26/03/2026
Ngày 25/3/2026, Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường (ISPAE) phối hợp với Trường Đại học Cambridge, Vương quốc Anh thông qua mạng lưới CCG Việt Nam tổ chức họp tham vấn kỹ thuật “Kết quả phân tích dòng vật chất đối ngành nhựa, thép, xi măng và gợi ý chính sách cho phát triển kinh tế tuần hoàn (KTTH) tại Việt Nam”. Tham dự Hội thảo có Phó Viện trưởng ISPAE TS. Mai Thanh Dung; đại diện Đại học Cambridge, Vương quốc Anh; CCG Việt Nam và các chuyên gia đến từ Viện khoa học khí tượng thủy văn, môi trường và biển; Đại học Kinh tế quốc dân…
Phó Viện trưởng ISPAE TS. Mai Thanh Dung phát biểu khai mạc hội thảo
Phát biểu khai mạc Hội thảo, Phó Viện trưởng ISPAE TS. Mai Thanh Dung cho biết, trong những năm qua, KTTH là một trong những định hướng quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của Việt Nam. ISPAE đã tích cực tham gia xây dựng Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện KTTH, được Thủ tướng Chính phủ ban hành tại Quyết định số 222/QĐ-TTg. Đây là một dấu mốc quan trọng, tạo nền tảng định hướng tổng thể cho việc triển khai KTTH tại Việt Nam theo hướng đồng bộ và phù hợp với điều kiện thực tiễn của đất nước. Bên cạnh đó, ISPAE cũng đang tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan trong quá trình nghiên cứu, rà soát và đề xuất hoàn thiện các nội dung về KTTH trong Luật BVMT, nhằm thể chế hóa sâu hơn các nguyên tắc của KTTH trong hệ thống pháp luật của Việt Nam. Hội thảo này được tổ chức nhằm chia sẻ, trao đổi và tham vấn các kết quả nghiên cứu mới nhất về áp dụng các công cụ phân tích dòng vật chất (MFA) để đánh giá hiệu quả sử dụng tài nguyên (cụ thể đối với ngành nhựa, thép và xi măng), đồng thời thảo luận các định hướng chính sách quan trọng trong thúc đẩy KTTH tại Việt Nam trong thời gian tới.
Toàn cảnh Hội thảo
Trình bày tại Hội thảo về mục tiêu, định hướng nghiên cứu áp dụng phương pháp phân tích dòng vật chất (MFA) nhằm thúc đẩy các chính sách KTTH tại Việt Nam, TS. Nguyễn Thế Thông, ISPAE cho biết, ISPAE phối hợp với CCG Việt Nam, nhận được sự hỗ trợ từ Chương trình CCG do Loughborough University quản lý, cùng với các chuyên gia của Đại học Cambridge. Năm 2023, ISPONRE (nay là ISPAE) đã áp dụng mô hình phân tích dòng vật chất (MFA) cho bốn ngành mục tiêu, bao gồm các loại bao bì: nhựa, giấy, thủy tinh, nhôm. Kết quả nghiên cứu đã cung cấp những đầu vào quan trọng cho quá trình xây dựng chính sách KTTH (CE) tại Việt Nam, đặc biệt trong việc xác định các ngành ưu tiên triển khai KTTH trong Kế hoạch hành động quốc gia về KTTH (NAPCE). Năm 2025, sau khi NAPCE được ban hành, Việt Nam đã và đang triển khai các nhiệm vụ được giao trong Kế hoạch. ISPAE tiếp tục hợp tác với các chuyên gia từ Đại học Cambridge thông qua Chương trình CCG để thực hiện Nghiên cứu “Phân tích dòng chảy vật liệu động của vật liệu nền và khoáng chất”, tập trung vào 3 ngành chủ chốt nhựa, thép và xi măng, đồng thời hỗ trợ các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và thúc đẩy KTTH.
