06/03/2026
Ngày 6/3/2026, tại Hà Nội, Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường (ISPAE) - Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp cùng Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) Việt Nam; Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP-WCMC); Quỹ đầu tư Dragon Capital; Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp tổ chức Hội thảo cấp cao với chủ đề: Đổi mới mô hình tăng trưởng: “Lồng ghép thiên nhiên vào mô hình phát triển kinh tế - xã hội”. Mục tiêu của Hội thảo nhằm chia sẻ tầm nhìn của Chương trình Hỗ trợ chuyển đổi thiên nhiên (NTSP); công bố kết quả nghiên cứu về mô hình sinh thái - kinh tế tích hợp tại Việt Nam (bao gồm Sách Xanh 2.0). Đồng thời, tạo diễn đàn đối thoại để các cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp thảo luận về những phản hồi chính sách và tìm kiếm cơ hội đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn quy hoạch, đầu tư cũng như định hướng phát triển trong thời gian tới.
Ông Fergus McBean, Bí thư thứ nhất về khí hậu và thiên nhiên, Đại sứ quán Anh phát biểu mở đầu Hội thảo
Mở đầu Hội thảo, ông Fergus McBean, Bí thư thứ nhất về khí hậu và thiên nhiên, Đại sứ quán Anh chia sẻ, Việt Nam là quốc gia được thiên nhiên ưu đãi về tài nguyên, tạo nguồn sinh kế ổn định, tạo động lực cho việc thực hiện các mục tiêu hướng đến phát triển bền vững. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên đang bộc lộ giới hạn về hiệu quả và tạo ra những tác động môi trường nghiêm trọng, ảnh hưởng đến ổn định kinh tế vĩ mô. Do đó, việc chuyển đổi sang mô hình phát triển dựa vào thiên nhiên không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn mở ra nhiều cơ hội mới cho tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và nâng cao khả năng chống chịu của các hệ thống kinh tế trước những thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu. Đặc biệt, việc lồng ghép các giá trị của vốn tự nhiên vào quá trình hoạch định chính sách và lập kế hoạch phát triển được coi là bước đi quan trọng để đảm bảo sự phát triển hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường.
PGS.TS. Nguyễn Đình Thọ phát biểu khai mạc và trình bày tham luận
“Đổi mới mô hình phát triển: Tích hợp vốn tự nhiên vào
Chương trình phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030
Phát biểu khai mạc và trình bày tham luận “Đổi mới mô hình phát triển: Tích hợp vốn tự nhiên vào Chương trình phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030, PGS.TS. Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường kiêm Tổng Biên tập Tạp chí Môi trường thông tin, trên khắp Đông Á, trong đó có Việt Nam, tăng trưởng nhanh trong nhiều năm thường dựa trên một công thức quen thuộc: Tỷ lệ đầu tư cao, mở rộng khu công nghiệp, phát triển các hành lang hạ tầng - giao thông và đô thị hóa dẫn dắt bởi bất động sản. Mô hình này đã tạo ra bước tiến rõ rệt về sản lượng, việc làm, nhưng cũng đồng thời ngầm coi đất đai và hệ sinh thái như một “nguồn lực vô hạn”. Các xu hướng sử dụng đất ở Việt Nam cho thấy giả định đó đang nhanh chóng mất hiệu lực. Trong giai đoạn tới, năng lực tăng trưởng sẽ ngày càng phụ thuộc vào các hệ thống tự nhiên vì đó là nền tảng giúp duy trì sản xuất, hạ tầng và khả năng chống chịu trước rủi ro. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên đang bộc lộ những rủi ro dài hạn. Việt Nam hiện ghi nhận mức thâm hụt sức chứa sinh thái khoảng 220%, nghĩa là nhu cầu sử dụng tài nguyên đã vượt quá khả năng tái tạo của hệ sinh thái trong nước. Đồng thời, nước ta đang nằm trong giao đoạn tăng trưởng kinh tế cao, với GDP tăng từ 79 tỷ đô (năm 1990) lên hơn 1,6 nghìn tỷ đô (năm 2024), kèm theo đó là áp lực không hề nhỏ lên môi trường và tài nguyên thiên nhiên. Nếu không có biện pháp thích ứng mạnh mẽ, kịp thời và hiệu quả, các tác động kép của biến đổi khí hậu và suy thoái môi trường có thể làm giảm tới 12,5% GDP mỗi năm vào năm 2050.
