Cam kết và hành động vì một Việt Nam khỏe mạnh
Phát biểu tại Lễ ký kết, ông Phùng Đức Tiến - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định, Khung đối tác Một sức khỏe (OHP) đã không ngừng phát triển, trở thành hình mẫu hợp tác đa ngành. Giai đoạn 2021–2025 khép lại với nhiều kết quả đáng ghi nhận, khi hơn 100 chương trình, dự án được triển khai và số lượng đối tác tăng từ 33 lên 57, cho thấy sự mở rộng mạnh mẽ của mạng lưới và cam kết ngày càng sâu rộng trong thúc đẩy cách tiếp cận Một sức khỏe tại Việt Nam. Giá trị cốt lõi của những kết quả này không chỉ nằm ở các con số, mà ở sự gắn kết bền vững giữa ba trụ cột: y tế, nông nghiệp và môi trường, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ sức khỏe con người, động vật và hệ sinh thái.
Tiếp nối những kết quả đó, bà Pauline Tamesis - Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam nhấn mạnh, Lễ ký kết gia hạn Khung đối tác Một sức khỏe về phòng chống dịch bệnh từ động vật sang người giai đoạn 2026-2030 là dấu mốc quan trọng đối với nỗ lực bảo đảm an ninh y tế tại Việt Nam. Bảo vệ sức khỏe động vật, hệ sinh thái và môi trường có mối liên hệ chặt chẽ với sức khỏe con người. Cách tiếp cận Một sức khỏe đóng vai trò quan trọng trong triển khai Chương trình nghị sự 2030, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững như Sức khỏe và hạnh phúc (SDG 3), Xóa đói (SDG 2), cũng như bảo tồn đa dạng sinh học trên cạn và dưới nước (SDG 14, 15). Liên hợp quốc đánh giá cao quan hệ hợp tác với Chính phủ Việt Nam và cam kết tiếp tục đồng hành nhằm chuyển hóa các cam kết thành kết quả cụ thể, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.
Từ góc độ ngành y tế, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho rằng, tham gia Khung Đối tác Một sức khỏe không chỉ là tham gia một cơ chế phối hợp mà là lựa chọn cách tiếp cận chiến lược nhằm bảo vệ sức khỏe nhân dân từ sớm, từ xa, thông qua tăng cường dự báo, giám sát và phòng ngừa rủi ro trong mối liên kết giữa con người, động vật và môi trường. Thời gian tới, Bộ Y tế sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các đối tác, tập trung vào ba ưu tiên: hoàn thiện thể chế và cơ chế phối hợp liên ngành; nâng cao năng lực hệ thống y tế dự phòng, an toàn thực phẩm và giám sát dịch tễ theo hướng liên thông, chia sẻ dữ liệu; đồng thời thúc đẩy hợp tác khoa học, quốc tế và huy động nguồn lực.
Trên cơ sở các định hướng nêu trên, tại buổi lễ, lãnh đạo hai Bộ cùng các đối tác đã ký kết gia hạn Khung đối tác Một sức khỏe về phòng, chống bệnh lây truyền từ động vật sang người giai đoạn 2026–2030. Thời gian qua, hai Bộ đã duy trì cơ chế phối hợp thường xuyên, đặc biệt trong đánh giá năng lực y tế công cộng (JEE), xây dựng và triển khai các kế hoạch hành động quốc gia về phòng, chống dịch bệnh, kiểm soát kháng kháng sinh và bảo đảm an toàn thực phẩm. Việc ban hành Thông tư liên tịch số 16 về phối hợp liên ngành đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng, góp phần thể chế hóa cách tiếp cận Một sức khỏe tại Việt Nam, qua đó nâng cao hiệu quả giám sát, cảnh báo sớm và ứng phó với rủi ro dịch bệnh.
Không chỉ ở cấp liên ngành, trong nội bộ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, phối hợp đa lĩnh vực cũng tiếp tục được tăng cường theo hướng thực chất. Các đơn vị chuyên môn như chăn nuôi, thú y, bảo vệ thực vật, lâm nghiệp, thủy sản, chế biến và phát triển thị trường, bảo tồn đã chủ động tham gia và đồng chủ trì các nhóm công tác kỹ thuật, triển khai các nhiệm vụ ưu tiên trong khuôn khổ Đối tác Một sức khỏe. Cách tiếp cận này không chỉ góp phần xử lý hiệu quả các vấn đề liên ngành như kháng kháng sinh, an toàn sinh học, rủi ro từ động vật hoang dã và an toàn thực phẩm, mà còn phản ánh sự chuyển dịch trong tư duy quản lý theo hướng tích hợp, phối hợp và chia sẻ trách nhiệm.
Cơ chế hợp tác minh bạch với sự đồng hành của quốc tế
Khung Đối tác Một sức khỏe giai đoạn 2026–2030 tiếp tục được khẳng định là cơ chế hợp tác đa ngành, mở và linh hoạt, với sự tham gia rộng rãi của các cơ quan trong nước và đối tác quốc tế. Khung được điều phối theo phương pháp quản lý có sự tham gia, thông qua cơ chế đồng chủ trì, tự nguyện và luân phiên giữa các cơ quan Chính phủ và các tổ chức quốc tế, triển khai xuyên suốt từ cấp trung ương đến các nhóm công tác kỹ thuật. Cách tiếp cận này bảo đảm tính đồng sở hữu, minh bạch và hiệu quả trong điều phối, đồng thời thể hiện trách nhiệm chung của các bên trong bối cảnh các nguy cơ dịch bệnh ngày càng mang tính xuyên biên giới và phức tạp.
Trên cơ sở đó, Khung tập trung vào các ưu tiên trọng tâm, gồm: tăng cường năng lực hệ thống Một sức khỏe; giám sát và phòng, chống bệnh lây truyền từ động vật sang người; kiểm soát các bệnh mới nổi và tái nổi; quản lý kháng kháng sinh; bảo đảm phúc lợi động vật và an toàn thực phẩm; lồng ghép các yếu tố môi trường, đa dạng sinh học và biến đổi khí hậu trong phòng, chống dịch bệnh; đồng thời thúc đẩy chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành chính sách.
Về phía quốc tế, đại diện các Đại sứ quán Hoa Kỳ, Nhật Bản, Pháp, Ai-len và Úc khẳng định cam kết tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong giai đoạn mới. Bên cạnh đó, các tổ chức và đối tác kỹ thuật chủ chốt như FAO, CIRAD, ILRI, WOAH… tiếp tục đóng vai trò đồng chủ trì các nhóm công tác kỹ thuật, hỗ trợ xây dựng chính sách, triển khai sáng kiến chuyên môn và kết nối tri thức toàn cầu với nhu cầu thực tiễn trong nước. Những cam kết này góp phần củng cố nền tảng hợp tác đa phương, bảo đảm việc triển khai Khung đạt hiệu quả, thực chất và bền vững.
Sự kiện là dấu mốc quan trọng, thể hiện cam kết mạnh mẽ của Chính phủ Việt Nam và cộng đồng quốc tế trong thúc đẩy cách tiếp cận Một sức khỏe, tăng cường chia sẻ thông tin, điều phối nguồn lực và triển khai các chương trình hành động chung. Việc ký kết Khung Đối tác Một sức khỏe giai đoạn 2026–2030 không chỉ đánh dấu sự khởi đầu của một giai đoạn hợp tác mới, mà còn khẳng định vai trò chủ động, tích cực của Việt Nam trong các sáng kiến khu vực và toàn cầu, hướng tới mục tiêu bảo vệ sức khỏe con người, động vật, hệ sinh thái và phát triển bền vững.
