Ghi nhận mới về khu hệ chim và ý nghĩa bảo tồn hệ sinh thái trong bối cảnh biến đổi khí hậu tại tỉnh Quảng Bình (trước sáp nhập)
Tóm tắt
Nghiên cứu được thực hiện trong khuôn khổ nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh “Điều tra, khảo sát khu hệ chim hoang dã trên địa bàn Vườn Quốc gia (VQG) Phong Nha - Kẻ Bàng và một số vùng chim trọng điểm của tỉnh Quảng Bình nhằm đề xuất giải pháp bảo tồn và phát triển du lịch sinh thái (DLST)”, triển khai tại tỉnh Quảng Bình theo địa giới hành chính thời điểm trước khi sáp nhập với tỉnh Quảng Trị. Khu vực nghiên cứu nằm trong vùng Bắc Trung bộ - một trong những trung tâm đa dạng sinh học (ĐDSH) quan trọng của Việt Nam, trong đó VQG Phong Nha - Kẻ Bàng được xác định là vùng chim quan trọng (Important Bird Area - IBA)
ở cấp quốc gia và quốc tế theo các đánh giá của BirdLife International [1], [4]. Thông qua điều tra thực địa tại
các sinh cảnh đại diện, nghiên cứu đã ghi nhận bổ sung 4 loài chim chưa từng được công bố trong danh lục chim tỉnh Quảng Bình, gồm: Chiền chiện bụng hung/Chiền chiện núi (Prinia inornata), Cò rạn/Cò đen (Egretta sacra), Bạc má bung vàng (Parus monticolus) và Vịt nâu đỏ (Aythya nyroca). Trong đó, Aythya nyroca là loài có giá trị bảo tồn cao, được xếp hạng sắp bị đe dọa (Near Threatened - NT) theo IUCN Red List [3] và sắp nguy cấp (VU) trong Sách đỏ Việt Nam [2], cho thấy ý nghĩa đặc biệt của ghi nhận này trong bối cảnh nghiên cứu chim nước và chim di cư tại Việt Nam. Nghiên cứu tập trung phân tích đặc điểm sinh học - sinh thái, sinh cảnh sống, yếu tố mùa vụ, mối liên hệ với biến đổi khí hậu (BĐKH) của các loài ghi nhận mới, qua đó làm rõ vai trò của các dạng sinh cảnh như rừng tự nhiên, sinh cảnh thứ sinh, đất ngập nước (ĐNN) nội địa và ven biển trong việc duy trì cấu trúc, tính ổn định của khu hệ chim. Kết quả nghiên cứu góp phần cập nhật, làm giàu cơ sở dữ liệu về ĐDSH của tỉnh Quảng Bình, đồng thời cung cấp luận cứ khoa học phục vụ công tác quản lý, bảo tồn sinh cảnh và định hướng phát triển DLST gắn với quan sát chim.
ở cấp quốc gia và quốc tế theo các đánh giá của BirdLife International [1], [4]. Thông qua điều tra thực địa tại
các sinh cảnh đại diện, nghiên cứu đã ghi nhận bổ sung 4 loài chim chưa từng được công bố trong danh lục chim tỉnh Quảng Bình, gồm: Chiền chiện bụng hung/Chiền chiện núi (Prinia inornata), Cò rạn/Cò đen (Egretta sacra), Bạc má bung vàng (Parus monticolus) và Vịt nâu đỏ (Aythya nyroca). Trong đó, Aythya nyroca là loài có giá trị bảo tồn cao, được xếp hạng sắp bị đe dọa (Near Threatened - NT) theo IUCN Red List [3] và sắp nguy cấp (VU) trong Sách đỏ Việt Nam [2], cho thấy ý nghĩa đặc biệt của ghi nhận này trong bối cảnh nghiên cứu chim nước và chim di cư tại Việt Nam. Nghiên cứu tập trung phân tích đặc điểm sinh học - sinh thái, sinh cảnh sống, yếu tố mùa vụ, mối liên hệ với biến đổi khí hậu (BĐKH) của các loài ghi nhận mới, qua đó làm rõ vai trò của các dạng sinh cảnh như rừng tự nhiên, sinh cảnh thứ sinh, đất ngập nước (ĐNN) nội địa và ven biển trong việc duy trì cấu trúc, tính ổn định của khu hệ chim. Kết quả nghiên cứu góp phần cập nhật, làm giàu cơ sở dữ liệu về ĐDSH của tỉnh Quảng Bình, đồng thời cung cấp luận cứ khoa học phục vụ công tác quản lý, bảo tồn sinh cảnh và định hướng phát triển DLST gắn với quan sát chim.
Từ khóa
ĐDSH
khu hệ chim
ghi nhận mới
sinh cảnh
BĐKH
Phong Nha - Kẻ Bàng
Tài liệu tham khảo
- BirdLife International (2005). Important Bird Areas in Vietnam. BirdLife International in Indochina, Hanoi, Viet Nam.
- Hệ thống Sách đỏ Việt Nam (VNNR) (2025). Danh mục loài và tình trạng bảo tồn tại Việt Nam. Truy cập tại: http://vnredlist.vast.vn (truy cập năm 2025).
- IUCN (2025). The IUCN Red List of Threatened Species, Version 2024-2. International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN), Gland, Switzerland. Truy cập tại: https://www. iucnredlist.org (truy cập năm 2025).
- UNESCO World Heritage Centre (2014). Renomination of Phong Nha - Ke Bang National Park expanding criterion (viii) and inscription under criteria (ix) and (x).
- Global Awareness Initiative (2025). Using birds as environmental indicators of climate change. Truy cập tại: https://globalawarenessinitiative.org/ using-birds-as-environmentalindicators-of-climate-change (truy cập năm 2025).
- BirdVietNam.com (2025). Birds of Vietnam - a web resource for bird records and information. Truy cập tại: https://www.birdvietnam.com (truy cập năm 2025).
- Lê Trọng Trải & cs (2013). Khu hệ chim rừng vùng mở rộng và tầm quan trọng của khu hệ chim rừng VQG Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình. Tạp chí Thông tin Khoa học và Công nghệ Quảng Bình, số 3/2013.
- Tổ chức BirdLife Quốc tế - Chương trình Việt Nam (2011). Báo cáo khảo sát ĐDSH khu hệ chim trong và xung quanh VQG Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình, Việt Nam. Báo cáo Dự án: Bảo tồn và quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên vùng Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình, Việt Nam.
- Wikipedia contributors (n.d.). Wikipedia, The Free Encyclopedia. Truy cập tại: https://en.wikipedia.org/wiki (truy cập năm 2025).
Các bài viết khác trong số này
- Tái sử dụng nước thải trong bối cảnh kinh tế tuần hoàn: Tính cấp thiết của việc loại bỏ muối và các công nghệ tiềm năng tại Việt Nam Trang 076-082
- Đánh giá hiện trạng tái sử dụng nước thải trong ngành dệt may Trang 083-088
- Nghiên cứu xây dựng phương pháp đánh giá kết quả giám sát phát thải khí nhà kính khi áp dụng các giải pháp hiệu tài nguyên và sản xuất sạch hơn - Áp dụng thử nghiệm tại một nhà máy giấy Trang 089-096
- Bước đầu nghiên cứu hiện trạng nhận thức, khó khăn, nhu cầu cần hỗ trợ của một số cán bộ quản lý hợp tác xã sản xuất nông nghiệp hữu cơ một số tỉnh miền Bắc Trang 104-110