Năm 2026 là năm đầu tỉnh Điện Biên thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030 với mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 11% trở lên. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thiên tai và dịch bệnh diễn biến phức tạp, ngành Nông nghiệp và Môi trường bám sát chủ đề chỉ đạo của tỉnh: “Kỷ cương trách nhiệm; chủ động kịp thời; đổi mới sáng tạo; tăng tốc đột phá”. Trong 9 tháng, Sở đã ban hành 16/32 văn bản quy phạm pháp luật được giao chủ trì xây dựng, đồng thời kiện toàn 8 tổ công tác hỗ trợ các xã, phường tháo gỡ khó khăn trong sản xuất.
Vùng nguyên liệu mở rộng, rừng giữ vững độ che phủ
Dựa vào những kết quả tích cực đã đạt được, điển hình là việc triển khai Kế hoạch số 1850/KH-UBND của UBND tỉnh về trồng mới cây cà phê, mắc ca đã tạo bước tiến rõ nét. Diện tích cà phê ước đạt 20.843,78 ha, trong đó trồng mới 12.450,65 ha; sản lượng thu hoạch 9 tháng ước đạt 1.040,56 tấn, tăng 78,43% so với cùng kỳ năm trước. Diện tích mắc ca vượt 19.400 ha, trong đó trồng mới trên 7.000 ha. Diện tích lúa ước đạt 52.015,6 ha, đạt 100,02% kế hoạch; tổng đàn gia súc ước đạt 579.602 con, đạt 98% kế hoạch.

Ở lĩnh vực lâm nghiệp, tỷ lệ che phủ rừng đạt 45,85%, ước cả năm đạt 46% theo kế hoạch được giao. Các địa phương đã trồng xong 204,11 ha rừng tập trung, đạt 102,06% kế hoạch; khoanh nuôi xúc tiến tái sinh rừng tự nhiên ước đạt 7.482,85 ha, đạt 116% kế hoạch. Từ đầu năm đến ngày 15/9, tổng thu tiền dịch vụ môi trường rừng đạt hơn 116,5 tỷ đồng.
Môi trường ổn định, thủ tục được rút ngắn
Về môi trường, chương trình quan trắc hiện trạng đợt 1 năm 2026 được thực hiện với 134 điểm, gồm khí thải, không khí, tiếng ồn, nước mặt, nước ngầm và đất. Kết quả cho thấy chất lượng môi trường tương đối ổn định, đa số chỉ tiêu đạt quy chuẩn cho phép. Tỉnh không xảy ra sự cố môi trường và không có khu vực ô nhiễm môi trường, ô nhiễm hóa chất cần xử lý. Sở đã trình UBND tỉnh phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường của 19 dự án, cấp giấy phép môi trường cho 8 cơ sở, dự án. Nhờ cơ chế “Luồng xanh”, thời gian thẩm định đánh giá tác động môi trường và cấp phép khai thác khoáng sản được cắt giảm 65-70%.
Không chỉ vậy, dự án nhà màng công nghệ cao tại xã Thanh Yên, thực hiện đến hết tháng 8/2026 với tổng vốn trên 13,4 tỷ đồng (hơn 75,3 triệu Yên) do Công ty TNHH Niinuma Tomofarm tài trợ không hoàn lại 100%, hỗ trợ xây dựng hệ thống nhà màng có thiết bị điều khiển vi khí hậu, tưới và dinh dưỡng tự động, cảm biến giám sát độ ẩm, nhiệt độ, CO₂, ánh sáng. Đồng thời, dự án góp phần nâng cao năng lực cho cán bộ kỹ thuật, người dân, tạo tiền đề nhân rộng mô hình nông nghiệp thông minh trên địa bàn tỉnh.

Về khoáng sản, Sở tham mưu cấp 3 giấy phép khai thác, hoàn thành đấu giá 4 điểm mỏ vật liệu xây dựng thông thường, đồng thời hướng dẫn thủ tục môi trường, khoáng sản cho Dự án đường cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang. Về đất đai, kết quả đấu giá quyền sử dụng đất Khu đô thị mới Him Lam đạt 263,3 tỷ đồng; 45/45 xã, phường đã thành lập ban chỉ đạo đo đạc, lập bản đồ địa chính.
