--%>

    Trong suốt 30 năm xây dựng và trưởng thành, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam (VACNE) đã không ngừng lớn mạnh, tập hợp ngày càng đông đảo cộng đồng mong muốn hành động vì môi trường trong lành, phát triển bền vững (PTBV). Không ít các kết quả hoạt động của Hội đã đi vào cuộc sống, được cộng đồng hưởng ứng và các cơ quan nhà nước ở Trung ương và địa phương đánh giá tích cực. Trong từng thời kỳ, Hội luôn sáng tạo các hình thức hoạt động với các nội dung phong phú và phù hợp, chú trọng hiệu quả công việc nhìn từ góc độ cộng đồng. Bên cạnh đó, Hội luôn cố gắng vươn lên, vượt qua mọi trở ngại để cùng với cộng đồng bảo vệ thiên nhiên, BVMT vì sự PTBV đất nước.

   Hội được thành lập vào ngày 26/11/1988 theo Quyết định số 299/CT ngày 23/11/1988 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, nay là Thủ tướng Chính phủ và cứ 5 năm 1 lần, Hội nghiêm túc tổ chức các kỳ Đại hội. Đến nay, số lượng các Hội thành viên liên tục tăng với 207 hội viên tập thể và hàng vạn hội viên cá nhân.

Tư vấn, giám định và phản biện xã hội (PBXH) - Thế mạnh truyền thống của Hội

   Hội là địa chỉ tin cậy của cộng đồng, thường xuyên đưa ra các ý kiến tư vấn, phản biện khách quan, khoa học đối với các vấn đề môi trường bức xúc trên các phương tiện truyền thông đại chúng ở Trung ương và khắp các địa phương. Trong những năm qua, Hội đã tư vấn, phản biện có chất lượng đối với hầu hết các chiến lược, kế hoạch hành động quốc gia, chiến lược hành động ngành và địa phương liên quan đến tài nguyên và môi trường (TN&MT). Hội cũng tích cực đóng góp ý kiến tư vấn cho việc soạn thảo các luật liên quan như Luật BVMT (1993, 2004, 2014), Luật Đa dạng sinh học (ĐDSH) 2008, Luật Thuế BVMT 2010, các luật về Rừng, Thủy sản, Biển và hải đảo…

 

Hội thảo Góp ý sửa đổi Luật ĐDSH 2008

 

    Mặc dù còn có những ý kiến chưa đồng thuận, nhưng nhiều ý kiến tư vấn, PBXH quan trọng của Hội đều được thực tế chấp nhận như đề xuất sớm ban hành Luật BVMT (năm 1993); Yêu cầu không cho phép Công ty Vedan thử nghiệm đổ chất thải ra biển (năm 1997); Điều chỉnh phương án đường Hồ Chí Minh đoạn qua VQG Cúc Phương (năm 2000); Kiến nghị dừng triển khai dự án Tam Đảo II (năm 2006); Kiến nghị cần tiến hành thử nghiệm trước khi khai thác bauxit Tây Nguyên; Kiến nghị không nhận chìm chất thải của nhiệt điện Vĩnh Tân xuống biển như dự kiến (năm 2017)…

   Mặt khác, Hội chú trọng áp dụng các hình thức tư vấn phản biện phù hợp cùng với việc hoàn thiện phương pháp tư vấn phản biện trong lĩnh vực TN&MT. Hội đã xuất bản tài liệu “Phương pháp tư vấn PBXH trong lĩnh vực bảo vệ thiên nhiên và môi trường” năm 2008. Đến năm 2010, Nhà nước đã đặt hàng tái bản tài liệu này, có sửa chữa, bổ sung, sau đó được Liên hiệp hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam sử dụng làm tài liệu tập huấn cho các tổ chức của Liên hiệp hội. Các chuyên mục Diễn đàn môi trường và Tản mạn môi trường trên trang web vacne.org.vn của Hội đăng tải nhiều ý kiến phản biện của hội viên.

