Tham dự cuộc họp có TS. Nguyễn Thị Thu Hiền, Chủ tịch Hội đồng quản lý Viện Kinh tế và Pháp luật Quốc tế (IIEL); TS. Nguyễn Gia Thọ, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Môi trường; ông Lê Khắc Hiệp, đại diện Công ty Cổ phần ADT Quốc tế; cùng các cán bộ, thành viên của Viện Kinh tế và Pháp luật Quốc tế, Tạp chí Môi trường và Công ty Cổ phần ADT Quốc tế.
Mở đầu cuộc trao đổi, TS. Nguyễn Thị Thu Hiền cho biết, Viện đã đặt vấn đề với đơn vị công nghệ về việc xây dựng bản demo một nền tảng số trên cơ sở phối hợp với Tạp chí Môi trường. Sau khi có bản demo, Tạp chí Môi trường sẽ nghiên cứu, đánh giá và đề xuất những nội dung cần bổ sung, điều chỉnh. Theo bà Hiền, Viện mong muốn hướng tới mô hình hợp tác giữa các bên, phát huy chức năng, thế mạnh của mỗi đơn vị trong quá trình xây dựng, chuyển giao và vận hành nền tảng.
Trao đổi về ý tưởng phát triển, ông Lê Khắc Hiệp cho rằng nền tảng cần được xây dựng theo hướng hình thành một mạng lưới kết nối thay vì chỉ dừng lại ở một trang thông tin điện tử theo cách truyền thống. Trong đó, mạng lưới chuyên gia là một nguồn lực quan trọng có thể khai thác, vừa góp phần lan tỏa tri thức, vừa tạo khả năng kết nối, hỗ trợ doanh nghiệp và các đối tượng có nhu cầu.
Tại cuộc họp, đại diện Công ty Cổ phần ADT Quốc tế trình bày đề xuất dự án chuyển đổi số với tên gọi dự kiến “Moitruong.today”. Theo tài liệu được đưa ra thảo luận, nền tảng được định hướng phát triển thành một hệ sinh thái số nhằm mở rộng giá trị của Tạp chí Môi trường, kết nối báo chí - khoa học - chính sách - doanh nghiệp - cộng đồng theo mô hình Media → Data → Platform → AI. Đây mới là đề xuất để các bên tiếp tục nghiên cứu, trao đổi; tài liệu cũng xác định nền tảng không thay thế website hiện có của Tạp chí Môi trường và chỉ sử dụng danh nghĩa chính thức sau khi được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Theo đề xuất, hệ sinh thái gồm bốn lớp chính. Trong đó, Media bao gồm các sản phẩm bài viết, video, podcast, infographic, emagazine; Data hướng tới cấu trúc dữ liệu về chủ đề, mô hình, chuyên gia, công nghệ, dự án; Platform gồm thành viên, học viện, sự kiện, diễn đàn và hoạt động kết nối; AI hỗ trợ tìm kiếm, tóm tắt, gợi ý và đối sánh thông tin có dẫn nguồn. Đại diện ADT cũng đề cập việc chuẩn hóa dữ liệu, hình thành bản đồ trích dẫn, danh bạ chuyên gia và khai thác nguồn tài nguyên thông tin hiện có để tạo thêm các sản phẩm, dịch vụ và giá trị trên môi trường số.
Một trong những vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm tại cuộc họp là khả năng làm chủ công nghệ và vận hành hệ thống. Các ý kiến cho rằng, việc ứng dụng AI để chuẩn hóa dữ liệu cần gắn với khả năng làm chủ công nghệ; đồng thời phải xác định rõ mức độ kiểm soát hệ thống, phương thức khai thác dữ liệu cũng như khả năng tiếp nhận, vận hành nền tảng sau khi được chuyển giao.
Bên cạnh đó, mô hình thành viên cũng được đề cập như một hướng có thể nghiên cứu. Ông Lê Khắc Hiệp chia sẻ, từ kinh nghiệm của một số mô hình báo chí ở nước ngoài, việc hình thành cộng đồng thành viên có thể mở ra khả năng phát triển thêm các sản phẩm, dịch vụ và nguồn thu. Đối với nội dung được đưa lên nền tảng, theo ông Hiệp, các bài viết cần được tổ chức theo những chủ điểm cụ thể, đồng thời có cơ chế thẩm định, kiểm duyệt phù hợp.
Từ góc độ Tạp chí Môi trường, các ý kiến tại cuộc họp cho rằng Tạp chí có bề dày hoạt động cùng nguồn bài viết khoa học, thông tin và dữ liệu có giá trị để phục vụ độc giả, doanh nghiệp và địa phương. Đề xuất cần quan tâm sâu hơn đến việc tổ chức dữ liệu theo từng lĩnh vực, địa phương; bảo đảm an toàn trong quản trị hệ thống, đồng thời tính toán mô hình nguồn thu phù hợp để nền tảng có khả năng tự chủ và duy trì hoạt động lâu dài.
