27/03/2026
Mở đầu
Tình hình tội phạm ma túy tại Hà Nội tiếp tục diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh, trật tự. Đây không chỉ là vấn đề tội phạm mà còn là thách thức xã hội. Thực tiễn cho thấy cần huy động sức mạnh của toàn xã hội. Trong đó, cộng đồng dân cư và tổ chức tôn giáo giữ vai trò quan trọng. Phát huy tốt các lực lượng này là giải pháp bền vững trong phòng, chống ma túy.
1. Đặc điểm, tình hình có liên quan đến tội phạm về ma túy trên địa bàn Thành phố Hà Nội
Tình hình tội phạm ma túy trên các tuyến và địa bàn trọng điểm liên quan đến thành phố Hà Nội tiếp tục diễn biến phức tạp, có sự đan xen giữa yếu tố trong nước và quốc tế. Các đối tượng phạm tội ngày càng sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, lợi dụng không gian mạng, các ứng dụng liên lạc mã hóa để tổ chức, điều hành hoạt động mua bán, vận chuyển ma túy theo đường dây liên tỉnh, xuyên quốc gia; trong đó, đối tượng cầm đầu thường không trực tiếp lộ diện mà sử dụng tài khoản ảo để chỉ đạo từ xa, chia nhỏ các khâu nhằm tránh sự phát hiện của lực lượng chức năng. Đáng chú ý, đã xuất hiện sự câu kết giữa các đối tượng trong nước với các đối tượng ở nước ngoài, hình thành các đường dây quy mô lớn, vận chuyển ma túy từ các khu vực như Tây Bắc, miền Trung hoặc từ nước ngoài (đặc biệt là châu Âu, Thái Lan) về Hà Nội để trung chuyển, tiêu thụ hoặc tiếp tục đưa đi nước thứ ba. Các đối tượng còn lợi dụng hình thức chuyển phát nhanh quốc tế, sử dụng thông tin cá nhân giả mạo, ngụy trang ma túy trong hàng hóa để vận chuyển, gây nhiều khó khăn cho công tác kiểm soát, phát hiện và điều tra xử lý.
Trên địa bàn nội đô và các khu vực dân cư, mặc dù tình hình cơ bản được kiểm soát nhưng hoạt động của tội phạm ma túy vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp. Các đối tượng lợi dụng các khu vực đông dân cư, chung cư, nhà trọ, cơ sở kinh doanh có điều kiện như quán bar, karaoke để tổ chức mua bán, sử dụng trái phép chất ma túy với phương thức ngày càng kín đáo, hạn chế tiếp xúc trực tiếp thông qua giao dịch online, thanh toán chuyển khoản và sử dụng dịch vụ giao hàng. Một số thủ đoạn mới đáng chú ý như sử dụng khu vực bãi giữa sông Hồng để giao dịch ma túy bằng cano, lợi dụng cơ sở y tế (bệnh viện tâm thần) để che giấu hoạt động phạm tội, hoặc tự trồng cần sa tại nơi ở để cung cấp cho thị trường. Bên cạnh đó, các đối tượng có xu hướng trang bị vũ khí nóng, sẵn sàng chống trả lực lượng chức năng, làm gia tăng tính chất nguy hiểm của tội phạm. Những đặc điểm trên cho thấy tội phạm ma túy tại Hà Nội không chỉ gia tăng về số lượng mà còn biến đổi nhanh về phương thức, thủ đoạn, đòi hỏi phải có các giải pháp phòng ngừa tổng thể, trong đó đặc biệt cần phát huy vai trò của cộng đồng dân cư và các tổ chức xã hội trong phát hiện, quản lý và ngăn chặn từ sớm, từ xa.
