• Tìm kiếm
Hotline

Đánh giá chất lượng đất rừng trồng thông nhựa (Pinus Merkusii) ở vùng Bắc Trung bộ

Đặng Thịnh Triều, Trần Lâm Đồng, Phan Minh Quang, Nguyễn Thị Thùy Dương, Mai Thị Linh

Tóm tắt

Chất lượng đất dưới tán rừng trồng Thông nhựa (Pinus merkusii) tại các tỉnh vùng Bắc Trung bộ được đánh giá thông qua chỉ số chất lượng đất (SQI). SQI được xây dựng từ các chỉ tiêu vật lý, hóa học và sinh học đất, gồm dung trọng, thành phần cấp hạt, pHKCl, các-bon hữu cơ (OC), đạm tổng số (Nts), P₂O₅ và K₂O dễ tiêu, dung tích trao đổi cation (CEC) và sinh khối các-bon vi sinh vật. Phân tích tương quan Pearson và phân tích thành phần chính (PCA) được sử dụng để đánh giá mối liên hệ giữa các chỉ tiêu và lựa chọn bộ chỉ tiêu tối thiểu. Kết quả cho thấy ba chỉ tiêu đại diện gồm cát, OC và pHKCl (tương ứng với ba thành phần chính) được chọn để xây dựng SQI. Giá trị SQI của các lâm phần dao động 0,41 - 0,86, với giá trị trung bình 0,53, cho thấy đất dưới rừng trồng Thông nhựa ở vùng Bắc Trung bộ nhìn chung đạt mức chất lượng cao. Kết quả này có thể được áp dụng để hỗ trợ đánh giá nhanh và theo dõi biến động chất lượng đất rừng trồng theo thời gian, đồng thời cung cấp cơ sở để đề xuất các biện pháp quản lý đất bền vững.

Từ khóa

Chỉ số chất lượng đất phân tích thành phần chính rừng trồng Bắc Trung bộ Thông nhựa

