Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về "Công tác dân số trong tình hình mới" đã chỉ rõ mục tiêu: “Nâng cao chất lượng dân số cả về thể chất, trí tuệ và tinh thần”. Để thực hiện mục tiêu đó, chương trình Sàng lọc, Chẩn đoán trước sinh và sơ sinh (SLTS&SS) là giải pháp mang tính chiến lược và nhân văn sâu sắc.
Việc phát hiện sớm, can thiệp kịp thời các dị tật, bệnh lý bẩm sinh không chỉ giúp giảm tỷ lệ tử vong, tàn tật ở trẻ em mà còn giảm gánh nặng tâm lý, kinh tế cho mỗi gia đình và toàn xã hội, đặc biệt là những trẻ không may bị dị tật và bệnh bẩm sinh nguy hiểm. Với ý nghĩa đó, Hội thảo khoa học về Sàng lọc, Chẩn đoán trước sinh và sơ sinh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) lần thứ 11, năm 2026, do Bệnh viện Phụ sản TP. Cần Thơ tổ chức vào ngày 26/6/2026 tại TP. Cần Thơ, đã thu hút hơn 600 đại biểu là các nhà quản lý, chuyên gia y tế, bác sĩ… khu vực Tây Nam bộ.
Theo bà Đặng Quỳnh Thư - Phó Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế), toàn quốc đã xây dựng 07 trung tâm sàng lọc trong đó có 05 trung tâm khu vực; thiết lập mạng lưới sàng lọc trước sinh và sơ sinh (SLTS&SS) từ Trung ương đến tuyến xã ở 34 tỉnh, thành phố (trước đây là 63 tỉnh, TP). Trong đó, Trung tâm SLTS&SS thuộc Bệnh viện Phụ sản TP. Cần Thơ đã làm chủ nhiều kỹ thuật chuyên sâu, ứng dụng các thành tựu mới của y học hiện đại; thực hiện tốt vai trò là trung tâm sàng lọc của ĐBSCL trong công tác đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ chuyên môn cho các cơ sở y tế trong vùng, xây dựng mạng lưới sàng lọc ngày càng hiệu quả. Tỷ lệ SLTS&SS của người dân trong vùng ngày càng tăng, chỉ tính năm 2025, hơn 5.000 thai phụ và hơn 37.000 trẻ sơ sinh được sàng lọc, phát hiện sớm hàng trăm trường hợp bất thường bẩm sinh, mở ra cơ hội can thiệp ngay trong bụng mẹ hoặc sau sinh…
Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Nguyễn Thị Ngọc Điệp đánh giá cao những nỗ lực của Bệnh viện Phụ sản TP. Cần Thơ trong các hoạt động; mong Bệnh viện tiếp tục phát huy vai trò trung tâm vùng… để các thai phụ và trẻ sơ sinh có cơ hội tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng cao với chi phí hợp lý, đóng góp tích cực vào mục tiêu nâng cao chất lượng dân số và phát triển bền vững của đất nước.…
Hội thảo SLTS&SS khu vực ĐBSCL lần thứ 11 chia thành 3 phiên với 19 bài báo cáo, trình bày chuỗi các đề tài nghiên cứu lâm sàng từ các chuyên gia đầu ngành gồm các Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ đến từ các BV lớn (BV Từ Dũ, BV Hùng Vương, BV Nhi Trung ương, BV Nhi đồng 1, BV Phụ sản Hà Nội, Trường Đại học Y Dược Huế...), trong đó: Phiên A: Tập trung vào xu hướng giải trình tự hệ gen trong chẩn đoán trước sinh; kiểm soát ngoại nhiễm tế bào mẹ; đặc biệt là kỹ thuật can thiệp bào thai...; Phiên B: Thảo luận về ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) trong dự báo nguy cơ dị tật thần kinh qua siêu âm; phát hiện bất thường hệ thần kinh trung ương trong quý I; các phương pháp sàng lọc, điều trị co thắt ống động mạch thai nhi... Phiên C: Chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn trong chẩn đoán, điều trị rối loạn chuyển hóa bẩm sinh; cập nhật phác đồ điều trị rối loạn dự trữ thể tiêu bào (LSDs); vai trò của xét nghiệm sàng lọc các bệnh lý di truyền nặng như SCID, XLA, SMA ở trẻ sơ sinh.