Đổi mới phương pháp và nâng cao hiệu quả tuyên truyền

    Ở khắp nơi có hội thành viên, Hội thường xuyên chủ trì, phối hợp tổ chức các lớp tập huấn, các buổi tọa đàm, đối thoại nâng cao năng lực cộng đồng BVMT, xây dựng các mô hình cộng đồng bền vững.

    Từ năm 2008, Hội cũng tổ chức vinh danh các doanh nghiệp và doanh nhân thực hiện tốt công tác BVMT. Đặc biệt, trong 11 năm liên tục (từ năm 2003 - 2014), Hội phối hợp với các Bộ, ngành tổ chức cuộc thi quốc gia Cải thiện việc sử dụng và bảo vệ nguồn nước dành cho lứa tuổi học sinh.

   Hoạt động "Đạp xe truyền thông môi trường" do Hội khởi xướng từ năm 2006, với nhiều phương thức tổ chức phong phú, găn với những chủ đề khác nhau hàng năm. Bắt đầu từ năm 2013, hoạt động này còn được kết hợp với việc bảo tồn Cây Di sản Việt Nam và trở thành "Hành trình Đạp xe truyền thông môi trường kết nối Cây Di sản".

 

Lễ trao giải Cuộc thi quốc gia cải thiện việc sử dụng và bảo vệ nguồn nước

 

Tổ chức các hội thảo khoa học quan trọng, cập nhật nhiều nội dung học thuật mới và cấp thiết vào cuộc sống

    Từ năm 2008, Hội tổ chức các hội thảo khoa học “Biến đổi khí hậu (BĐKH) toàn cầu và giải pháp ứng phó của Việt Nam”; “Bảo tồn ĐDSH dãy Trường Sơn”. Bên cạnh đó, Hội tư vấn xây dựng thành công Quy hoạch bảo tồn ĐDSH cho nhiều địa phương như Hà Nội, Cao Bằng, Hà Giang, Điện Biên, Nam Định, Đắc Lắc…Đặc biệt, mỗi năm, Hội phát hành tối thiểu 1 ấn phẩm quan trọng về TN&MT như Tuyển tập các Công trình nghiên cứu “Môi trường”; Việt Nam - Môi trường và Cuộc sống; Các mô hình cộng đồng PTBV; Bảo đảm an ninh môi trường cho PTBV; An ninh môi trường; BVMT và PTBV; Cộng đồng với môi trường (kết quả thực hiện TAI ở Việt Nam); Bảo tồn ĐDSH dãy Trường Sơn; Cây Di sản Việt Nam (tập 1, tập 2); Kinh tế xanh cho PTBV trong bối cảnh BĐKH…

Chủ động thực hiện có kết quả chức năng đối ngoại nhân dân trong lĩnh vực TN&MT

   Hội đã phối hợp với các tổ chức, doanh nghiệp Hàn Quốc thực hiện thành công chủ trương “xã hội hóa” tẩy độc dioxin bằng vốn và công nghệ nước ngoài; Định kỳ tổ chức có kết quả các hội thảo và tập huấn khoa học về đánh giá tác động môi trường và đánh giá môi trường chiến lược với Hàn Quốc, sau đó mở rộng với Nhật Bản và Trung Quốc.

 

Thực địa tẩy độc dioxin tại A Lưới

 

Hội đã tổ chức các chuyến đạp xe xuyên quốc gia truyền thông môi trường nhân dịp kỷ niệm các ngày lễ lớn giữa Việt Nam và Trung Quốc (Hà Nội - Lạng Sơn - Nam Ninh vào năm 2009), Việt Nam và Lào (Hà Nội - Vinh - Viên Chăn vào năm 2010).

