Châu trở thành một tỉnh phát triển năng động, xanh và bền vững tại khu vực Tây Bắc.
