--%>

    Ngày 26/6/2019, Bộ TN&MT tổ chức cuộc họp về tăng cường công tác phối hợp trong quản lý các loài ngoại lai xâm hại (NLXH). Thứ trưởng Bộ TN&MT Võ Tuấn Nhân chủ trì cuộc họp với sự tham dự của đại diện các Bộ: NN&PTNT, Công Thương, Tài chính, Công an...

    Trong thời gian qua, có nhiều vụ việc buôn bán, nhập khẩu, phát triển trái phép loài NLXH ở nhiều nơi trong cả nước, đặc biệt gần đây có vụ việc tôm hùm nước ngọt. Theo quy định của pháp luật, việc quản lý sinh vật NLXH có sự tham gia của nhiều ngành, cấp song nhận thức và năng lực quản lý sinh vật ngoại lai còn hạn chế. Bộ TN&MT tổ chức cuộc họp liên ngành để đánh giá thực trạng vấn đề và xác định các giải pháp nhằm phối hợp quản lý sinh vật NLXH.

 

Thứ trưởng Bộ TN&MT Võ Tuấn Nhân chủ trì cuộc họp

         

Kiểm soát tình hình buôn bán, nhập khẩu trái phép loài tôm hùm nước ngọt

    Báo cáo tại cuộc họp, bà Hoàng Thị Thanh Nhàn, Cục phó Cục Bảo tồn thiên nhiên và ĐDSH (Tổng cục Môi trường) cho biết, từ ngày 12/5/2019, các phương tiện thông tin đại chúng liên tục đăng tải các thông tin về tình trạng buôn bán, các tác động của tôm hùm đất với môi trường, đa dạng sinh học (ĐDSH) và khuyến cáo người dân không nên buôn bán, tiêu thụ loài này. Sau khi tiếp nhận thông tin báo chí, cơ quan chức năng của Bộ TN&MT đã phối hợp với chuyên gia xác định tên khoa học của loài là Procambarus clarkii.

   Loài tôm hùm nước ngọt (Procambarus clarkii) thuộc Danh mục loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại ban hành kèm theo Thông tư số 35/2018/TT-BTNMT ngày 28/12/2018 của Bộ trưởng Bộ TN&MT quy định tiêu chí xác định và ban hành Danh mục loài NLXH. Loài này không có tên trong Danh mục loài thủy sản được phép sản xuất kinh doanh tại Việt Nam (Phụ lục VIII ban hành kèm theo Nghị định số 26/2019/NĐ-CP ngày 8/3/2019 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thủy sản). Việc nhập khẩu, phát triển, kinh doanh loài này trái quy định pháp luật về ĐDSH và thủy sản.

   Qua theo dõi, trong tháng 5/2019, các cơ quan chức năng của một số tỉnh, thành phố đã liên tiếp bắt giữ các lô hàng nhập khẩu và vận chuyển trái phép tôm hùm nước ngọt Procambarus clarkii vào Việt Nam, cụ thể là: Lực lượng hải quan và biên phòng Lào Cai đã bắt giữ 7 vụ, thu 945 kg tôm tại cửa khẩu tỉnh này; tại Lạng Sơn, lực lượng cảnh sát giao thông đã phát hiện vụ vận chuyển 45 kg tôm hùm nước ngọt còn sống; tại Hà Giang, Chi cục Hải quan Cửa khẩu Quốc tế Thanh Thủy phối hợp với Trạm kiểm soát Biên phòng tuần tra và phát hiện, thu giữ 1 thùng xốp bên trong có chứa 6 kg tôm hùm nước ngọt tươi sống được bỏ lại ở bờ kè sông Lô; tại Quảng Ninh, Đội Quản lý thị trường số 4, Cục Quản lý thị trường Quảng Ninh đã phát hiện 7 kg tôm hùm nước ngọt tại các hộ kinh doanh nhà hàng, quán ăn trên địa bàn. Sau khi các cơ quan chức năng vào cuộc kiểm soát loài này, tình hình đã được kiểm soát và đến tháng 6/2019, không còn ghi nhận các vụ buôn bán, nhập khẩu trái phép loài tôm hùm nước ngọt.