2. Kết quả điều tra, xử lý tội phạm về ma túy và công tác quản lý người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy
Theo báo cáo tổng kết của Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an Thành phố Hà Nội cho thấy: tình hình tội phạm ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội tiếp tục diễn biến phức tạp với quy mô và mức độ gia tăng. Các đơn vị trong Công an thành phố đã phát hiện, khám phá 3.098 vụ với 5.168 đối tượng, trong đó có 3.298 đối tượng là người Hà Nội, 1.864 đối tượng từ các tỉnh khác và 06 đối tượng người nước ngoài. So với cùng kỳ năm 2024, số vụ tăng 18 vụ, số đối tượng tăng 275 người; số vụ xử lý hình sự đạt 3.036 vụ với 4.749 bị can (tăng 70 vụ, tăng 467 đối tượng), cho thấy xu hướng gia tăng cả về số lượng và tính chất nghiêm trọng. Xét về cơ cấu hành vi, tội phạm mua bán trái phép chất ma túy chiếm tỷ lệ lớn nhất với 1.569 vụ, 2.372 đối tượng, tiếp đến là tàng trữ trái phép chất ma túy (899 vụ, 1.136 đối tượng) và tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy (316 vụ, 998 đối tượng); các hành vi khác như vận chuyển, chứa chấp, sử dụng trái phép chất ma túy vẫn diễn ra, phản ánh tính đa dạng, phức tạp của loại tội phạm này. Vật chứng thu giữ rất lớn, lên tới 777,331 kg ma túy các loại và hơn 23.355 ml dung dịch chứa chất ma túy, cùng nhiều phương tiện, vũ khí và tài sản liên quan, cho thấy quy mô hoạt động ngày càng chuyên nghiệp, có tổ chức.
Hiện nay, 4 cơ sở cai nghiện ma túy thuộc Phòng PC04 Công an Thành phố Hà Nội đang quản lý tổng số 4.772 học viên, trong đó số học viên cai nghiện bắt buộc chiếm tỷ lệ lớn với 3.262 người, cai nghiện tự nguyện là 1.326 người; ngoài ra còn có 47 trường hợp đang trong quá trình xác định tình trạng nghiện và 137 trường hợp lưu trú trong thời gian lập hồ sơ đề nghị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Trong giai đoạn từ ngày 15/12/2024 đến 14/12/2025, các cơ sở đã tiếp nhận 4.374 học viên, bao gồm 2.213 trường hợp cai nghiện bắt buộc và 2.161 trường hợp cai nghiện tự nguyện (trong đó có 10 học viên đến từ các tỉnh ngoài), đồng thời đã tổ chức cai nghiện thành công cho 3.027 học viên, với 1.743 trường hợp bắt buộc và 1.284 trường hợp tự nguyện. Những con số này cho thấy quy mô người nghiện ma túy trên địa bàn vẫn ở mức cao, công tác cai nghiện được triển khai thường xuyên, liên tục, song cũng đặt ra áp lực lớn đối với hệ thống cơ sở cai nghiện, đồng thời phản ánh nhu cầu cấp thiết phải tăng cường các giải pháp phòng ngừa xã hội, quản lý sau cai và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng nhằm hạn chế tình trạng tái nghiện và phát sinh tội phạm ma túy.
3. Vai trò của cộng đồng dân cư, tổ chức tôn giáo trong phòng, chống tội phạm ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội
Cộng đồng dân cư giữ vai trò trực tiếp, nền tảng trong phòng, chống tội phạm ma túy trên địa bàn Thành phố Hà Nội, đặc biệt trong việc phát hiện, cung cấp thông tin và hỗ trợ lực lượng chức năng đấu tranh với tội phạm. Thực tiễn năm 2025 cho thấy, thông qua các kênh phát động phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, hệ thống hòm thư tố giác, đường dây nóng và công tác tuyên truyền tại cơ sở, người dân đã tích cực tham gia cung cấp thông tin, góp phần quan trọng trong việc phát hiện, xử lý 3.098 vụ với 5.168 đối tượng phạm tội về ma túy trên toàn địa bàn. Đồng thời, lực lượng chức năng đã tổ chức 30 buổi tuyên truyền với 16.360 lượt người tham gia, qua đó nâng cao nhận thức cộng đồng, tạo sự chuyển biến rõ nét về ý thức phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm ma túy ngay từ cơ sở.
