Trong những năm gần đây, khu vực miền Trung, trong đó có thành phố Huế, đang chịu tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lũ lớn, hạn hán kéo dài, xâm nhập mặn và biến động chất lượng nguồn nước đang đặt ra thách thức đối với công tác bảo đảm an ninh nguồn nước đô thị. Trước bối cảnh đó, Công ty Cổ phần Cấp nước Huế (HueWACO) đã đưa ra nhiều biện pháp củng cố hệ thống cấp nước theo hướng an toàn, bền vững và hướng tới thích ứng dài hạn với những diễn biến khó lường của thời tiết.
Bảo đảm an ninh nguồn nước trước tác động của biến đổi khí hậu
Ngày 01/01/2025, theo Nghị quyết số 175/2024/QH15 của Quốc hội, thành phố Huế chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương thứ sáu của cả nước. Đây là một dấu son lịch sử, mở ra một chương mới cho sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng đất Cố đô. Tại vị thế mới, bên cạnh những cơ hội, Huế cũng phải đối mặt với không ít thách thức, đặc biệt là từ các yếu tố thời tiết cực đoan, nhất là áp lực từ việc bảo đảm an ninh nguồn nước.
Nằm ở khu vực hạ lưu hệ thống sông Hương – sông Bồ, TP. Huế chịu ảnh hưởng trực tiếp của chế độ mưa lũ thất thường. Những năm gần đây, tần suất mưa lớn cường độ cao có xu hướng gia tăng, trong khi mùa khô kéo dài hơn, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn nước cục bộ. Bên cạnh đó, triều cường và xâm nhập mặn tại vùng cửa sông có thể ảnh hưởng đến chất lượng nước thô phục vụ sản xuất nước sạch.
Bên cạnh đó, các đợt mưa lũ lớn không chỉ gây gián đoạn hạ tầng mà còn làm gia tăng độ đục, tải lượng chất hữu cơ và vi sinh trong nguồn nước mặt. Điều này đòi hỏi các nhà máy xử lý nước phải nâng cao năng lực xử lý, đồng thời tăng cường giám sát chất lượng nước đầu vào. Ngược lại, trong mùa khô, lưu lượng dòng chảy suy giảm có thể làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm cục bộ, ảnh hưởng đến an toàn nguồn cấp. Chính vì vậy, bảo đảm an ninh nguồn nước không chỉ là vấn đề kỹ thuật cấp nước mà còn gắn với quản lý tổng hợp tài nguyên nước và thích ứng biến đổi khí hậu ở quy mô lưu vực.
Đồng hành trên từng bước phát triển của TP. Huế, Công ty Cổ phần Cấp nước (HueWACO) đã kiên trì đảm bảo cung cấp nguồn nước sạch an toàn, ổn định, không ngừng hoàn thiện chất lượng dịch vụ, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và thúc đẩy phát triển bền vững. Được thành lập từ năm 1909, trải qua hơn 117 năm xây dựng và phát triển, HueWACO đã không ngừng lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng. Đặc biệt, với hơn 17 năm duy trì, đảm bảo cấp nước an toàn, bền vững (tuyên bố Cấp nước an toàn năm 2009), đến nay HueWACO đang quản lý hơn 30 nhà máy xử lý nước, với tổng số km đường ống truyền tải và phân phối trên 5.400 km, đảm bảo cấp nước sạch an toàn cho cả khu vực đô thị và nông thôn, phục vụ trên 97% dân số trên địa bàn.
Nâng cao năng lực quản lý và kiểm soát chất lượng nước
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, công tác đảm bảo nguồn nước sạch, an toàn được HueWACO xác định là nhiệm vụ quan trọng, xuyên suốt, gắn với yêu cầu đảm bảo an ninh nước và chất lượng sống của người dân, trong đó, đặc biệt chú trọng công tác kiểm soát chất lượng nước. Hệ thống giám sát tự động được lắp đặt tại các nhà máy và trạm bơm, cho phép theo dõi các chỉ tiêu chất lượng nước theo thời gian thực. Hoạt động quan trắc định kỳ tuân thủ nghiêm các quy chuẩn quốc gia, chất lượng nước được kiểm soát nghiêm ngặt từ nguồn tới điểm cung cấp cho khách hàng, đảm bảo đáp ứng theo QCVN 01-1:2018/BYT và QCĐP 01:2022/TTH.
Cuối năm 2025, TP. Huế đã phải hứng chịu một trận mưa lũ lịch sử, được xem là phép thử cực đại đối với năng lực ứng phó của toàn bộ hệ thống hạ tầng thành phố. Ghi nhận vào ngày đỉnh lũ 31/10/2025, sản lượng nước sản xuất của toàn hệ thống HueWACO đã đạt hơn 253.000 m³, gấp 1,3 lần so với ngày thường. Con số kỷ lục này cho thấy hiệu quả thiết thực từ phương án “4 tại chỗ, 3 sẵn sàng”, chuẩn bị đầy đủ phương tiện, vật tư, thiết bị, huy động 100% lực lượng ứng trực để kịp thời khắc phục sự cố, duy trì cấp nước liên tục và an toàn cho người dân.
Chia sẻ về thành công của phương án, ông Dương Quý Dương, Tổng Giám đốc HueWACO, nhấn mạnh: “Đối với chúng tôi, đảm bảo dòng nước sạch không chỉ là nhiệm vụ sản xuất kinh doanh mà còn là trách nhiệm của HueWACO với cộng đồng. Trong những thời điểm trận lũ lịch sử cuối năm 2025 kéo dài suốt 10 ngày liên tục, phương châm “4 tại chỗ, 3 sẵn sàng” đã trở thành mệnh lệnh từ trái tim, thôi thúc toàn thể cán bộ công nhân viên nỗ lực phi thường để không một người dân nào bị thiếu nước sạch”.