Chia sẻ về kinh nghiệm trong việc áp dụng phương pháp phân tích dòng vật chất nhằm xây dựng và đề xuất chính sách về KTTH, TS. Sam Stephenson, Đại học Cambridge cho biết, phân tích dòng vật chất có thể cung cấp cơ sở, bằng chứng vững chắc cho việc xây dựng chính sách và nâng cao hiệu quả sử dụng vật liệu. Ví dụ cụ thể đối với ngành thép, việc giảm thất thoát thép phế liệu trong các quá trình gia công có thể nâng hiệu suất tổng thể từ 85% lên 90%, qua đó giảm khoảng 60 triệu tấn thép phế liệu mỗi năm. Khoảng một phần ba lượng thép phế liệu từ các quá trình gia công (khoảng 65 triệu tấn mỗi năm) có thể được chuyển sang sản xuất các sản phẩm thay thế, thay vì bị nấu chảy lại như phế liệu. Như vậy, tối đa 30% các sản phẩm thép thải bỏ có thể được tái sử dụng chỉ với những sửa chữa nhỏ, qua đó thay thế khoảng 65 triệu tấn thép mới mỗi năm. Tuổi thọ của hàng hóa sử dụng cuối có thể được tăng gấp đôi chỉ với những thay đổi nhỏ trong thiết kế; về dài hạn, điều này có thể giảm một nửa nhu cầu hàng năm đối với sản phẩm mới và giảm một nửa nhu cầu thép…
Tại Hội thảo, các chuyên gia đã trình bày về kết quả phân tích dòng vật chất đối với ngành nhựa, thép, xi măng và gợi ý chính sách phát triển KTTH tại Việt Nam. Về ngành nhựa, là một trong những ngành có mức tăng trưởng cao, doanh thu hàng tỷ USD từ xuất khẩu, tuy nhiên vẫn đang phải đối mặt với thách thức về môi trường.
Còn ngành thép, theo Bà Phan Mai Linh, Viện khoa học khí tượng thủy văn, môi trường và biển, kết quả khảo sát hiện trạng ngành thép Việt Nam cho thấy, nhiều nhà máy thép Việt Nam có quy mô vừa và nhỏ sử dụng thiết bị cũ. Nguyên vật liệu phụ thuộc vào nhập khẩu. Nguồn vốn đầu tư xanh và cơ chế hỗ trợ của Chính phủ còn hạn chế… Đánh giá về tình hình thực hiện KTTH ngành thép Việt Nam năm 2024, tỷ lệ nguyên liệu thứ cấp/ tái chế trong tổng nguyên liệu đầu vào sản xuất (15.9%); Tỷ lệ phế liệu thép trong nước trong tổng lượng phế liệu đầu vào (52, 0 %); Tỷ lệ sản phẩm được tái chế hoặc tái sử dụng tròng quá trình sản xuất (9,4%)...
Đối với ngành xi măng, PGS. TS Nguyễn Công Thành, Đại học Kinh tế quốc dân cho biết, kết quả phân tích dòng vật chất (MFA) trong ngành xi măng năm 2024 về các chỉ số KTTH quan trọng cho thấy, tỷ lệ sử dụng đá vôi trong sản xuất clanhke (65,1%); tỷ lệ sử dụng clanhke trong sản xuất xi măng (80,6%); tỷ lệ sử dụng nguyên liệu thay thế (xỉ đáy lò từ sản xuất thép) trong nguyên liệu sản xuất clanhke (không bao gồm đá vôi) là 9%...; cường độ phát thải: 791 kg CO2/ tấn xi măng...
Các đại biểu tham dự Hội thảo
Khuyến nghị về chính sách thúc đẩy phát triển KTTH cho các ngành nhựa, thép, xi măng trong thời gian tới, các chuyên gia đề xuất, ngành nhựa cần hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng đồng bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn về tái chế các sản phẩm để đảm bảo chất lượng và an toàn khi quay lại sản xuất; phát triển hạ tầng và công nghệ xử lý; áp dụng ưu đãi về thu phí cho các sản phẩm có thiết kế sinh thái... Ngành thép khi thực hiện KTTH cần áp dụng cách tiếp cận MFA làm khung triển khai thực hiện và đo lường mục tiêu KTTH cho cấp cơ sở (các nhà máy sản xuất thép) và cấp ngành (ngành thép) ở Việt Nam...; ban hành các cơ chế, quy định hỗ trợ tài chính cụ thể để thức đẩy KTTH trong ngành thép... Ngành xi măng cần tháo gỡ rào cản pháp lý; áp dụng lộ trình thắt chặt hạn ngạch phát thải từ 2025 - 2030; đưa các dự án môi trường trong ngành xi măng vào danh mục “Phân loại xanh” để tiếp cận nguồn vốn ưu đãi và trái phiếu xanh; tăng cường hệ thống dữ liệu và quản trị...
Châu Loan - Đoàn Văn Tân
