Phát biểu khai mạc cuộc họp, TS. Vũ Đức Đam Quang, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ NN&MT) nhấn mạnh, cuộc họp Nhóm công tác lần thứ hai đánh dấu bước chuyển của NBCAP từ xây dựng nền tảng sang giai đoạn triển khai có trọng tâm. Dự thảo Lộ trình hành động quốc gia sẽ giúp xác định các ưu tiên và tạo cơ sở để chuyển những ưu tiên đó thành các chương trình, dự án cụ thể, đồng thời kết nối các dự án với nguồn lực và các đối tác phù hợp, trên cơ sở các ưu tiên phát triển do Việt Nam xác định.
Tiềm năng các-bon xanh dương và 6 nhóm hành động ưu tiên
Các hệ sinh thái các-bon xanh dương như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và bãi triều ven biển có vai trò quan trọng đối với giảm nhẹ và thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ bờ biển và phát triển sinh kế bền vững. Các hệ sinh thái này có khả năng hấp thụ và lưu trữ một lượng lớn các-bon trong sinh khối và các lớp trầm tích dưới nền đáy. Nghiên cứu khoa học cho thấy, khả năng hấp thụ các-bon trung bình của các hệ sinh thái này có thể cao gấp 2–4 lần, trong khi khả năng lưu trữ tổng thể có thể gấp tới 10 lần so với rừng trên cạn.
Tuy nhiên, quản lý và phát triển các hệ sinh thái các-bon xanh dương liên quan đến nhiều lĩnh vực và cơ quan quản lý khác nhau, đòi hỏi sự phối hợp liên ngành về chính sách, khoa học, tài chính và triển khai tại địa phương. Trong bối cảnh đó, Lộ trình hành động quốc gia về các-bon xanh dương được xây dựng nhằm tạo khung định hướng, xác định các ưu tiên hành động và làm rõ những điều kiện, nguồn lực cần thiết để triển khai.
Theo Dự thảo Lộ trình, sáu nhóm hành động ưu tiên trong giai đoạn 2026–2030 gồm: chính sách và quản trị; bảo tồn và phục hồi hệ sinh thái; tài chính và đầu tư; khoa học, dữ liệu và hệ thống Đo lường, Báo cáo và Thẩm định (MRV); khu vực tư nhân và sinh kế bền vững; nâng cao năng lực và truyền thông.
Trong giai đoạn 2026–2027, trọng tâm sẽ là xây dựng các nền tảng cần thiết về thể chế, dữ liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật và Danh mục phân loại xanh dương, qua đó tạo điều kiện cho triển khai và huy động nguồn lực. Tầm nhìn đến năm 2030 hướng tới quản lý thống nhất các hệ sinh thái các-bon xanh dương, từng bước tích hợp vào Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) và các mục tiêu quốc gia về biến đổi khí hậu, đồng thời hỗ trợ sinh kế bền vững cho cộng đồng ven biển.
Một nội dung trọng tâm của cuộc họp là phiên đối thoại giữa các cơ quan quản lý, đối tác phát triển, định chế tài chính và khu vực tư nhân về huy động đầu tư cho các-bon xanh dương. Các bên trao đổi về những điều kiện cần thiết để các sáng kiến các-bon xanh dương từng bước chuyển hóa thành các dự án có khả năng thu hút đầu tư, bao gồm khung chính sách, dữ liệu, tiêu chuẩn, năng lực chuẩn bị dự án và các cơ chế tài chính phù hợp.
Kết nối nguồn lực, thúc đẩy triển khai
Theo bà Francesca Nardini, Phó Trưởng Đại diện Thường trú UNDP tại Việt Nam, Lộ trình hành động cần trở thành khung định hướng quốc gia, bảo đảm các nguồn đầu tư và hỗ trợ kỹ thuật gắn kết với những ưu tiên do Việt Nam xác định. UNDP cam kết tiếp tục đồng hành cùng Bộ NN&MT và các đối tác, chuyển hóa tiềm năng của các-bon xanh dương thành những hành động có sự phối hợp, dựa trên bằng chứng và có khả năng thu hút đầu tư.
Ông Fergus McBean, Bí thư thứ nhất về Khí hậu và Thiên nhiên, Đại sứ quán Vương quốc Anh tại Việt Nam, đánh giá cao sự chủ động và nỗ lực của các đối tác tham gia NBCAP trong quá trình xây dựng Lộ trình hành động quốc gia về các-bon xanh dương. Theo ông, việc củng cố thể chế và xây dựng các chính sách hỗ trợ minh bạch sẽ giúp tạo niềm tin, thu hút sự tham gia của khu vực tư nhân và hỗ trợ Việt Nam đạt được các mục tiêu về ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.
Bà Emily Kelly, Phụ trách Chương trình Đối tác hành động toàn cầu về các-bon xanh dương (BCAP) tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới, cho rằng kinh nghiệm quốc tế từ mạng lưới BCAP, trong đó có Indonesia và Philippines, cho thấy một lộ trình hành động nhất quán và khung đầu tư rõ ràng sẽ góp phần tạo ra những điều kiện thuận lợi để thúc đẩy đầu tư và triển khai các sáng kiến các-bon xanh dương. Diễn đàn Kinh tế Thế giới tiếp tục hợp tác với Bộ NN&MT nhằm thúc đẩy trao đổi tri thức, tăng cường hợp tác quốc tế và hợp tác công – tư để thực hiện các ưu tiên của Việt Nam.
Cuộc họp cũng ghi nhận tiến độ triển khai NBCAP kể từ Lễ khởi động Chương trình và Họp Nhóm công tác lần thứ nhất vào tháng 5/2026. Dự thảo Lộ trình được xây dựng trên cơ sở rà soát hiện trạng, thu thập bằng chứng, phỏng vấn các bên liên quan và hai hội thảo tham vấn được tổ chức tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh trong tháng 9/2026, với sự tham gia của các cơ quan quản lý, địa phương, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các đối tác liên quan.
Trên cơ sở các ý kiến trao đổi, Dự thảo Lộ trình sẽ tiếp tục được hoàn thiện trước khi trình lãnh đạo Bộ NN&MT xem xét, ban hành. Song song với đó, NBCAP tiếp tục phối hợp với các đối tác để hiện thực hóa các ưu tiên hành động, chuyển hóa các nội dung của Lộ trình thành những cơ hội đầu tư cụ thể và có khả năng nhân rộng.
NBCAP Việt Nam là nền tảng phối hợp liên ngành, đa bên nhằm huy động tri thức, tài chính và đổi mới sáng tạo cho công tác bảo tồn và phục hồi hệ sinh thái các-bon xanh dương, góp phần nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và thực hiện các cam kết khí hậu.
Chương trình được triển khai theo Ý định thư ký kết giữa Bộ NN&MT và Diễn đàn Kinh tế Thế giới vào tháng 10/2025. Việt Nam là quốc gia thứ ba trên thế giới, sau Indonesia và Philippines, thành lập chương trình này. NBCAP do Bộ NN&MT chủ trì, với sự hỗ trợ của Chính phủ Anh thông qua WEF; Ban Thư ký NBCAP do UNDP chủ trì, phối hợp với Vụ Hợp tác quốc tế - Bộ NN&MT và WEF.