Công tác quản lý sinh vật NLXH

   Việc quản lý loài NLXH được quy định tại Luật ĐDSH 2008 (từ Điều 50-54) bao gồm các quy định về: Điều tra và lập danh mục loài NLXH; kiểm soát việc nhập khẩu loài NLXH, sự xâm nhập từ bên ngoài của loài ngoại lai; kiểm soát việc nuôi trồng loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại; Kiểm soát sự lây lan, phát triển của loài NLXH; công khai thông tin về loài NLXH. Ngoài Luật ĐDSH 2008 còn có một số quy định pháp luật khác cũng có đề cập đến một số khía cạnh liên quan đến loài NLXH. Luật Bảo vệ và Kiểm dịch năm 2013 quy định việc quản lý các sinh vật gây hại bao gồm các sinh vật gây ra thiệt hại trực tiếp hoặc gián tiếp đối với thực vật bao gồm vi sinh vật gây bệnh, côn trùng gây hại, cỏ dại và các sinh vật có hại khác. Tại Điều 98, Luật Thủy sản năm 2017 quy định, việc nhập khẩu thủy sản sống chưa có trong Danh mục phải tiến hành đánh giá rủi ro trong đó bao gồm tác động đến ĐDSH. Luật Thú y 2015 quy định việc kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật bao gồm vi sinh vật, ký sinh trùng, trứng và ấu trùng của ký sinh trùng gây bệnh cho động vật, gây hại cho sức khỏe con người. Điều 40 của Luật Lâm nghiệp quy định việc kiểm soát các sinh vật gây hại rừng.

   Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện quản lý sinh vật NLXH, còn có những tồn tại, hạn chế như: Nhận thức của các cơ quan quản lý và nhân dân về tác hại của sinh vật ngoại lại xâm hại còn hạn chế; Các quy định về quản lý loài NLXH được quy định tại Luật ĐDSH mới chỉ đề cập đến trách nhiệm điều tra, lập danh mục loài NLXH; kiểm soát việc nhập khẩu, xâm nhập từ bên ngoài của loài ngoại lai; kiểm soát nuôi trồng loài ngoại lại có nguy cơ xâm hại; lây lan và phát triển của loài NLXH; công khai thông tin về loài NLXH, mà chưa đề cập đến các yêu cầu cụ thể để quản lý loài NLXH, một số nội dung khác chưa được quy định như phân tích, đánh giá ngy cơ xâm hại của loài ngoại lai, vận chuyển, sản xuất, kinh doanh… vì thế, trong thực  tế, pháp luật chưa có tính bao quát hết các trường hợp trong thực tiễn.

   Về thực thi pháp luật, mặc dù Luật ĐDSH quy định cấm nhập khẩu, phát triển loài ngoại lai nhưng trên thực tế, nhiều loài vẫn được phát tán thường xuyên, trường hợp điển hình là các hoạt động phóng sinh rùa tai đỏ. Các hành vi trái phép không được phát hiện  bởi các cơ quan thực thi pháp luật, mà nhiều khi do phản ánh của các cơ quan ngôn luận. Các chế tài xử lý các hành vi vi phạm quy định về quản lý loài NLXH chưa được thống nhất. Ngoài ra, nguồn tài chính để thực hiện các hoạt động điều tra, đánh giá, kiểm soát, diệt trừ các loài NLXH rất hạn hạn chế; nguồn nhân lực và năng lực để quản lý, kiểm soát loài NLXH chưa đáp ứng được yêu cầu; việc nhận diện và xác định chính xác loài NLXH trong nhiều trường hợp cần kiến thức và trình độ chuyên môn…