Ông Vũ Thái Trường, Trưởng ban Biến đổi khí hậu, năng lượng và môi trường, UNDP phát biểu tại Hội thảo
Ông Vũ Thái Trường, Trưởng ban Biến đổi khí hậu, năng lượng và môi trường, Chương trình Phát triển Liên hợp quốc bày tỏ niềm vui khi được đồng hành, hợp tác cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong việc thực hiện các chương trình, dự án liên quan đến lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Đặc biệt, Chương trình NTSP là một sáng kiến toàn cầu do Bộ Môi trường, Thực phẩm và Nông thôn Vương quốc Anh (DEFRA) tài trợ, thông qua Trung tâm Toàn cầu về đa dạng sinh học vì khí hậu (GCBC), được thực hiện nhằm giải quyết thách thức cốt lõi: Dung hòa tăng trưởng kinh tế nhanh với giới hạn sinh thái quốc gia. Thông qua các công cụ mô hình hóa kinh tế - sinh thái tiên tiến như GTAP-InVEST, Chương trình đã cung cấp các bằng chứng định lượng quan trọng phục vụ hoạch định chính sách.
Nội dung Hội thảo xoay quanh một số vấn đề trọng tâm về các hướng đi và cơ chế đưa kết quả phân tích vào quy trình ra quyết định của quốc gia. Các tham luận do các chuyên gia, nhà khoa học trình bày đã tập trung phân tích việc lồng ghép thiên nhiên vào Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030; giới thiệu tổng quan về Chương trình NTS: Tầm nhìn và ảnh hưởng; các kết quả chính từ mô hình tích hợp sinh thái - kinh tế tại Việt Nam; báo cáo Kinh tế biển xanh phiên bản 2.0: Kinh tế biển xanh và đóng góp vào các kịch bản tăng trưởng hai con số…
Giới thiệu tổng quan về Chương trình NTSP, bà Frida Díaz, cán bộ Chương trình nhấn mạnh, tăng trưởng GDP của Việt Nam có thể giảm tới 24% trong giai đoạn 2021 - 2030 nếu các dịch vụ hệ sinh thái quan trọng như thụ phấn cây trồng, cung cấp gỗ, hải sản và hấp thụ các-bon bị suy thoái do thay đổi sử dụng đất liên quan đến các lộ trình tăng trưởng hiện tại. Trong bối cảnh đó, Chương trình NTSP sẽ hỗ trợ Việt Nam hiểu rõ sự đánh đổi giữa phát triển kinh tế và thiên nhiên, đồng thời xác định các lộ trình phát triển thay thế nhằm bảo vệ cả sự thịnh vượng và vốn tự nhiên. Thông qua nghiên cứu ứng dụng cùng mô hình hóa dựa trên kịch bản, NTSP phát triển các lựa chọn chính sách dựa trên bằng chứng để hỗ trợ tầm nhìn về sự thay đổi mang tính chuyển biến của Việt Nam. NTSP cũng nêu bật 4 yếu tố chính để chuyển đổi sang một nền kinh tế gắn bó mật thiết với thiên nhiên, bao gồm: Sự tham gia của quốc gia; mô hình kinh tế - sinh thái kết hợp; phân tích kinh tế chính trị; khám phá các lộ trình phát triển thay thế và quá trình chuyển đổi của chúng. Việc triển khai NTSP tại Việt Nam thể hiện cam kết mạnh mẽ đối với mô hình tăng trưởng tích cực với tự nhiên, dựa trên đồng kiến tạo chính sách và quản trị đa trung tâm. Thông qua nền tảng bằng chứng định lượng, Chương trình hướng tới tái cấu trúc mối quan hệ kinh tế - sinh quyển, bảo đảm mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045 được neo giữ vững chắc trong ổn định sinh thái dài hạn.
Quang cảnh Hội thảo
Chia sẻ về các kết quả nghiên cứu chính từ mô hình hóa tích hợp sinh thái - kinh tế tại Việt Nam, ông Arnout van Soesbergen, chuyên gia mô hình hóa, UNEP - WCMC cho biết, mô hình này được xây dựng nhằm phân tích mối quan hệ giữa các hoạt động kinh tế và hệ sinh thái tự nhiên, từ đó đánh giá tác động của các chính sách phát triển đối với môi trường và đa dạng sinh học. Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc lồng ghép các yếu tố sinh thái vào quá trình ra quyết định có thể giúp cải thiện hiệu quả chính sách phát triển, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Mô hình tích hợp cũng cung cấp nhiều kịch bản phát triển khác nhau, giúp nhà hoạch định chính sách lựa chọn phương án phát triển tối ưu, cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường.