Học viên cai nghiện ma túy được tổ chức lao động trị liệu tại các cơ sở cai nghiện ma túy trên địa bàn TP. Hà Nội (Ảnh: Trần Oanh)
Bên cạnh đó, cộng đồng dân cư còn đóng vai trò quan trọng trong công tác quản lý người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy và hỗ trợ tái hòa nhập. Tính đến ngày 14/12/2025, toàn thành phố đang quản lý 8.422 người nghiện và người sử dụng trái phép chất ma túy, trong đó có 7.689 người nghiện và 733 người sử dụng trái phép chất ma túy; đồng thời có 1.874 người đang được quản lý sau cai tại nơi cư trú. Đặc biệt, thông qua sự phối hợp giữa cộng đồng, gia đình và lực lượng Công an, trong năm đã lập hồ sơ đưa vào cơ sở cai nghiện 4.364 người (đạt 119,9% chỉ tiêu), góp phần quan trọng trong việc kiểm soát nguồn phát sinh tội phạm. Ngoài ra, thông qua công tác quản lý học viên tại các cơ sở cai nghiện, đã khai thác được 1.491 nguồn tin có giá trị, qua đó phát hiện, xử lý hình sự 178 vụ, 238 đối tượng phạm tội ma túy, cho thấy vai trò thiết thực của cộng đồng trong hỗ trợ công tác nghiệp vụ.
Đối với các tổ chức tôn giáo, mặc dù không trực tiếp tham gia đấu tranh nghiệp vụ, song lại có vai trò quan trọng trong phòng ngừa xã hội, đặc biệt ở khía cạnh giáo dục đạo đức, cảm hóa con người và ổn định đời sống tinh thần. Khi được lồng ghép với các chương trình, kế hoạch lớn của Thành phố như xây dựng xã, phường không ma túy, giảm cung – giảm cầu về ma túy và phát động toàn dân tham gia phòng, chống ma túy, các tổ chức tôn giáo đã trở thành lực lượng hỗ trợ tích cực trong tuyên truyền, vận động tín đồ nâng cao nhận thức, không tham gia tệ nạn và tích cực tố giác tội phạm. Thông qua sự phối hợp giữa lực lượng Công an, chính quyền cơ sở và các tổ chức xã hội, trong đó có tổ chức tôn giáo, nhiều địa bàn phức tạp đã được chuyển hóa, cụ thể trong năm 2025 đã giải quyết 55 điểm phức tạp về ma túy và 145 điểm nguy cơ, góp phần từng bước xây dựng môi trường xã hội lành mạnh, an toàn, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của Thủ đô.
4. Một số tồn tại và hạn chế trong công tác phòng, chống tội phạm về ma túy của cộng đồng dân cư, tổ chức tôn giáo trên địa bàn Thành phố Hà Nội
Công tác phòng, chống tội phạm ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội thời gian qua đã đạt nhiều kết quả tích cực, song vai trò của cộng đồng dân cư trong một số nơi vẫn chưa được phát huy tương xứng với yêu cầu thực tiễn. Ở không ít địa bàn, việc tham gia phát hiện, tố giác tội phạm ma túy của người dân còn mang tính thụ động, tâm lý e ngại va chạm, sợ bị trả thù vẫn khá phổ biến, nhất là khi các đối tượng phạm tội ngày càng manh động, liều lĩnh, có xu hướng sử dụng vũ khí nóng và tổ chức hoạt động khép kín qua không gian mạng. Thực tế cho thấy tội phạm ma túy tại Hà Nội không còn hoạt động theo phương thức đơn giản, công khai như trước mà chuyển mạnh sang giao dịch qua Zalo, Telegram, WhatsApp, sử dụng tài khoản ảo, dịch vụ vận chuyển và thanh toán chuyển khoản để che giấu hành vi, khiến khả năng tự phát hiện của cộng đồng dân cư bị hạn chế đáng kể.
