Năm 1989, Việt Nam gia nhập Công ước Ramsar với tư cách thành viên thứ 50 và là quốc gia đầu tiên ở Đông Nam Á tham gia Công ước. Đến nay, nước ta có 9 khu Ramsar, trải dài từ Hồ Ba Bể, Xuân Thủy, Vân Long đến Tràm Chim, U Minh Thượng, Mũi Cà Mau, Côn Đảo. Đây là những vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế, giàu giá trị về đa dạng sinh học, cảnh quan và văn hóa. Theo Kế hoạch hành động quốc gia giai đoạn 2021 - 2030, cả nước phấn đấu có 15 khu Ramsar vào năm 2030.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, Viện trưởng Viện Văn hóa, nghệ thuật, thể thao và du lịch - PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương cho biết, du lịch về với thiên nhiên ngày càng được ưa chuộng, các khu Ramsar có nhiều điều kiện để phát triển du lịch sinh thái và giáo dục môi trường. Tuy nhiên, du lịch tại các khu vực này hiện còn phát triển nhỏ lẻ, sản phẩm chưa có nét riêng, thương hiệu Ramsar còn chưa được khai thác hiệu quả. Các khu Ramsar cũng đang chịu sức ép ngày càng lớn từ lượng khách tăng nhanh và từ biến đổi khí hậu. Bài toán đặt ra là phát triển du lịch như thế nào để vừa bảo tồn được hệ sinh thái, vừa bảo đảm sinh kế cho người dân. Xuất phát từ yêu cầu đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã giao Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam chủ trì thực hiện đề tài khoa học và công nghệ cấp Bộ “Định hướng phát triển bền vững tại các khu Ramsar ở Việt Nam”. Đề tài đã đánh giá thực trạng phát triển du lịch tại 9 khu Ramsar theo Bộ tiêu chí Điểm đến của GSTC và đề xuất mô hình đồng quản trị thích ứng, kèm theo hệ thống định hướng, giải pháp và kiến nghị chính sách.
Báo cáo tóm tắt kết quả nghiên cứu của đề tài, Chủ nhiệm đề tài – ThS. Nguyễn Thùy Vân cho biết, đề tài đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển du lịch bền vững tại các khu Ramsar. Đây là lần đầu tiên thực trạng tại cả 9 khu Ramsar của Việt Nam được đánh giá theo Bộ tiêu chí Điểm đến của GSTC. Kết quả cho thấy, bảo vệ môi trường và duy trì tính toàn vẹn sinh thái là điểm sáng nổi bật. Tuy nhiên, chuỗi giá trị du lịch còn rời rạc, sản phẩm đơn điệu và trùng lặp, thương hiệu Ramsar chưa được khai thác, quản lý sức chứa và thích ứng với biến đổi khí hậu còn hạn chế. Trên cơ sở đó, đề tài đề xuất mô hình đồng quản trị thích ứng, cùng với lộ trình triển khai và hệ thống giải pháp, kiến nghị.
Tại Hội thảo, các đại biểu cũng đã tập trung trao đổi, thảo luận về cơ sở lý luận và thực tiễn gắn nguyên tắc sử dụng khôn khéo đất ngập nước của Công ước Ramsar với các nguyên tắc phát triển du lịch bền vững; những khó khăn, hạn chế khi khai thác phát triển du lịch 9 các Ramsar ở Việt Nam và những định hướng, mô hình, giải pháp trong thời gian tới.