Một số hội thành viên của Hội là thành viên của các tổ chức quốc tế và khu vực như Mạng lưới không khí sạch châu Á (ACE), Diễn đàn các nhà bảo vệ môi trường cháu Á... tích cực tham gia các đề án, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học khu vực, tranh thủ điều kiện tham dự nhiều cuộc họp quốc tế và khu vực như RIO+20, COP…

Phát động phong trào Bảo tồn Cây di sản Việt Nam - Hoạt động sáng tạo, đặc thù

    Từ vùng địa đầu Tổ quốc (Hà Giang, Cao Bằng), vùng cao Phan Xi Păng (Lào Cai) đến vùng cực Nam Côn Đảo; từ Tây Nguyên (Đắc Lắc) ra tới quần đảo Trường Sa đều đã có Cây Di sản Việt Nam được công nhận với những quần thể cây như: Pơmu ở huyện Tây Giang (Quảng Nam), quần thể pơmu ở Quế Phong (Nghệ An); quần thể chè Shan tuyết Suối Giàng (Yên Bái), quần thể cây hồng tùng ở Vườn Quốc gia Yên Tử (Quảng Ninh), quần thể cây lim ở đền Cao (Chí Linh - Hải Dương), đền Và (thị xã Sơn Tây), quần thể cây nghiến ở Thạch An  (Cao Bằng) và Vườn Quốc gia Xuân Sơn (Phú Thọ), quần thể cây bàng ở Côn Đảo (Bà Rịa - Vũng Tàu)…

 

Lễ vinh danh Cây Di sản Việt Nam tại Tây Ninh

 

    Tuy nhiên, Hội còn phải rút kinh nghiệm để tổ chức tốt hơn Sự kiện, nhất là việc tìm kinh phí cho hoạt động, hướng dẫn chăm sóc cây, kéo dài tuổi thọ của cây, gắn kết Sự kiện với các hoạt động khác ở địa phương, tìm sự đồng thuận cao hơn của các cơ quan nhà nước ở Trung ương và địa phương trong việc triển khai Sự kiện có ý nghĩa này.

Những bài học kinh nghiệm và phương hướng nhiệm vụ hoạt động của Hội nhiệm kỳ VII (2018 - 2023)

   Để đạt được những kết quả nêu trên, đáp ứng được phần nào mong muốn của hội viên, của cộng đồng và xã hội là do sự nỗ lực rất lớn của các thế hệ hội viên của Hội. Trong thời gian sắp tới, Hội sẽ khắc phục những hạn chế của mình, chú trọng phát huy những bài học kinh nghiệm như luôn hướng tới cộng đồng, chia sẻ với cộng đồng; những người chủ chốt của Hội luôn giữ ngọn lửa nhiệt tình trong mọi hoàn cảnh; chịu khó tìm tòi, sáng tạo các hình thức hoạt động cho hiệu quả và phù hợp; phối kết hợp tốt với chính quyền, các cơ quan quản lý các cấp, các tổ chức NGO trong và ngoài nước; không ngừng củng cố, phát triển và mở rộng tổ chức Hội.

   Trước những tác động tiêu cực của các vấn đề bức xúc về môi trường toàn cầu, những bất cập về hiện trạng môi trường và quản lý môi trường trong nước… đặt ra những thách thức đối với Hội trong thời gian tới. Nhằm tiếp nối chặng đường đáng tự hào của Hội, xin được đề xuất những phương hướng phù hợp, những nhiệm vụ khả thi cho Hội giai đoạn 2018 – 2023:

   Phát huy truyền thống tốt đẹp của Hội, chủ động thích nghi với những biến động của tình hình, tiếp tục đóng góp thiết thực cho sự nghiệp quản lý tài nguyên, BVMT, ứng phó BĐKH, phục vụ tăng trưởng xanh, PTBV đất nước, đáp ứng mong mỏi của các tổ chức và hội viên.

    Không ngừng củng cố và phát triển tổ chức Hội, giữ vững ngọn lửa nhiệt tình của các vị lãnh đạo và hội viên, tập hợp đông đảo hơn nữa cộng đồng để cùng hành động vì thiên nhiên và môi trường của đất nước. Tiếp tục phát triển tổ chức hội, chú trọng mở rộng tổ chức hội tới 30 địa phương tỉnh, thành phố chưa có tổ chức tương xứng, cũng như các cộng đồng doanh nghiệp và các đối tượng khác. Không ngừng củng cố, nâng cao kết quả và chất lượng hoạt động của các đơn vị trực thuộc, các hội thành viên. Bảo đảm các hoạt động theo quy định đối với Ban Chấp hành Trung ương, Ban Thường vụ, Ban Kiểm tra, các Ban, các Hội đồng chuyên môn cũng như các Văn phòng Hội.