Công tác tuyên truyền, vận động quần chúng ở một số nơi tuy đã được triển khai nhưng chưa thật sự đồng đều, chưa tạo được chiều sâu và sức lan tỏa bền vững. Năm 2025, lực lượng chức năng đã tổ chức 30 buổi tuyên truyền cho 16.360 lượt người, song nếu đặt trong tương quan với quy mô dân cư rất lớn của Thủ đô, con số này vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu nâng cao nhận thức trên diện rộng. Ở một số khu dân cư, việc tuyên truyền còn nặng về phổ biến chung, chưa sát với từng nhóm đối tượng có nguy cơ cao như thanh thiếu niên, người lao động ngoại tỉnh, người thuê trọ, người có tiền sử nghiện hoặc gia đình có người liên quan đến ma túy. Chính vì vậy, trong khi toàn thành phố vẫn đang quản lý 8.422 người nghiện và người sử dụng trái phép chất ma túy, trong đó có 1.874 người quản lý sau cai tại nơi cư trú, thì áp lực đối với cộng đồng cơ sở trong việc giám sát, hỗ trợ, giáo dục và phòng ngừa tái nghiện vẫn rất lớn.
Hoạt động của các tổ chức tôn giáo hiện chủ yếu dừng ở việc lồng ghép giáo dục đạo đức, lối sống, vận động tín đồ sống lành mạnh, chưa hình thành được nhiều mô hình chuyên biệt, bài bản gắn với phòng, chống ma túy tại cơ sở. Sự phối hợp giữa tổ chức tôn giáo với chính quyền, lực lượng Công an, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể ở nhiều nơi còn mang tính thời điểm, chưa trở thành quy chế hoạt động thường xuyên. Trong bối cảnh Thành phố vẫn phải liên tục triển khai nhiều kế hoạch lớn về giảm cung, giảm cầu, xây dựng xã, phường không ma túy và chuyển hóa địa bàn trọng điểm phức tạp, việc thiếu sự tham gia sâu, chủ động và có tổ chức của các lực lượng xã hội, trong đó có tổ chức tôn giáo, đã phần nào ảnh hưởng đến hiệu quả phòng ngừa xã hội từ sớm, từ xa.
Mối liên kết giữa cộng đồng dân cư, tổ chức tôn giáo và các lực lượng chức năng trong quản lý địa bàn, quản lý đối tượng và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng chưa thật sự chặt chẽ, đồng bộ. Thực tiễn cho thấy, dù lực lượng Công an đã rất nỗ lực trong đấu tranh, năm 2025 toàn thành phố vẫn phát hiện 3.098 vụ với 5.168 đối tượng phạm tội về ma túy; đồng thời vẫn còn những điểm tổ chức, chứa chấp sử dụng trái phép chất ma túy, đối tượng bán lẻ và nhiều cơ sở kinh doanh nhạy cảm nghi vấn phức tạp cần tiếp tục quản lý, đấu tranh. Điều đó cho thấy nếu chỉ dựa vào lực lượng chuyên trách thì khó tạo được hiệu quả bền vững; trong khi đó, cơ chế huy động sức mạnh của nhân dân và các tổ chức tôn giáo vào từng khâu cụ thể như phát hiện nguồn tin, quản lý người nghiện, cảm hóa người vi phạm, hỗ trợ người sau cai, xây dựng môi trường sống lành mạnh vẫn còn chưa rõ nét.
5. Giải pháp phát huy vai trò của cộng đồng dân cư, tổ chức tôn giáo trong công tác phòng, chống tội phạm về ma túy trên địa bàn Thành phố Hà Nội
Một là, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an thành phố Hà Nội cần tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tham mưu cho Thành ủy, UBND Thành phố ban hành các chủ trương, kế hoạch, quy chế phối hợp liên ngành nhằm huy động hiệu quả sự tham gia của cộng đồng dân cư và các tổ chức tôn giáo. Trọng tâm là cụ thể hóa trách nhiệm của từng chủ thể trong các khâu phát hiện, cung cấp thông tin, quản lý người nghiện và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng. Đồng thời, tham mưu xây dựng cơ chế phối hợp thường xuyên, có kiểm tra, đánh giá định kỳ giữa Công an với Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và các tổ chức tôn giáo, bảo đảm tạo thành thế trận phòng, chống ma túy toàn diện, liên thông từ cơ sở.