Tài liệu tham khảo

  1. Andrews, S. S., Karlen, D. L., & Cambardella, C. A. (2004). The Soil Management Assessment Framework: A quantitative soil quality evaluation method with case studies. Soil Science Society of America Journal, 68(6), 1945–1962.
  2. Andrews, S.S., Karlen, D.L., & Cambardella, C.A. (2002). The soil management assessment framework: A quantitative soil quality evaluation method. Soil Science Society of.
  3. Askari, M.S., Holden, N.M. (2014). Indices for quantitative evaluation of soil quality under grassland management. Geoderma 230-231, 131–142.
  4. Bationo, A., Kihara, J., Waswa, B., Ouattara, B., & Vanlauwe, B (2005). Technologies for sustainable management of sandy Sahelian soils. In Management of tropical sandy soils for sustainable agriculture: A holistic approach for sustainable development of problem soils in the tropics (FAO proceedings). Food and Agriculture Organization of the United Nations.
  5. Bộ Lâm nghiệp, 1998. Quyết định số 148 ngày 27/2/1998. Quy trình tạm thời kỹ thuật tỉa thưa rừng Thông nhựa (Pinus merkusii) trồng thuần loài.
  6. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2018).Thông tư số 30/2018/TT-BNNPTNT, ngày 16/11/2018. Thông tư quy định danh mục loài cây lâm nghiệp chính; công nhận giống và nguồn SỐ 1/2026 TẠP CHÍ MÔI TRƯỜNG 81 Xuân Bính Ngọ 2026 NGHIÊN CỨU giống; quản lý vật liệu giống cây trồng lâm nghiệp chính.
  7. Thông tư số 16/2023/TT-BNNPTN, ngày 15/12/2023, sửa đổi, bổ sung một số điều của THông tư số 33/2018/TT BNNPTNT, ngày 16/11/2018 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quy định điều tra, kiểm kê và theo dõi diễn biến rừng.
  8. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2006). Cẩm nang ngành Lâm nghiệp: Chương Đất và dinh dưỡng đất. Hà Nội, Việt Nam
  9. Bộ Tài nguyên và Môi trường (2024). Thông tư số 11/2024/TT-BTNMT, ngày 31/7/2024. Quy định kỹ thuật điều tra, đánh giá đất đai; kỹ thuật bảo vệ, phục hồi đất.
  10. Bruijnzeel, L. A. (2004). Hydrological functions of tropical forests: Not seeing the soil for the trees? Agriculture, Ecosystems & Environment, 104(1), 185–228. https://doi.org/10.1016/j.agee.2004.01.015.
  11. Đặng Thịnh Triều (2025). Báo cáo Bộ chỉ số quan trắc và thang đánh giá chất lượng đất rừng trồng sản xuất ở các tỉnh miền Trung. Viện Nghiên cứu Lâm sinh.
  12. D. C. Coleman, D. F. Bezdicek, & B. A. Stewart (Eds.), Defining soil quality for a sustainable environment (SSSA Special Publication 35, pp. 3–21). Soil Science Society of America.
  13. Evans, J., & Turnbull, J. W. (2004). Plantation forestry in the tropics (3rd ed.). Oxford.
  14. Imanuddin, R., Hidayat, A., Rachmat, H. H., Turjaman, M., Pratiwi, Nurfatriani, F., Indrajaya, Y., & Susilowati, A. (2020). Reforestation and sustainable management of Pinus merkusii forest plantation in Indonesia: A review. Forests, 11(12), 1235. DOI:10.3390/f11121235. MDPI+1.
  15. Johnson, D. W., & Curtis, P. S. (2001). Effects of forest management on soil C and N storage: Meta-analysis. Forest Ecology and Management, 140(2–3), 227–238. https://doi.org/10.1016/S0378-1127(00)00282-6.
  16. Karlen, D. L., Ditzler, C. A., & Andrews, S. S. (2003). Soil quality: Why and how? Geoderma, 114(3–4), 145– 156. https://doi.org/10.1016/S0016-7061(03)00039-9.
  17. Karlen, D. L., Ditzler, C. A., & Andrews, S. S. (2003). Soil quality: Why and how? Geoderma, 114(3–4), 145–156. https://doi.org/10.1016/S0016-7061(03)00039-9.
  18. Karlen, D.L., Mausbach, M.J., Doran, J.W., Cline, R.G., and Schuman, G.E. (1997). Soil quality: A concept, definition, and framework for evaluation (A guest editorial). Soil Science Society of America Journal 61, 4-10 (1997).
  19. Kučera, A., Vavříček, D., Drápela, K., Zouhar, V., Friedl, M., & Vranová, V. (2025). Defining the relationship between bulk density and organic carbon content in forest soils using generalised linear mixedeffect models. Carbon Balance and Management, 20, 36.
  20. Nambiar E. K. S. & Harwood C. E. (2014). Productivity of Acacia and Eucalyptus plantations in Southeast Asia. 1. Bio-physical determinants of production: opportunities and challenges. International Forestry Review 16(2).
  21. Powers, R. F., Scott, D. A., Sanchez, F. G., Voldseth, R. A., Page-Dumroese, D., Elioff, J. D., & Stone, D. M. (2005). The North American long-term soil productivity experiment: Findings from the first decade of research. Forest Ecology and Management, 220(1–3), 31–50. https://doi.org/10.1016/j.foreco.2005.08.003.
  22. Qian, F., Yu, Y., Dong, X., & Gu, H. (2023). Soil Quality Evaluation Based on a Minimum Data Set (MDS)—A Case Study of Tieling County, Northeast China. Land, 12(6), 1263. https://doi.org/10.3390/ land12061263.
  23. Ramos, F. T., Dores, E. F. G. C., Weber, O. L. S., Beber, D. C., Campelo, J. H., & Maia, J. C. S. (2018). Soil organic matter doubles the cation exchange capacity of tropical soil under no-till farming in Brazil. Journal of the Science of Food and Agriculture, 98(9), 3595–3602.
  24. Soares, M. R., & Alleoni, L. R. F. (2008). Contribution of soil organic carbon to the ion exchange capacity of tropical soils. Journal of Sustainable Agriculture, 32(3), 439–462. https://doi.org/10.1080/10440040802257348.
  25. Thabit, F. N., Bahloul, O., & Ghorbel, A. (2023). Role of silt and clay fractions in organic carbon and nitrogen distribution and cation exchange capacity in soils. Discover Soil, 3, 61. https://doi.org/10.1007/s42729- 023 01209-3.
  26. Tudor, C., Constandache, C., Dinca, L., Murariu, G., Badea, N. O., Tudose, N. C., & Marin, M. (2025). Pine afforestation on degraded lands: A global review of carbon sequestration potential. Frontiers in Forests and Global Change, 8, 1648094. 27. https://doi.org/10.3389/ ffgc.2025.1648094.
  27. Xiong, J., Wang, G., Richter, A., DeLuca, T. H., Zhang, W., Sun, H., Hu, Z., Sun, X., & Sun, S. (2023). Soil organic carbon accumulation and microbial carbon use efficiency in subalpine coniferous forest as influenced by forest floor vegetative communities. Geoderma, 438, 116648. https://doi.org/10.1016/j. geoderma.2023.116648.
  28. Yu, P., Liu, S., Zhang, L., Li, Q., & Zhou, D. (2018). Selecting the minimum data set and quantitative soil quality indexing of alkaline soils under different land uses in northeastern China. Science of the Total Environment, 616–617, 564–571. https://doi. org/10.1016/j.scitotenv.2017.10.301.

Tài trợ / Acknowledgment

Đề tài: “Nghiên cứu xác định nguyên nhân, mức độ suy thoái đất rừng trồng sản xuất tại miền Trung Việt Nam và đề xuất các giải pháp kỹ thuật quản lý, phục hồi độ phì nhiêu của đất’’, mã số ĐTĐL.CN-29/23 được thực hiện từ 1/2023 đến 12/2025

Các bài viết khác trong số này

Đặt mua Tạp chí Môi trường

Đăng ký ngay