--%>

    Ngày 29/5/2019, Đoàn công tác của Tổng cục Môi trường (Bộ TN&MT) do Cục trưởng Cục Bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học Phạm Anh Cường dẫn đầu đã làm việc với tỉnh Lạng Sơn về quản lý việc nhập khẩu, buôn bán loài tôm hùm nước ngọt Procambarus clarkii.

 

Toàn cảnh cuộc họp

 

    Báo cáo tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn Hồ Tiến Thiệu cho biết, để quản lý, ngăn chặn loài tôm hùm nước ngọt, ngành chức năng của tỉnh đã ban hành các văn bản chỉ đạo tăng cường kiểm soát tôm hùm nước ngọt, đồng thời tiến hành các hoạt động nghiệp vụ để kiểm tra, giám sát tình hình địa bàn. Trong đó, lực lượng Quản lý thị trường tổ chức giám sát các điểm kinh doanh hàng hóa, các phương tiện vận chuyển, đường mòn biên giới và một số địa bàn liên quan có nguy cơ về kinh doanh, vận chuyển mặt hàng này; phối hợp kiểm tra các siêu thị, cửa hàng, hộ kinh doanh thủy hải sản, nhà hàng, khách sạn kinh doanh dịch vụ ăn uống.

    Bên cạnh đó, Chi cục kiểm dịch vùng 7 (Bộ NN&PTNT) đã yêu cầu các Trạm tăng cường kiểm tra, phối hợp với các lực lượng chức năng tại khu vực cửa khẩu tuyên truyền, phổ biến về tác hại của loài tôm hùm nước ngọt cho doanh nghiệp, người dân, khách xuất nhập cảnh. Tính đến hết ngày 28/5, trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn mới chỉ ghi nhận một vụ việc liên quan đến mặt hàng này, bắt giữ gần 50 kg tôm hùm nước ngọt Procambarus clarkii. Số tôm này sau đó đã được bàn giao cho cơ quan thú y tiêu hủy. 

    Thời gian tới, tỉnh Lạng Sơn sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra, kiểm soát từ biên giới đến nội địa để ngăn chặn, kịp thời phát hiện, xử lý các vi phạm liên quan đến tôm hùm nước ngọt; Đẩy mạnh tuyên truyền về mối nguy hại của loài tôm hùm nước ngọt để người dân không tiếp tay, buôn bán, vận chuyển loài thuỷ sinh ngoại lai này vào Việt Nam.

    Kết luận tại cuộc họp, Cục trưởng Cục Bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học Phạm Anh Cường đề nghị tỉnh Lạng Sơn đẩy mạnh kiểm soát, ngăn chặn sự phát tán của loài tôm hùm nước ngọt ra môi trường tự nhiên. Khi phát hiện có phát tán ra môi trường, phải có biện pháp khoanh vùng, cô lập và diệt trừ, đồng thời ghi nhận các đề xuất, kiến nghị của tỉnh để báo cáo Bộ TN&MT xem xét, có giải pháp tháo gỡ nhằm ngăn chặn có hiệu quả loài ngoại lai này.

    Trước đó, nhằm bảo vệ đa dạng sinh học, môi trường và tránh các tác động của tôm hùm nước ngọt tới nền kinh tế, ngày 27/5, Bộ TN&MT đã có Công văn số 2417/BTNMT-TCMT gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Tổng cục Hải quan; Tổng cục Quản lý thị trường; Cục Cảnh sát môi trường đề nghị phối hợp tăng cường kiểm soát loài tôm hùm nước ngọt (Procambarus clarkii).​ Cụ thể: Chỉ đạo các đơn vị trực thuộc tổ chức kiểm tra và xử lý nghiêm theo quy định pháp luật đối với các trường hợp vi phạm; Tăng cường kiểm soát, ngăn chặn sự phát tán của loài này ra môi trường tự nhiên; Khi phát hiện có phát tán ra môi trường, phải có biện pháp khoanh vùng, cô lập và diệt trừ loài tôm hùm nước ngọt; Tuyên truyền, phổ biến về tác hại của loài tôm hùm nước ngọt đối với môi trường, đa dạng sinh học.

 

    Tôm hùm nước ngọt Procambarus clarkii thuộc Danh mục loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại ban hành kèm theo Thông tư số 35/2018/TT-BTNMT ngày 28 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ TN&MT quy định tiêu chí xác định và ban hành Danh mục loài ngoại lai xâm hại. Loài này không có tên trong Danh mục loài thủy sản được phép sản xuất kinh doanh tại Việt Nam (Phụ lục VII ban hành kèm theo Nghị định số 26/2019/NĐ-CP ngày 8 tháng 3 năm 2019 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thủy sản). Việc nhập khẩu, phát triển, kinh doanh loài này trái quy định pháp luật về đa dạng sinh học và thủy sản.