Hai là, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy cần phối hợp với Công an cơ sở, chính quyền địa phương và các tổ chức tôn giáo đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục pháp luật về phòng, chống ma túy theo hướng thiết thực, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Đặc biệt, cần chủ động phối hợp với các chức sắc, chức việc tôn giáo để lồng ghép nội dung phòng, chống ma túy vào các hoạt động sinh hoạt tôn giáo, qua đó nâng cao nhận thức và ý thức tự phòng ngừa trong tín đồ. Đồng thời, đổi mới phương thức tuyên truyền theo hướng ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội nhằm tiếp cận hiệu quả hơn với thanh thiếu niên và các nhóm có nguy cơ cao.
Ba là, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy cần hướng dẫn, hỗ trợ Công an cơ sở củng cố, nhân rộng các mô hình như “khu dân cư không ma túy”, “tổ dân phố an toàn”, “địa bàn sạch về ma túy”, gắn với các tiêu chí cụ thể, dễ đánh giá. Đồng thời, tổ chức tốt các kênh tiếp nhận thông tin như đường dây nóng, hòm thư tố giác, ứng dụng phản ánh hiện trường; đảm bảo bí mật, an toàn cho người cung cấp tin. Việc kịp thời biểu dương, khen thưởng các cá nhân, tập thể tích cực tham gia tố giác tội phạm cũng cần được chú trọng nhằm tạo động lực, khắc phục tâm lý e ngại trong quần chúng nhân dân.
Bốn là, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy cần phối hợp chặt chẽ với Công an cấp xã, gia đình, tổ dân phố và các tổ chức tôn giáo trong việc quản lý, giám sát người nghiện, người sau cai tại địa bàn cư trú. Trên cơ sở dữ liệu quản lý hiện có, cần phân loại, áp dụng các biện pháp phù hợp nhằm hạn chế nguy cơ tái nghiện, tái phạm. Đồng thời, chủ động phối hợp với các tổ chức tôn giáo, doanh nghiệp, tổ chức xã hội để hỗ trợ tư vấn tâm lý, tạo việc làm, ổn định đời sống cho người sau cai, qua đó góp phần giải quyết tận gốc nguyên nhân phát sinh tội phạm ma túy từ góc độ xã hội.
Năm là, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy cần chủ động ứng dụng các nền tảng số trong công tác quản lý địa bàn, quản lý đối tượng và tiếp nhận thông tin từ người dân. Việc xây dựng các hệ thống tiếp nhận tố giác trực tuyến, kết nối dữ liệu dân cư, dữ liệu người nghiện và hệ thống camera giám sát sẽ góp phần nâng cao hiệu quả phát hiện, phòng ngừa tội phạm. Đồng thời, thông qua các nền tảng này, lực lượng Công an có thể tăng cường tương tác với cộng đồng dân cư, tạo dựng niềm tin và huy động sự tham gia tích cực của toàn xã hội trong phòng, chống tội phạm ma túy.
Đỗ Hoàng Duy, Phạm Năng Quyết
Học viện Cảnh sát nhân dân
Tài liệu tham khảo:
1. Công an Thành phố Hà Nội (2025), Báo cáo tổng kết công tác phòng, chống tội phạm ma túy năm 2025, Hà Nội.
2. Chỉ thị số 01-CT/TU ngày 30/11/2025 của Thành ủy về tăng cường giải pháp giảm cung, giảm cầu về ma túy phấn đấu xây dựng xã, phường không ma túy trên địa bàn Thành phố.
3. Kế hoạch số 187/KH-UBND ngày 15/7/2025 của UBND Thành phố về triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 trên địa bàn thành phố Hà Nội.
4. Quốc hội (2021), Luật Phòng, chống ma túy năm 2021, Hà Nội.
5. Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội (2025), Kế hoạch số 187/KH-UBND ngày 15/7/2025 về triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030.