Tại Hội thảo, ông Jeremy Hills, chuyên gia kinh tế môi trường của UNDP cũng giới thiệu một số kết quả chính của nghiên cứu Sách xanh 2.0 ( Blue Book 2.0) - dự kiến công bố vào trung tuần tháng 4/2026, nhằm bổ sung góc nhìn trực quan về quy hoạch không gian biển, quản trị biển, đại dương và các đánh đổi, tập trung vào 2 ngành kinh tế biển là năng lượng tái tạo - tiềm năng năng lượng gió - thủy sản (nuôi biển) trong mối tương quan với các cảng biển và tuyến hàng hải, tại khu vực tăng trưởng của đồng bằng sông Hồng - miền Bắc (khu vực Hải Phòng - Quảng Ninh); miền Trung (vùng biển Ninh Thuận cũ - Khánh Hòa); miền Nam (vùng biển Bạc Liêu cũ - Cà Mau) trong bức tranh tăng trưởng. Bên cạnh việc cung cấp công cụ quy hoạch không gian biển hiện đại, cuốn sách được kỳ vọng mở ra tầm nhìn mới cho công tác quản trị, quản lý biển tổng hợp tại Việt Nam, qua đó hỗ trợ hiệu quả việc ra quyết định, nhận diện tiềm năng mới và định hình một nền kinh tế biển xanh, phát triển bền vững trong tương lai.
Các đại biểu tham dự Hội thảo chụp ảnh lưu niệm
Trong Phiên đối thoại chính sách và cơ hội ứng dụng mô hình tích hợp kinh tế - sinh thái tại Việt Nam, các đại biểu đã cùng nhau chia sẻ, thảo luận về những cơ hội cũng như thách thức trong việc ứng dụng mô hình tích hợp hệ sinh thái vào quy hoạch và chương trình phát triển kinh tế - xã hội. Theo các đại biểu, nếu tiếp tục phát triển theo cách hiện nay với sự thu hẹp nhanh của dư địa đất đai để phục vụ hạ tầng, công nghiệp và dân cư, suy thoái tự nhiên có thể làm giảm tới 26% tiềm năng tăng trưởng GDP vào năm 2030. Khi đất đai ngày càng khan hiếm, tăng trưởng dựa vào hạ tầng và mở rộng không gian sẽ đối mặt với lợi suất giảm dần, chi phí xung đột cao hơn, đồng thời gia tăng rủi ro khí hậu, thiên tai tới giá trị bền vững của các đầu tư. Với một nền kinh tế bị ràng buộc bởi giới hạn đất đai như Việt Nam, việc duy trì quá lâu mô hình đầu tư “xám” sẽ làm tích tụ các khoản nợ sinh thái và rủi ro, đến một điểm nhất định sẽ trở thành lực cản đối với tăng trưởng. Ngược lại, nếu đầu tư kịp thời, hiệu quả vào bảo vệ, phục hồi thiên nhiên, nền kinh tế có thể đạt mức tăng trưởng cao và bền vững trong dài hạn. Đa số các đại biểu cho rằng, lồng ghép giá trị của vốn tự nhiên vào quá trình hoạch định chính sách và lập kế hoạch phát triển được coi là bước đi quan trọng để đảm bảo sự phát triển hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường. Tuy nhiên, việc lồng ghép cần được thực hiện một cách đồng bộ, gắn với các chính sách phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu. Bên cạnh đó, tăng cường hợp tác quốc tế, chia sẻ kinh nghiệm và huy động nguồn lực tài chính cho các sáng kiến bảo tồn thiên nhiên cũng được xem là yếu tố quan trọng để thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang mô hình phát triển bền vững. Các chuyên gia cũng nhấn mạnh vai trò của khoa học và công nghệ trong việc cung cấp dữ liệu, công cụ phân tích và giải pháp sáng tạo nhằm hỗ trợ quá trình ra quyết định trong quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.
Thu Hằng