 

 

    Tôm hùm nước ngọt có nguồn gốc từ Bắc Mỹ, là loài động vật ăn tạp, có khả năng thích nghi cao với môi trường, nhanh chóng thiết lập quần thể ở nơi chúng xuất hiện. Các tác động của loài đến môi trường và đa dạng sinh học đã được ghi nhận trên thế giới gồm cạnh tranh môi trường sống, truyền bệnh cho các loài tôm bản địa, giảm quần thể thực vật thủy sinh, động vật không xương sống, động vật thân mềm và động vật lưỡng cư thông qua mối qua nhệ ăn thịt và cạnh tranh; có thể ảnh hưởng tới việc thay đổi chất lượng nước và đặc điểm trầm tích, tích lũy kim loại nặng; có khả năng đào hang gây thiệt hại cho hệ thống tưới tiêu nông nghiệp; có tác động đến ngành đánh bắt cá... Loài này đã được ghi nhận xâm lấn tại nhiều nước như Trung Quốc, Nhật Bản, Kenya, Ai Cập, Uganda, Zambia, Mê hi cô, Cộng hòa Síp, Pháp, Ý, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha...

   Hiện nay, trên các phương tiện truyền thông có đăng tải thông tin nhầm lẫn giữa loài tôm hùm nước ngọt (Procambarus clarkii) và tôm càng đỏ (Cherax quadricarinatus). Đây là hai loài khác nhau song đều nằm trong Danh mục loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại ban hành kèm theo Thông tư số 35/2018/TT-BTNMT ngày 28 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ TN&MT.

    Một số biện pháp kiểm soát:

    Biện pháp cơ học: Bao gồm dùng bẫy, lưới vợt, lưới vây và đánh bắt bằng điện. Đánh bẫy liên tục được sử dụng nhiều hơn đánh bẫy tập trung ngắn hạn, bởi đánh bẫy tập trung ngắn hạn có thể gây ra phản ứng đáp trả của quần thể, chẳng hạn như giảm độ tuổi trưởng thành của tôm non và tăng sản sinh trứng. Thành công trong việc kiểm soát quần thể loài tôm Procambarus clarkii bằng cách loại bỏ chúng đã được ghi nhận ở hồ Naivasha (Kenya); ở đó người ta sử dụng bẫy và loại bỏ tôm ra khỏi thảm thực vật nổi nhằm mục đích phụ hồi lại các thực vật bản địa lớn. Các biện pháp kiểm soát khác có thể kể đến là thoát nước ao nuôi để bắt tận diệt tôm con, chỉnh dòng của các con sông, hoặc xây dựng cơ học hoặc hàng rào điện để hạn chế sự phát tán của loài tôm này.

    Biện pháp hóa học: Hóa chất có thể được sử dụng để kiểm soát tôm bao gồm lân hữu cơ, clo hữu cơ và thuốc trừ sâu tổng hợp pyrethroid; những cá thể chịu các mức ảnh hưởng khác nhau tùy thuộc vào kích thước của chúng, các cá thể kích thước nhỏ hơn thì bị ảnh hưởng nặng nề hơn. Furadan 5G (hoạt chất là carbofuran) có thể gây tử vong cho Procambarus clarkii tại Kenya. Vì không có thuốc diệt trừ đặc hiệu đối với tôm càng, nên các động vật không xương sống khác, chẳng hạn như động vật chân đốt, cũng bị tiêu diệt theo tôm, và sau đó cần phải tái nhập các động vật không xương này. Có lý do để lo ngại về sự tích lũy và khuyếch đại sinh học của độc tố trong chuỗi thức ăn, mặc dù điều này không đáng lo ngại đối với thuốc trừ sâu tổng hợp pyrethroid. Một biện pháp hóa học khác là sử dụng pheromone (kích thích tố) đặc hiệu cho tôm càng hoặc thậm chí kích thích tố đặc hiệu loài để bẫy tôm hùm nước ngọt.

    Biện pháp kiểm soát sinh học: Phương pháp kiểm soát sinh học có thể bao gồm việc sử dụng các động vật ăn thịt cá, sinh vật gây bệnh và sử dụng các vi sinh vật sản xuất độc tố, ví dụ, vi khuẩn Bacillus thuringiensis var. israeliensis. 

 

Nam Hưng

Thống kê

Lượt truy cập: 119943