Nguồn dữ liệu phục vụ hệ thống và các ứng dụng AI cũng là nội dung được các đại biểu quan tâm. Lĩnh vực môi trường có phạm vi rộng, gồm nhiều nhóm dữ liệu chuyên sâu, vì vậy cần xác định rõ nguồn hình thành dữ liệu cũng như phương thức kiểm chứng, chuẩn hóa và cập nhật. Theo tài liệu đề xuất, dữ liệu ban đầu được định hướng khai thác từ các nguồn công khai, được phép sử dụng và có quy trình cập nhật, bao gồm nghiên cứu, văn bản chính sách, công nghệ, mô hình, chuyên gia, tổ chức, sự kiện và các nhu cầu kết nối.
Tại cuộc họp, đại diện Tạp chí Môi trường đề nghị đơn vị xây dựng đề xuất làm rõ vai trò cụ thể của Tạp chí trong mô hình hợp tác, nhất là đối với quản lý nội dung, dữ liệu và vận hành nền tảng. Đồng thời, nếu trước mắt xây dựng bản demo, cần xác định Tạp chí Môi trường cần cung cấp những nội dung, dữ liệu, nguồn lực gì và những chức năng nào sẽ được ưu tiên để Tạp chí có thể trực tiếp trải nghiệm, đánh giá và góp ý.
Phản hồi nội dung này, TS. Nguyễn Thị Thu Hiền cho biết chức năng, nhiệm vụ cụ thể của từng bên sẽ tiếp tục được làm rõ trong các cuộc họp sau. Theo bà Hiền, có thể nghiên cứu phương án hợp tác ba bên hoặc phương án hợp tác phù hợp khác. Trong quá trình đó, những vấn đề liên quan đến chuyển giao công nghệ, tiếp nhận hệ thống, bố trí nhân sự theo dõi và vận hành cần được cụ thể hóa, gắn với vai trò và trách nhiệm của từng bên.
Phát biểu tại cuộc họp, TS. Nguyễn Gia Thọ, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Môi trường nhấn mạnh, Tạp chí có lợi thế về nguồn nội dung, dữ liệu và hệ thống thông tin chuyên ngành được tích lũy trong quá trình hoạt động; đồng thời có khả năng kết nối, khai thác các nguồn thông tin, dữ liệu trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Đây là nền tảng quan trọng để Tạp chí tiếp tục phát huy thế mạnh về thông tin, tuyên truyền, góp phần xây dựng một diễn đàn, cộng đồng có chiều sâu về môi trường và bảo vệ môi trường.
Theo TS. Nguyễn Gia Thọ, đề xuất cần thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm và thế mạnh của mỗi đơn vị. Tạp chí Môi trường có lợi thế về nội dung, dữ liệu, hệ thống thông tin chuyên ngành và công tác tuyên truyền; trong khi các bên tham gia có những thế mạnh riêng về công nghệ, kết nối và tổ chức vận hành. Trên cơ sở đó, ông cho rằng cần nghiên cứu mô hình hợp tác ba bên, phát huy thế mạnh của mỗi đơn vị để cùng xây dựng và phát triển nền tảng.
TS. Nguyễn Gia Thọ mong muốn các bên tiếp tục nghiên cứu, trao đổi để hoàn thiện đề xuất, hướng tới một mô hình vừa nâng cao hiệu quả thông tin, tuyên truyền về bảo vệ môi trường, hình thành diễn đàn và cộng đồng, vừa tạo được nguồn lực để duy trì và phát triển bền vững.
Trao đổi thêm về phạm vi hợp tác, ông Lê Khắc Hiệp cho biết nội dung dự án có thể tiếp tục được điều chỉnh trên cơ sở ý kiến của các bên. Đối với vấn đề độc quyền công nghệ, theo ông, cần gắn với những yêu cầu và chỉ số đánh giá cụ thể. Mục tiêu là đưa công nghệ tiếp cận phạm vi người dùng rộng hơn thay vì giới hạn trong một nhóm đối tượng. Ông Hiệp kỳ vọng, nếu được tổ chức và triển khai hiệu quả, trong khoảng hai năm, nền tảng có thể tạo được dấu ấn rõ nét.
Qua cuộc trao đổi, nhiều nội dung của đề xuất tiếp tục được đặt ra để nghiên cứu, làm rõ, từ mô hình phối hợp, vai trò và trách nhiệm của từng bên đến nguồn dữ liệu, quản trị nội dung, khả năng làm chủ công nghệ, an toàn hệ thống, phương thức vận hành và nguồn lực duy trì. Tài liệu đề xuất cũng đặt ra yêu cầu xác định rõ chủ thể quản lý, phạm vi và mô hình phối hợp, chủ sở hữu dữ liệu, quy trình phê duyệt AI, nguồn lực và đối tác; đồng thời hướng tới triển khai thí điểm, đo lường và đánh giá trước khi xem xét mở rộng.