    Đáp ứng theo khả năng cao nhất có thể các yêu cầu về tư vấn, giám định và PBXH trong lĩnh vực TN&MT, ứng phó BĐKH phục vụ tăng trưởng xanh và PTBV đất nước trong thời đại công nghiệp 4.0. Thường xuyên đáp ứng các yêu cầu tư vấn, PBXH của cộng đồng thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng và của Hội; Tranh thủ điều kiện tập trung tư vấn, PBXH những vấn đề bức xúc, quan trọng về TN&MT và BĐKH theo nguyện vọng của hội viên và yêu cầu của các cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương và địa phương. Trong thời gian tới, Hội sẽ chú trọng những vấn đề liên quan như: hoàn thiện hệ thống luật pháp, chiến lược huy động sức mạnh cộng đồng, giải pháp bảo tồn ĐDSH và ứng phó BĐKH dựa vào cộng đồng, xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế xanh, nhập khẩu phế liệu, phá dỡ tầu cũ…

 

Đại hội VI VACNE nhiệm kỳ 2013 - 2018

 

    Tiếp tục đa dạng hóa các hoạt động truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng về TN&MT phù hợp tình hình, chú trọng tính bền vững của các hoạt động. Chủ trì, bảo trợ, hỗ trợ các hội thành viên tổ chức các sự kiện truyền thông môi trường theo đúng các quy định của pháp luật và Điều lệ Hội.

    Đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu khoa học, áp dụng công nghệ thông qua các tổ chức và hội viên của Hội thực hiện các nhiệm vụ, đề tài, đề án, dự án… của các bộ, ngành, địa phương và quốc tế. Tổ chức định kỳ các hội thảo khoa học truyền thống của Hội: Hội thảo Bảo tồn ĐDSH dãy Trường Sơn, Hội thảo BĐKH toàn cầu và giải pháp ứng phó của Việt Nam, đồng thời tìm kiếm cơ hội tổ chức hội thảo, tọa đàm theo các chủ đề mới, thích hợp. Chú trọng điều tra, đánh giá tổng kết và hiện đại hóa các mô hình tiên tiến của cộng đồng trong lĩnh vực tài nguyên, môi trường và BĐKH.

    Thực hiện tốt chức năng đối ngoại nhân dân trong lĩnh vực TN&MT, phấn đấu là địa chỉ tin cậy của cộng đồng quốc tế yêu thiên nhiên môi trường. Tìm giải pháp thúc đẩy sự kiện “Bình chọn Quốc tế Việt – Hàn các sản phẩm và doanh nghiệp thân thiện môi trường và an toàn sức khỏe. Tiếp tục tổ chức tốt các Hội thảo 2 năm 1 lần ở Việt Nam về đánh giá tác động môi trường, đánh giá môi trường chiến lược với Hàn Quốc, mở rộng với Nhật Bản và Trung Quốc. Tăng cường hợp tác với WWF, IUCN, SIDA, ADB, GTZ, TAF (Quỹ Châu Á), GEF, TEI (Viện Môi trường Thái Lan), Chương trình TAI (Quyền tiếp cận môi trường), ACAP (Mạng lưới Không khí sạch châu Á)…

    Củng cố và phát triển phong trào Bảo tồn Cây Di sản Việt Nam. Duy trì và phát triển sự kiện Bảo tồn Cây Di sản Việt Nam. Tổ chức tốt khâu chăm sóc sức khỏe và kéo dài tuổi thọ Cây Di sản, kết hợp sự kiện Cây Di sản với các hoạt động của cộng đồng về sinh kế, phát triển du lịch, văn hóa, lịch sử, hướng tới xây dựng sự kiện như một mô hình văn hóa môi trường tiên tiến.

 

Nguyễn Ngọc Sinh, Phùng Quang Chính, Nguyễn Danh Trường

Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam

(Nguồn: Bài đăng trên Tạp chí Môi trường, số 10 năm 2018)

Thống kê

Lượt truy cập: 945095