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang ngày càng được ứng dụng rộng rãi, đề tài nghiên cứu khoa học “AI trong dự báo nguy cơ dị tật thần kinh của thai nhi qua siêu âm” của GS.TS.BS. Trần Danh Cường (Nguyên Giám đốc BV Phụ sản Trung ương, Trưởng Bộ môn Phụ sản, Trường Đại học Y Hà Nội) và Nghiên cứu sinh, Bác sĩ nội trú Bành Dương Yến Nhi (Khoa Sản, BVĐK Trung ương Cần Thơ), thu hút sự quan tâm của nhiều đại biểu. Dị tật thần kinh là một trong những nhóm dị tật bẩm sinh nghiêm trọng nhất, ảnh hưởng đến phát triển trí tuệ, vận động của trẻ hoặc thậm chí gây tử vong sau sinh. Mỗi năm trên thế giới có hàng trăm nghìn thai kỳ bị ảnh hưởng bởi dị tật này. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm trong quá trình khám thai, nhiều trường hợp có thể được tư vấn, theo dõi và xử trí phù hợp…
Nghiên cứu sinh Bành Dương Yến Nhi bộc bạch: “Kết quả nghiên cứu kỳ vọng sẽ phát triển thành phần mềm hoặc ứng dụng tích hợp trên máy siêu âm, máy tính hoặc điện thoại thông minh. Khi bác sĩ thực hiện siêu âm, chỉ cần đưa hình ảnh vào hệ thống, AI sẽ tự động phân tích và cảnh báo nếu phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ dị tật thần kinh. Nhờ đó, bác sĩ có thêm một công cụ hỗ trợ trong quá trình sàng lọc, đặc biệt tại các cơ sở y tế tuyến huyện và tuyến xã, nơi còn thiếu bác sĩ chuyên sâu về siêu âm thai. Ứng dụng này không thay thế bác sĩ mà đóng vai trò như một “trợ lý thông minh”, giúp giảm nguy cơ bỏ sót các trường hợp bất thường và hỗ trợ quyết định chuyển tuyến khi cần thiết. Thai phụ nhờ đó được chẩn đoán sớm, tiếp cận các cơ sở chuyên khoa kịp thời và được tư vấn hướng theo dõi, điều trị”.
BS Giám đốc Bệnh viện Phụ sản TP. Cần Thơ Nguyễn Thụy Thúy Ái chia sẻ về hiệu quả của một số kỹ thuật chuyên sâu được vận hành thường quy tại Trung tâm SLTS&SS của BV, như: Hệ thống xét nghiệm sàng lọc trước sinh không xâm lấn (NIPT), hệ thống xét nghiệm Microarray với khả năng khảo sát 2,7 triệu vị trí di truyền; hệ thống xét nghiệm hemoglobin phục vụ tầm soát Thalassemia, bệnh hồng cầu hình liềm cùng nhiều biến thể hemoglobin nguy hiểm khác. Triển khai kỹ thuật sinh thiết gai nhau cho thai phụ có dấu hiệu bất thường trên siêu âm quý I - giai đoạn được xem là "thời điểm vàng" để phân tích di truyền; và nhiều kỹ thuật can thiệp bào thai như truyền dịch điều trị thiếu ối, giảm ối điều trị đa ối…
BS Nguyễn Thụy Thúy Ái trình bày định hướng: “Từ nửa cuối năm 2026, Bệnh viện sẽ mở rộng xét nghiệm NIPT toàn diện, phân tích nhiễm sắc thể đồ bằng kỹ thuật Microarray và triển khai sàng lọc rối loạn chuyển hóa dự trữ Lysosome. Đặc biệt, từ tháng 7/2026, chương trình sàng lọc miễn phí sẽ được mở rộng lên 9 bệnh lý (bao gồm 4 bệnh lý trước sinh và 5 bệnh lý sơ sinh), mang lại cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế công bằng và chất lượng cao cho thai phụ và trẻ em khu vực ĐBSCL.”
Phó Cục trưởng Cục Dân số Đặng Quỳnh Thư đánh giá: “Hội thảo Khoa học Sàng lọc trước sinh và sơ sinh khu vực ĐBSCL lần thứ 11 không chỉ là cầu nối tri thức y học, mà còn thể hiện trách nhiệm của ngành y tế nói chung và Bệnh viện Phụ sản TP. Cần Thơ nói riêng trong việc đồng hành cùng các gia đình, bảo vệ hiệu quả sức khỏe cho thế hệ tương lai.”
Hội thảo khoa học Sàng lọc, Chẩn đoán trước sinh và sơ sinh khu vực ĐBSCL lần thứ 11 không chỉ khẳng định vai trò tiên phong của Bệnh viện Phụ sản TP. Cần Thơ trong nâng cao chất lượng dân số, mà còn mở ra hướng đi mới trong ứng dụng công nghệ hiện đại, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, vào y học. Đây là bước tiến quan trọng giúp thai phụ và trẻ sơ sinh khu vực ĐBSCL tiếp cận dịch vụ y tế tiên tiến, góp phần xây dựng thế hệ tương lai khỏe mạnh, trí tuệ và hạnh phúc.