Thiên tai, dịch bệnh và áp lực phá rừng
Bên cạnh kết quả đạt được, báo cáo chỉ rõ nhiều khó khăn. Từ đầu năm đến ngày 20/9, tỉnh xảy ra hơn 20 đợt mưa lớn, dông lốc, lũ quét, sạt lở, làm 5 người chết, 7 người bị thương, 963 nhà bị thiệt hại, hơn 1.100 ha sản xuất nông nghiệp bị ảnh hưởng; tổng thiệt hại ước khoảng 83,7 tỷ đồng. Bệnh dịch tả lợn Châu Phi xảy ra tại 553 thôn, bản của 34 xã, phường, buộc tiêu hủy 14.668 con lợn. Toàn tỉnh chưa có chốt kiểm dịch cố định nên chưa kiểm soát triệt để động vật, sản phẩm động vật nhập vào địa bàn.
Đối với lĩnh vực lâm nghiệp, từ ngày 1/1 đến ngày 15/9, hệ thống cảnh báo ghi nhận 4.625 điểm cháy, phần lớn do người dân đốt dọn nương rẫy. Có 63 điểm cháy vào rừng, trong đó 14 điểm gây thiệt hại 17,16 ha; 2 người tử vong khi tham gia chữa cháy. Lực lượng kiểm lâm phát hiện 322 vụ vi phạm lâm nghiệp, trong đó 269 vụ phá rừng trái pháp luật, gồm 133 vụ phá rừng để trồng cà phê tại khu vực Tuần Giáo, Mường Ảng.
Một số chỉ tiêu còn chậm. Diện tích cây chanh leo mới đạt 27,9 ha, bằng 25,36% kế hoạch; tiêm phòng vắc xin dại mới đạt 36,70% tổng đàn; hồ sơ công nhận 5 xã nông thôn mới đăng ký về đích năm 2026 còn chậm. Kê khai đăng ký đất đai tại khu vực chưa đo đạc địa chính mới đạt 30,26%; 24.106 thửa đất cần làm sạch dữ liệu. Sở nhận định nguyên nhân là do thời tiết cực đoan; mầm bệnh lưu hành rộng, chăn nuôi nhỏ lẻ nên khó áp dụng an toàn sinh học; cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chưa thông suốt, năng lực của một số đơn vị, cá nhân còn hạn chế.
Mục tiêu nước rút: Phát huy thành quả đạt được và tháo gỡ vướng mắc
Quý IV là thời điểm quyết định việc hoàn thành các chỉ tiêu năm 2026. Về sản xuất, Sở tập trung chăm sóc diện tích cà phê, mắc ca, trồng rừng mới; mở rộng diện tích theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, chuẩn hóa mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc; phát triển chăn nuôi trang trại tập trung, an toàn sinh học, hướng dẫn tái đàn an toàn.
Về rừng và thiên tai, ngành thực hiện nghiêm phương án phòng cháy, chữa cháy rừng theo phương châm “4 tại chỗ”, kiên quyết xử lý dứt điểm tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất rừng; chủ động ứng phó mưa lũ, bảo đảm an toàn hồ chứa, công trình thủy lợi.
Về lĩnh vực môi trường, tài nguyên, dựa vào báo cáo 9 tháng của Phòng Quản lý Môi trường và Khoáng sản tham gia giám sát quan trắc đợt 2, đẩy nhanh thẩm định đánh giá tác động môi trường và cấp phép môi trường cho dự án trọng điểm, xây dựng phương án bảo đảm vật liệu cho đường cao tốc và các trường liên cấp, phối hợp các xã, phường thu gom, xử lý bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng. Ngành cũng đẩy mạnh phân loại, thu gom, tái chế rác thải sinh hoạt, phát triển kinh tế tuần hoàn, tăng tốc đo đạc, hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai và nâng tỷ lệ người dân nông thôn được sử dụng nước sạch.