--%>

    Những năm qua, hoạt động sản xuất nông nghiệp của tỉnh Sơn La đã có nhiều chuyển biến tích cực, nông sản tăng cả về số lượng cũng như chất lượng, người dân đã đưa các giống cây mới, cho năng suất cao, đồng thời áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, trong đó có việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) trên cây trồng. Để tránh những tác động tiêu cực gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe con người, tỉnh Sơn La luôn chú trọng đến công tác thu gom, xử lý bao bì thuốc BVTV sau sử dụng.

Tăng cường quản lý các hoạt động buôn bán, sử dụng, tiêu hủy thuốc BVTV

    Theo số liệu thống kê của Sở NN&PTNT tỉnh Sơn La, trung bình mỗi năm, toàn tỉnh sử dụng khoảng 500 tấn thuốc BVTV và 300 tấn phân bón các loại, trong đó, thuốc trừ cỏ chiếm tới 72%. Với lượng thuốc sử dụng như trên, bao gói thuốc BVTV sau sử dụng thải ra môi trường khoảng 15 - 20 tấn, đáng chú ý, lượng vỏ chai nhựa thuốc trừ cỏ chiếm đến 50 - 60%.

    Thực hiện quy định tại Thông tư liên tịch số 05/2016/TTLT-BNNPTNT-BTNMT ngày 16/5/2016 giữa Bộ NN&PTNT và Bộ TN&MT, từ cuối năm 2016, tỉnh Sơn La đã triển khai mô hình xây dựng bể chứa bao gói thuốc BVTV tại 14 bản của xã Chiềng Đen, thành phố Sơn La và 12 bể ở 3 xã của huyện Mộc Châu. Đặc biệt, thực hiện Đề án quản lý, thu gom, tiêu hủy bao gói thuốc BVTV sau sử dụng giai đoạn 2018 - 2020, trong 2 năm 2018 - 2019, tỉnh đã xây dựng mới 1.975 bể chứa (675 bể chứa theo kế hoạch Đề án, đặt tại thành phố Sơn La, các huyện: Mộc Châu, Mai Sơn, Sông Mã, Mường La, Phù Yên, Thuận Châu, Yên Châu và 22 xã đạt chuẩn nông thôn mới (NTM); 1.300 bể chứa từ nguồn ngân sách địa phương và đóng góp của nhân dân). Tính đến hết năm 2019, toàn tỉnh có tổng cộng 2.292 bể chứa, phân bố trên địa bàn 80 xã; đưa đi tiêu hủy 27.000 kg bao gói thuốc BVTV theo quy định, đáp ứng nhu cầu xử lý của khoảng 25% diện tích sản xuất nông nghiệp. Ngày 8/1/2020, UBND tỉnh Sơn La tiếp tục ban hành Kế hoạch số 06/KH-UBND về thực hiện Đề án quản lý, thu gom, tiêu hủy bao gói thuốc BVTV trên địa bàn tỉnh năm 2020, đồng thời phê duyệt kinh phí 6,6 tỷ đồng để xây lắp thêm 1.000 bể chứa, giúp tiêu hủy 20.000 kg bao gói sau sử dụng; tổ chức tập huấn cho khoảng 5.000 lượt nông dân về sử dụng, thu gom bao gói thuốc BVTV an toàn, hiệu quả.

    Cùng với đó, Sơn La đã tiến hành đưa quy định quản lý, sử dụng, thu gom bao gói thuốc BVTV vào hương ước, quy ước của tổ, bản, tiểu khu tại các xã được đặt bể chứa, nhằm tuyên truyền, vận động người dân sử dụng thuốc BVTV đúng cách, nhất là khu vực đầu nguồn nước. Kết quả, tại 20 bản thực hiện thí điểm thuộc các xã NTM của tỉnh, hầu hết người dân nghiêm chỉnh chấp hành, trong đó phải kể đến những vùng sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn VietGap, GloboGAP như cam Phù Yên, nhãn Sông Mã, xoài tròn Yên Châu, chè Shan tuyết Mộc Châu, rau an toàn Mộc Châu, chè Ô Long Mộc Châu… Ngoài ra, tỉnh cũng thành công với Chương trình “Đổi vỏ bao gói thuốc BVTV sau sử dụng lấy thực phẩm” (quy đổi 2 kg vỏ bao thuốc BVTV lấy đường, mì chính, dầu ăn có giá trị từ 15.000 - 20.000 đồng/sản phẩm) tại xã Hát Lót (huyện Mai Sơn), xã Chiềng Hặc (huyện Yên Châu), tổng lượng bao gói thu gom đạt 1.550 kg, kinh phí quy đổi là 30 triệu đồng. Đến nay, tỉnh đã tiêu hủy được 20.000 kg bao gói thuốc BVTV theo đúng quy định về quản lý chất thải nguy hại.