Biến đổi khí hậu đang đặt ra những thách thức ngày càng lớn đối với an ninh nguồn nước. Nhận thức sâu sắc vấn đề này, HueWACO đã xây dựng một chiến lược dài hạn, đa nguồn, đảm bảo sự ổn định cả về lưu lượng, áp lực, cấp nước liên tục và chất lượng nước. Hiện nay, HueWACO đang khai thác chủ yếu từ nguồn nước mặt của các con sông lớn như sông Hương, sông Bồ, sông Ô Lâu – những dòng sông có lưu lượng dồi dào và chất lượng ổn định.
Đối với các khu vực phía Nam như Lộc An, Lộc Trì, Chân Mây, nơi nguồn nước tại chỗ dễ suy giảm vào mùa khô, HueWACO đã nghiên cứu và triển khai các phương án bổ sung nguồn thay thế từ các hồ chứa lớn như Tả Trạch, Truồi và Thủy Yên. Cách làm này đã tạo ra một mạng lưới cấp nước liên thông, linh hoạt, sẵn sàng ứng phó với mọi kịch bản thiếu hụt.
Bên cạnh những nỗ lực đảm bảo về lưu lượng, chất lượng nước còn là cam kết vàng của HueWACO. Nước sạch thành phẩm của công ty không chỉ đáp ứng QCVN 01:2024/BYT của Bộ Y tế và QCĐP 01:2022/TTH của tỉnh, mà còn phải tuân thủ TCNB HueWACO 01/2025 – tiêu chuẩn nội bộ với những thông số giám sát khắt khe hơn. Cam kết về chất lượng được HueWACO cụ thể hóa bằng hệ thống quan trắc, giám sát bài bản, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật như Luật Tài nguyên nước năm 2023, Nghị định số 53/2024/NĐ-CP và Nghị định số 23/2026/NĐ-CP.
Chia sẻ về cam kết chất lượng này, ông Dương Quý Dương khẳng định: “Chúng tôi không chỉ tuân thủ các quy chuẩn quốc gia và địa phương mà còn tự đặt ra những tiêu chuẩn nội bộ khắt khe hơn. Mỗi giọt nước đến tay người dân phải là một lời cam kết về sự an toàn, tinh khiết, góp phần bảo vệ và nâng cao sức khỏe cho cả cộng đồng”.
Chuyển đổi số và hành trình kiến tạo tương lai
Song hành cùng nhịp phát triển và yêu cầu quản trị hiện đại của TP. Huế, HueWACO xác định chuyển đổi số nâng cao hiệu quả quản trị và vận hành hệ thống cấp nước là nhiệm vụ trọng tâm. Hiện nay, HueWACO đã và đang đẩy mạnh chuyển đổi số dựa trên 3 trụ cột, bao gồm: Dịch vụ khách hàng số, vận hành tự động - thông minh hệ thống cấp nước và quản trị số. Trong đó, khách hàng số là trung tâm, hai trụ cột vận hành và quản trị sẽ xoay quanh khách hàng số. Vận hành thông minh sẽ hỗ trợ ra quyết định và nâng cao trải nghiệm khách hàng, còn quản trị số là bộ não, liên kết với hai trụ cột còn lại. Ngoài ra, để tăng cường hiệu quả, HueWACO đang xây dựng doanh nghiệp số trên nền tảng đô thị thông minh, gắn liền chuyển đổi số doanh nghiệp với chiến lược chuyển đổi số của TP Huế.
Chia sẻ về tầm nhìn, Tổng Giám đốc Dương Quý Dương cho rằng: “Chuyển đổi số là một hành trình tất yếu và đầy thách thức. Dù còn đối mặt với những khó khăn về hạ tầng và nhân lực, chúng tôi xác định đây là khoản đầu tư chiến lược cho tương lai. Việc số hóa toàn diện sẽ giúp HueWACO quản trị hiệu quả hơn, vận hành tối ưu hơn và quan trọng nhất là phục vụ khách hàng ngày một tốt hơn, minh bạch hơn”.
Trước năm 2027, HueWACO sẽ tiếp tục đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ xử lý tiên tiến, kết hợp các mô hình thuật toán để dự báo chất lượng nguồn nước, hướng tới trở thành doanh nghiệp số, ông Dương Quý Dương nhấn mạnh. Dự án trọng điểm sắp tới là triển khai hệ thống quản lý giám sát chất lượng nước và bản đồ kết nối các cảm biến đo trên mạng lưới về trung tâm điều hành HueWACO. Cùng với đó, kế hoạch lắp đặt mới 20 bộ giám sát online chất lượng nước sạch ngay trên mạng cấp nước sẽ giúp công ty giám sát chất lượng nước đến tận hộ gia đình.
Được định hướng phát triển theo mô hình đô thị trực thuộc Trung ương, nhu cầu sử dụng nước tại TP. Huế dự báo tiếp tục tăng. Điều này đòi hỏi hệ thống cấp nước phải được đầu tư đồng bộ, bảo đảm an toàn nguồn nước và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Với chiến lược đa nguồn, tăng cường giám sát chất lượng nước và đẩy mạnh chuyển đổi số, HueWACO đang từng bước hoàn thiện hệ thống cấp nước theo hướng hiện đại và bền vững, góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước, tạo ra một “dòng chảy thịnh vượng”, nuôi dưỡng sức sống và khát vọng vươn lên của thành phố di sản.
