26/02/2026
Ngày 26/2/2026, tại Hà Nội, Trung tâm Nghiên cứu Môi trường và Cộng đồng (CECR) phối hợp với Mạng lưới Nữ khoa học STEM vì khí hậu, phát triển cộng đồng và bình đẳng giới (ViWISTEM4C) tổ chức Hội thảo chia sẻ “Hành trình kết nối khoa học và cộng đồng của ViWISTEM4C - Khoa học và Hành động”. Sự kiện nằm trong khuôn khổ Dự án thuộc Chương trình Sáng kiến địa phương Canađa (CFLI) do Chính phủ Canađa tài trợ, nhằm hưởng ứng Ngày Quốc tế phụ nữ (8/3) và trẻ em gái trong khoa học (11/2), qua đó thúc đẩy sự tham gia tích cực của các nhà khoa học nữ trong thích ứng với biến đổi khí hậu, quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng. Hội thảo cũng là diễn đàn để tăng cường kết nối tri thức liên ngành, thúc đẩy vai trò lãnh đạo của nữ khoa học STEM, tạo nền tảng cho hoạt động hợp tác dài hạn giữa các bên liên quan trong xây dựng cộng đồng an toàn, thích ứng hiệu quả trước diễn biến khó lường của biến đổi khí hậu, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững.
Quang cảnh Hội thảo
Phát biểu khai mạc Hội thảo, bà Nguyễn Ngọc Lý - Chủ tịch Hội đồng Quản lý CECR cho biết, những năm gần đây, Việt Nam không ngừng hoàn thiện khung chính sách về bình đẳng giới, phát triển khoa học - công nghệ và ứng phó với biến đổi khí hậu thông qua Luật Bình đẳng giới, Luật Khoa học và Công nghệ, Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu giai đoạn 2021 - 2030 cùng các cam kết thực hiện SDGs và mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Các định hướng này nhấn mạnh vai trò của khoa học, đổi mới sáng tạo và sự tham gia thực chất của phụ nữ trong phát triển bền vững. Tháng 12/2025, Mạng lưới ViWISTEM4C chính thức ra mắt với mục tiêu xây dựng một không gian kết nối tri thức, chia sẻ kinh nghiệm, đồng hành cùng cộng đồng trong thích ứng với biến đổi khí hậu, quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng. Đặc biệt, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động sâu rộng tới sinh kế và đời sống cộng đồng, nhất là tại những khu vực dễ bị tổn thương, phụ nữ trong lĩnh vực STEM giữ vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa tri thức khoa học thành hành động thực tiễn. Do đó, Mạng lưới ViWISTEM4C được xem là một nền tảng kết nối học thuật gắn với hành động thực tiễn, hướng tới chuyển hóa tri thức khoa học thành các giải pháp cụ thể vì cộng đồng; góp phần kết nối nghiên cứu với nhu cầu địa phương, chính sách với đời sống, từ đó thúc đẩy các giải pháp thích ứng bền vững và bao trùm hơn.
Hội thảo xoay quanh một số vấn đề trọng tâm liên quan đến quản lý rủi ro thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu tại Việt Nam, từ thực tiễn địa phương đến cấp độ chính sách. Các tham luận được trình bày tại Hội thảo đã tập trung phân tích những khó khăn, thách thức trong công tác bảo vệ nguồn nước, quản lý rủi ro thiên tai tại TP. Đà Nẵng; hiện trạng xâm nhập mặn tại đồng bằng sông Cửu Long và các giải pháp thích ứng trong lĩnh vực nông nghiệp; tổng quan về giảm nhẹ rủi ro thiên tai, thích ứng biến đổi khí hậu; ứng dụng bản đồ cộng đồng trong kết nối khoa học với thực tiễn. Hội thảo đồng thời chia sẻ hành trình hình thành và kết quả bước đầu của Mạng lưới ViWISTEM4C; làm rõ vai trò của đại biểu dân cử trong thúc đẩy STEM và hoàn thiện chính sách ứng phó biến đổi khí hậu, qua đó mở ra định hướng hợp tác trong giai đoạn tiếp theo.
Các đại biểu tham dự Hội thảo chụp ảnh lưu niệm
Tại Phiên thảo luận chung, các đại biểu đã chia sẻ, trao đổi, gợi mở giải pháp định hướng phát triển của Mạng lưới trong thời gian tới; cơ chế phối hợp giữa khoa học - chính sách - cộng đồng, cũng như cơ hội huy động nguồn lực để mở rộng các sáng kiến do phụ nữ dẫn dắt trong lĩnh vực khí hậu và quản lý rủi ro thiên tai. Đa số đại biểu cho rằng, hiện nay vấn đề môi trường và biến đổi khí hậu không tồn tại độc lập mà đan xen thành một hệ thống phức hợp, bao gồm ô nhiễm nước, không khí, rác thải, suy giảm tài nguyên, rủi ro thiên tai, sinh kế, bất bình đẳng xã hội… Những thách thức này có mối liên hệ chặt chẽ, tác động qua lại lẫn nhau, đòi hỏi cách tiếp cận tích hợp thay vì những giải pháp rời rạc, đơn ngành. Trong bối cảnh đó, khoa học và công nghệ được xác định là nền tảng cốt lõi của các giải pháp bền vững. Việc thiếu dữ liệu sẽ hạn chế khả năng nhận diện đúng vấn đề; thiếu công nghệ sẽ làm giảm hiệu quả can thiệp; thiếu tư duy hệ thống sẽ chỉ giải quyết được biểu hiện bề mặt mà chưa xử lý được nguyên nhân gốc rễ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều kết quả nghiên cứu thời gian qua vẫn chủ yếu dừng lại trong không gian học thuật, chưa được chuyển hóa thành giải pháp cụ thể phục vụ cộng đồng. Từ thực tế đó cho thấy, thời gian tới cần thúc đẩy quá trình đưa khoa học ra khỏi phạm vi hàn lâm, hướng tới ứng dụng thực tiễn tại địa phương. Các giải pháp khoa học cần bảo đảm tính phù hợp, đơn giản, khả thi và có thể triển khai trong điều kiện thực tế của người dân. Đặc biệt, lực lượng nữ khoa học với nền tảng chuyên môn sâu, năng lực liên ngành, sự bền bỉ trong nghiên cứu và nhạy cảm xã hội được nhìn nhận là có nhiều lợi thế trong việc kết nối tri thức khoa học với nhu cầu cộng đồng.
Một định hướng quan trọng được nêu ra là phát triển mạng lưới theo mô hình “đồng kiến tạo giải pháp”, trong đó các nhà khoa học, chính quyền địa phương và cộng đồng cùng tham gia vào toàn bộ quá trình: Xác định vấn đề, thiết kế giải pháp, thử nghiệm, đo lường và điều chỉnh. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm khoa học không chỉ dừng lại ở việc phân tích, lý giải hiện tượng, mà thực sự góp phần cải thiện chất lượng sống và tăng cường năng lực thích ứng của cộng đồng trước thách thức môi trường và phát triển.
An Minh