 

Người dân bỏ vỏ bao bì thuốc BVTV sau sử dụng vào bể chứa tại bản Lọng Tòng, xã Nậm Lạnh, huyện Sốp Cộp

 

Nhiều địa phương thực hiện hiệu quả

    Nhận thức rõ tác hại của việc vứt vỏ bao bì thuốc BVTV bừa bãi đối với môi trường, sức khỏe và để thực hiện hiệu quả tiêu chí số 17 về môi trường trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM, huyện Quỳnh Nhai đã triển khai hiệu quả Đề án quản lý, thu gom, tiêu hủy vỏ bao thuốc BVTV sau sử dụng trên địa bàn huyện giai đoạn 2018 - 2020. Theo đó, huyện có trên 11.000 ha đất sản xuất nông nghiệp, chủ yếu trồng các loại cây lương thực, công nghiệp, ăn quả, hoa màu, để phòng trừ sâu bệnh, nâng cao năng suất cây trồng, người dân sử dụng nhiều loại thuốc BVTV và sau khi sử dụng, thường có thói quen vứt vỏ bao thuốc bừa bãi ở khu vực sản xuất, bên vệ đường, bờ suối... Trước thực trạng trên, huyện Quỳnh Nhai đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn phối hợp với tổ chức, đoàn thể, chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân thu gom vỏ bao thuốc BVTV về đúng nơi quy định; xây dựng bể chứa rác thải tại các cánh đồng, thửa ruộng, nương bãi; phối hợp với Hội Nông dân huyện tổ chức tập huấn hướng dẫn sử dụng thuốc BVTV theo nguyên tắc “4 đúng” (đúng thuốc, đúng nồng độ, đúng liều lượng, đúng thời điểm); đồng thời, phát động phong trào “Ngày thứ 7 tình nguyện”, “Chủ nhật vì môi trường và sức khỏe của cộng đồng”... Đến nay, toàn huyện có 373 bể chứa vỏ bao gói thuốc BVTV đảm bảo quy định của Bộ TN&MT, đặt tại 11 xã.

    Với hơn 12.200 ha đất sản xuất nông nghiệp, nhu cầu sử dụng thuốc BVTV phục vụ canh tác của huyện Sốp Cộp khá cao, để đảm bảo phát triển sản xuất đi đôi với BVMT, UBND huyện đã giao nhiệm vụ cho Phòng TN&MT, NN&PTNT phối hợp với các tổ chức, đoàn thể, UBND các xã tăng cường tuyên truyền, vận động người dân thực hiện thu gom vỏ bao thuốc BVTV, tập kết ở nơi xa nguồn nước, nơi ở, bãi chăn thả gia súc... thông qua các cuộc họp, hội nghị, loa truyền thanh; tư vấn, hướng dẫn người dân sử dụng thuốc BVTV sinh học thay thế chế phẩm hóa học. Bên cạnh đó, huy động nguồn vốn từ Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM, kinh phí chi thường xuyên, quỹ Hội Nông dân... xây dựng hàng trăm bể chứa vỏ bao bì thuốc BVTV. Được sự đồng thuận cao từ phía người dân, trong năm 2019, huyện đã tổ chức được 20 buổi tuyên truyền cho hơn 4.000 lượt người; xây dựng 117 bể chứa, dung tích 1 m3/bể, trị giá gần 20 triệu đồng, đặt ở những vị trí thuận tiện để người dân tự giác thu gom vỏ bao bì thuốc BVTV vào bể.

    Có thể thấy, mô hình thu gom vỏ bao bì thuốc BVTV sau sử dụng tại tỉnh Sơn La bước đầu đã đạt hiệu quả tích cực, tạo sự chuyển biến trong nhận thức và ý thức, trách nhiệm của người dân về BVMT trong sản xuất nông nghiệp. Thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát tại các chợ, cơ sở kinh doanh, hộ buôn bán nhỏ lẻ, theo mùa vụ những mặt hàng là phân bón, thuốc BVTV; đồng thời, khuyến khích người dân hướng tới mô hình sản xuất nông nghiệp sạch, góp phần giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường nói chung, ô nhiễm môi trường từ thuốc BVTV nói riêng.   

 

Nguyễn Thị Phượng

(Nguồn: Bài đăng trên Tạp chí Môi trường số 9/2020)

 

Thống kê

Lượt truy cập: 2769798