Tăng cường sự phối hợp liên ngành trong quản lý sinh vật NLXH

   Tại cuộc họp, đại diện các Bộ: NN&PTNT, Công Thương, Tài chính, Công an đã báo cáo trách nhiệm theo chức năng, nhiệm vụ được phân công quản lý sinh vật NLXH. Tuy nhiên, các Bộ đều cho rằng cần phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền; hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật; tăng cường công tác trao đổi thông tin và phối hợp giữa các Bộ, ngành…

   Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Võ Tuấn Nhân nhấn mạnh, Tổng cục Môi trường cần tiếp thu các ý kiến phát biểu của các đại biểu để hoàn thiện báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong thời gian sớm nhất. Trong báo cáo cần làm rõ thực trạng quản lý các loài NLXH; kinh nghiệm quản lý của thế giới; những ưu điểm, nhược điểm từ đó đưa ra các giải pháp quản lý. Trong thời gian tới, Bộ TN&MT sẽ chủ trì tiến hành rà soát, đánh giá và đề xuất sửa đổi các quy định về quản lý loài NLXH trong quá trình sửa đổi Luật ĐDSH 2008 và xây dựng hướng dẫn quản lý sinh vật NLXH; định kỳ cập nhật bổ sung và công bố Danh mục các loài NLXH; tăng cường phối hợp các bộ, ngành, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong hoạt động thanh tra, kiểm tra công tác quản lý, kiểm soát loài NLXH; tuyên truyền, phổ biến thông tin và xây dựng năng lực về quản lý loài NLXH. Bên cạnh đó, Thứ trưởng cũng đề nghị các Bộ, ngành tiếp tục vào cuộc tích cực và có sự phối hợp bài bản, toàn diện với các nội dung cụ thể:

   Bộ NN&PTNT chỉ đạo tổ chức rà soát, đánh giá danh mục giống cây trồng, giống vật nuôi, giống thủy sản và quy trình khảo nghiệm, công nhận giống cây trồng, giống vật nuôi, giống thủy sản nhằm đảm bảo việc nhập khẩu và phát triển loại ngoại lai không gây tác động xấu đến môi trường và ĐDSH; tiếp tục tăng cường kiểm soát hoạt động nuôi, trồng các loài ngoại lai và loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại trong lĩnh vực nông, lâm, thủy sản; xây dựng năng lực và tăng cường công tác kiểm dịch biên giới nhằm kiểm soát các loài NLXH nhập khẩu vào Việt Nam.

    Bộ Tài chính (Tổng cục Hải quan) chỉ đạo cơ quan hải quan phối hợp cơ quan có thẩm quyền tại cửa khẩu kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm trong việc nhập khẩu loài thuộc danh mục loài NLXH.

   Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát và xử lý nghiêm các hành vi nhập khẩu, phát tán và nuôi trồng trái phép loài NLXH.

   Bộ Công thương chỉ đạo tăng cường công tác quản lý thị trường, kiểm soát việc kinh doanh trái phép các loài NLXH, xử lý nghiêm đối với các hành vi vi phạm. Bộ Thông tin và Truyền thông chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường tuyên truyền, giáo dục, phổ biến về tác hại của loài NLXH và quy định của pháp luật về quản lý, kiểm soát loài NLXH để người dân biết, thực hiện…

 

Toàn cảnh cuộc họp

 

   Bộ Khoa học và Công nghệ tăng cường tổ chức việc thực hiện nghiên cứu, áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ trong phát hiện, khảo nghiệm, phân tích nguy cơ, đánh giá rủi ro đến môi trường và đa dạng sinh học, kiểm soát và diệt trừ các loài NLXH; đẩy mạnh các nghiên cứu khoa học trong việc áp dụng phương pháp phòng trừ sinh học và giải pháp tổng hợp trong kiểm soát, diệt trừ các loài NLXH tại Việt Nam; nghiên cứu, áp dụng giải pháp công nghệ để xác định hướng lây lan của các loài NLXH dưới ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và đề xuất giải pháp phục hồi hệ sinh thái bằng các loài cây bản địa nhằm ngăn ngừa sự tái xâm nhập của loài NLXH.

 

Nguyên Hằng

Thống kê

Lượt truy cập: 630139