Thỏa thuận toàn cầu về ô nhiễm nhựa: Diễn biến đàm phán và hàm ý kinh tế - xã hội đối với Việt Nam
Tóm tắt
Thỏa thuận toàn cầu về ô nhiễm nhựa đang được đàm phán trong bối cảnh ô nhiễm nhựa trở thành thách thức môi trường, kinh tế và xã hội có tính xuyên biên giới. Trên cơ sở tổng hợp tài liệu UNEP/INC, báo cáo của Đoàn Việt Nam tại các phiên đàm phán và các nghiên cứu quốc tế, bài báo phân tích diễn biến đàm phán, các nhóm nội dung chính sách dự kiến của Thỏa thuận và hàm ý kinh tế - xã hội đối với Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cho thấy, tiến trình đàm phán đã xác lập cách tiếp cận quản lý toàn bộ vòng đời nhựa; tuy nhiên, khác biệt giữa các nhóm quốc gia vẫn tập trung ở phạm vi ràng buộc, sản xuất polymer nguyên sinh, sản phẩm nhựa có vấn đề, hóa chất đáng quan ngại, cơ chế tài chính và chuyển giao công nghệ. Đối với Việt Nam, Thỏa thuận tạo áp lực tuân thủ đối với doanh nghiệp và hệ thống quản lý, đồng thời mở ra dư địa chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn, nâng cấp EPR, phát triển công nghiệp tái chế và nâng cao năng lực cạnh tranh xanh. Bài báo kiến nghị Việt Nam cần chuẩn bị sớm về pháp luật, dữ liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật, tài chính, công nghệ và cơ chế phối hợp liên ngành nhằm nâng cao vị thế đàm phán và hiệu quả thực thi.
Từ khóa
Ô nhiễm nhựa
Thỏa thuận toàn cầu
INC
tác động kinh tế - xã hội
Việt Nam
Tài liệu tham khảo
- OECD (2022), Global Plastics Outlook: Economic Drivers, Environmental Impacts and Policy Options, OECD Publishing, Paris.
- UNEP (2023), Turning off the Tap: How the world can end plastic pollution and create a circular economy, United Nations Environment Programme, Nairobi.
- United Nations Environment Assembly (2022), Resolution 5/14 End plastic pollution: towards an international legally binding instrument, Nairobi
- UNEP (2022), Report of the ad hoc open-ended working group to prepare for the intergovernmental negotiating committee to develop an international legally binding instrument on plastic pollution, UNEP/PP/INC.1/INF/2.
- UNEP (2023-2026), Official documents of the Intergovernmental Negotiating Committee on Plastic Pollution, INC-1 to INC-5.3.
- Bộ Tài nguyên và Môi trường (2023), Báo cáo Hội nghị đàm phán liên Chính phủ lần thứ hai (INC-2) đàm phán Thỏa thuận toàn cầu về ô nhiễm nhựa.
- Bộ Tài nguyên và Môi trường (2023), Báo cáo kết quả Hội nghị đàm phán liên Chính phủ lần thứ ba (INC-3) đàm phán Thỏa thuận toàn cầu về ô nhiễm nhựa.
- Bộ Tài nguyên và Môi trường (2024), Báo cáo kết quả Hội nghị đàm phán liên Chính phủ lần thứ tư (INC-4) về Thỏa thuận toàn cầu về ô nhiễm nhựa.
- Bộ Tài nguyên và Môi trường (2025), Báo cáo kết quả Đoàn đàm phán INC-5.
- Bộ Tài nguyên và Môi trường (2025), Báo cáo kết thúc Hội nghị INC-5.2.
- World Bank (2021), Market Study for Vietnam: Plastics Circularity Opportunities and Barriers, World Bank, Washington, DC.
- World Bank (2022), Vietnam: Plastic Pollution Diagnostics, World Bank, Washington, DC.
- Quốc hội (2020), Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14, Hà Nội.
- Chính phủ (2022), Nghị định số 08/2022/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, Hà Nội.
- Thủ tướng Chính phủ (2019), Quyết định số 1746/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về quản lý rác thải nhựa đại dương đến năm 2030, Hà Nội.
- Thủ tướng Chính phủ (2022), Quyết định số 687/QĐ-TTg phê duyệt Đề án phát triển kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam, Hà Nội.
- Secretariat of the Basel Convention (2023), Technical guidelines on the environmentally sound management of plastic wastes, Geneva.
- International Institute for Sustainable Development (2025), Summary and analysis of the resumed fifth session of the INC on plastic pollution, Earth Negotiations Bulletin.
- Vu Dinh Hieu (2023), Towards an Effective Treaty to End Plastic Pollution, presentation at the second session of the Intergovernmental Negotiating Committee, Vietnam Institute of Seas and Islands, Ministry of Natural Resources and Environment.
- Bộ Công Thương (2023), Ngành nhựa của Việt Nam đối với Thỏa thuận toàn cầu về ô nhiễm nhựa, tài liệu trình bày Hội thảo ngày 11/8/2023.
- Đề tài “Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn đề xuất giải pháp thực thi Thỏa thuận toàn cầu về ô nhiễm nhựa”, mã số: TNMT.ĐL.2025.04.03.
Tài trợ / Acknowledgment
Nghiên cứu được hoàn thành với sự hỗ trợ của Đề tài “Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn đề xuất giải pháp thực thi Thỏa thuận toàn cầu về ô nhiễm nhựa”, mã số: TNMT.ĐL.2025.04.03.
