02/04/2026
Công trình xanh đang bước vào một giai đoạn hoàn toàn khác: không còn là lựa chọn, mà trở thành điều kiện để doanh nghiệp tham gia cuộc chơi. Khi các yêu cầu môi trường ngày càng siết chặt, một công trình không kiểm soát được phát thải carbon có thể đồng nghĩa với việc đánh mất cơ hội tiếp cận thị trường, dòng vốn và đối tác quốc tế. Sự xuất hiện của phiên bản LEED v5 cho thấy “luật chơi” của ngành xây dựng đang được thiết lập lại theo hướng carbon thấp.
Từ “công trình xanh” đến “tài sản carbon thấp”
Ít có ngành nào chịu áp lực chuyển đổi mạnh mẽ như xây dựng, khi vừa phải đáp ứng nhu cầu phát triển, vừa phải kiểm soát tác động môi trường. Theo các nghiên cứu quốc tế, lĩnh vực xây dựng và vận hành công trình hiện chiếm khoảng 37% tổng lượng phát thải CO₂ toàn cầu. Trong khi đó, Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, khiến yêu cầu giảm phát thải trong lĩnh vực này trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Trong bối cảnh đó, cách tiếp cận đối với công trình xanh đang thay đổi về bản chất, và LEED v5 là một biểu hiện rõ nét của sự chuyển dịch này.
Theo ông Đỗ Hữu Nhật Quang – Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn Công trình Xanh GREENVIET, điểm cốt lõi của LEED v5 không nằm ở việc bổ sung tiêu chí, mà ở việc định hình lại cách nhìn về công trình: “Chúng ta không còn đánh giá công trình chỉ dựa trên mức tiêu thụ năng lượng, mà phải xem nó như một ‘tài sản carbon’, có phát thải từ khi hình thành cho đến hết vòng đời sử dụng.”
Ông Đỗ Hữu Nhật Quang, Giám đốc Công ty Tư vấn Công trình Xanh GREENVIET
Từ cách tiếp cận này, phát thải không còn là yếu tố xuất hiện sau cùng trong vận hành, mà trở thành biến số xuyên suốt toàn bộ vòng đời: từ vật liệu, thi công đến bảo trì và tháo dỡ. Điều đó buộc chủ đầu tư phải chuyển từ tư duy tối ưu từng hạng mục sang quản trị tổng thể ngay từ giai đoạn đầu tư.
Áp lực thị trường và “luật chơi” mới
Nếu trước đây, công trình xanh chủ yếu được thúc đẩy bởi các bộ tiêu chuẩn, thì hiện nay, động lực chuyển đổi lại đến từ chính thị trường.
Các tập đoàn đa quốc gia, quỹ đầu tư và đối tác quốc tế ngày càng đưa tiêu chí ESG vào quá trình lựa chọn dự án. Khi đó, công trình, vốn chỉ được xem là hạ tầng, trở thành một phần trong hồ sơ năng lực của doanh nghiệp. Một dự án không đáp ứng yêu cầu về phát thải không chỉ đối mặt với chi phí vận hành cao hơn, mà còn có nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng hoặc giảm sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư.
Thực tế triển khai cho thấy nhiều dự án đã bắt đầu yêu cầu dữ liệu phát thải ngay từ giai đoạn tiền khả thi, phản ánh sự dịch chuyển rõ rệt của thị trường. Trong bối cảnh đó, các tiêu chuẩn như LEED v5 đang dần trở thành “ngôn ngữ chung” để doanh nghiệp và nhà đầu tư đánh giá mức độ phát triển bền vững của công trình.
Doanh nghiệp trước lựa chọn chiến lược
Áp lực chuyển đổi là rõ ràng, nhưng cũng mở ra cơ hội cho những doanh nghiệp đi trước. Việc chủ động tiếp cận các tiêu chuẩn như LEED v5 không chỉ giúp đáp ứng yêu cầu hiện tại, mà còn tạo lợi thế trong việc đón đầu các xu hướng và quy định trong tương lai. Đây cũng là cách để nâng cao giá trị tài sản, tối ưu hiệu quả vận hành và gia tăng khả năng tiếp cận thị trường quốc tế cũng như dòng vốn đầu tư bền vững.
Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ hay chi phí, mà ở cách tiếp cận. Nhiều doanh nghiệp vẫn coi công trình xanh là một khoản chi phí bổ sung, thay vì một phần trong chiến lược phát triển dài hạn.
Theo ông Đỗ Hữu Nhật Quang, vấn đề không nằm ở chi phí tuyệt đối, mà ở thời điểm và cách thức triển khai: “Chi phí chỉ trở thành vấn đề khi doanh nghiệp tiếp cận sai thời điểm. Nếu tích hợp ngay từ đầu, công trình xanh không làm tăng đáng kể tổng mức đầu tư, nhưng lại tạo ra hiệu quả kinh tế rõ ràng trong dài hạn.”
Ở góc độ này, công trình xanh cần được nhìn nhận như một bài toán tổng thể giữa kỹ thuật, tài chính và môi trường, thay vì chỉ là hệ thống tiêu chí để đạt chứng nhận. Vai trò của các đơn vị tư vấn vì thế cũng mở rộng, từ hỗ trợ chứng nhận sang tham gia vào quá trình hoạch định chiến lược ngay từ đầu.
Trong bối cảnh đó, các tiêu chuẩn như LEED v5 không chỉ là công cụ đánh giá, mà đang dần trở thành thước đo năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nền kinh tế carbon thấp.
|
LEED (Leadership in Energy and Environmental Design) là hệ thống đánh giá và chứng nhận công trình xanh do Hội đồng Công trình Xanh Hoa Kỳ (U.S. Green Building Council – USGBC) phát triển. Tiêu chuẩn này được sử dụng rộng rãi trên thế giới để đánh giá mức độ thân thiện môi trường của công trình dựa trên các tiêu chí như hiệu quả năng lượng, sử dụng nước, vật liệu xây dựng bền vững và chất lượng môi trường trong nhà. Các dự án được xếp hạng theo các mức chứng nhận gồm Certified, Silver, Gold và Platinum tùy theo số điểm đạt được. Tại Việt Nam, LEED chủ yếu được áp dụng cho các dự án nhà máy, nhà kho logistics, văn phòng và một số công trình bất động sản thương mại. |
PV
