Đột phá chiến lược với 7 nhóm công nghệ ưu tiên

    Theo ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ, Dự thảo Kế hoạch phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngành Nông nghiệp và Môi trường giai đoạn 2026-2030 xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là đột phá chiến lược hàng đầu, giữ vai trò then chốt trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng nông nghiệp sinh thái, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến chủ trì cuộc họp nghe báo cáo về đề xuất nội dung kế hoạch phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo 5 năm giai đoạn 2026-2030. Ảnh: Nguyễn Thủy.

    Dự thảo Kế hoạch đề ra mục tiêu tổng quát là nâng cao năng lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của ngành đạt trình độ tiên tiến trong khu vực, làm chủ và ứng dụng hiệu quả các công nghệ chiến lược, công nghệ xanh, công nghệ số; qua đó nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông nghiệp, đồng thời tăng cường bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu.

    Đáng chú ý, đến năm 2030, đóng góp của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào tăng năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng ngành nông nghiệp đạt trên 50%; tối thiểu 30% quy trình sản xuất các ngành hàng chủ lực ứng dụng công nghệ cao; trên 50% kết quả nghiên cứu được ứng dụng vào thực tiễn.

    Ông Nguyễn Văn Long cho biết, một điểm nhấn quan trọng của Kế hoạch là ưu tiên phát triển 7 nhóm công nghệ chiến lược, gồm công nghệ sinh học, nông nghiệp thông minh (AI, IoT), blockchain truy xuất nguồn gốc, kinh tế tuần hoàn - môi trường, robot và tự động hóa, cùng các công nghệ phục vụ khai thác tài nguyên đất, biển và lòng đất. Đồng thời, Kế hoạch tập trung hoàn thiện thể chế, đổi mới cơ chế tài chính theo hướng khoán chi theo sản phẩm đầu ra, chấp nhận rủi ro có kiểm soát; phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo lấy doanh nghiệp làm trung tâm; tăng cường đầu tư hạ tầng nghiên cứu, dữ liệu số và trọng dụng nhân lực chất lượng cao.

    Kế hoạch cũng nhấn mạnh vai trò của hợp tác quốc tế, ngoại giao công nghệ và hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, coi đây là giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và sức cạnh tranh của ngành Nông nghiệp và Môi trường trong giai đoạn tới.

Cụ thể hóa mục tiêu, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả

    Trên cơ sở dự thảo Kế hoạch, tại cuộc họp, đại diện lãnh đạo các đơn vị đã tập trung thảo luận và thống nhất nhiều nội dung trọng tâm. Các ý kiến đều nhấn mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực then chốt cho tăng trưởng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, thúc đẩy tăng trưởng dựa trên tri thức và bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững quốc gia trong giai đoạn tới.

    Ông Nguyễn Minh Khuyến, Phó Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước đề nghị làm rõ hơn hệ thống mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể, gắn với từng lĩnh vực của ngành Nông nghiệp và Môi trường; đồng thời phân công rõ nhiệm vụ trọng tâm cho từng đơn vị nhằm bảo đảm tính khả thi và hiệu quả trong tổ chức thực hiện.

    Ngoài ra, ông Khuyến cũng đề nghị Vụ Khoa học và Công nghệ rà soát lại nội dung về công nghệ chiến lược trong dự thảo, bảo đảm thống nhất với danh mục 11 nhóm công nghệ chiến lược theo các quyết định đã ban hành; tránh nhầm lẫn hoặc mở rộng chưa có căn cứ, đồng thời xác định rõ trọng tâm ưu tiên triển khai đến năm 2030.

    Đối với nội dung nâng cao năng lực các tổ chức khoa học và công nghệ công lập đến năm 2030, PGS.TS Phạm Thị Thanh Ngà, Viện trưởng Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển cho rằng, đây là căn cứ pháp lý quan trọng, đã được quy định trong các quyết định của cấp có thẩm quyền và cần được tích hợp đầy đủ vào Kế hoạch để làm cơ sở tổ chức triển khai thống nhất trong toàn ngành. Theo đó, các đơn vị có nhu cầu tăng cường năng lực phải bám sát quy định hiện hành, bảo đảm đúng thẩm quyền, phù hợp với định hướng chung và tránh phát sinh cơ chế, tổ chức ngoài khung pháp lý.

    Bên cạnh đó, PGS.TS Phạm Thị Thanh Ngà lưu ý chỉ tiêu phấn đấu đạt trình độ công nghệ tiên tiến trong vòng 5 năm cần được rà soát lại để bảo đảm tính khả thi, nhất là đối với lĩnh vực môi trường hiện còn nhiều hạn chế về tiềm lực nghiên cứu so với nông nghiệp. Do đó, cần xây dựng cơ chế phù hợp để hình thành và phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, làm hạt nhân nâng cao năng lực nghiên cứu, từng bước tiệm cận trình độ công nghệ tiên tiến, thay vì đặt mục tiêu cao nhưng thiếu công cụ thực hiện.

    Liên quan đến đề xuất xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo, các ý kiến cho rằng cần rà soát kỹ về tính phù hợp, căn cứ pháp lý và sự cần thiết. Theo nguyên tắc của Luật và các chỉ đạo hiện hành, việc điều chỉnh, bổ sung nhiệm vụ phải dựa trên nền tảng tổ chức sẵn có, tập trung nâng cao năng lực nghiên cứu, hạn chế phát sinh thêm đầu mối tổ chức mới; trường hợp cần thiết phải có lập luận, đánh giá và xin ý kiến cấp có thẩm quyền.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến yêu cầu, Kế hoạch phát triển khoa học công nghệ 2026-2030 phải cụ thể hóa bằng giải pháp khả thi, thể hiện tinh thần dám nghĩ, dám làm. Ảnh: Nguyễn Thủy.

    Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, Kế hoạch khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026-2030 của ngành Nông nghiệp và Môi trường cần được xây dựng trên nền tảng các chiến lược đã ban hành, trong đó chiến lược đóng vai trò định hướng chung, còn kế hoạch phải cụ thể hóa bằng mục tiêu, nhiệm vụ, lộ trình và giải pháp rõ ràng, khả thi. Những nội dung đã và đang triển khai hiệu quả cần tiếp tục phát huy; những nội dung mới phải được rà soát kỹ, bổ sung có trọng tâm, nhất là đối với lĩnh vực tài nguyên và môi trường còn chưa được cập nhật đầy đủ.

    Thứ trưởng yêu cầu Vụ Khoa học và Công nghệ bám sát mục tiêu tổng thể để lựa chọn giải pháp phù hợp, tránh tình trạng mục tiêu và giải pháp thiếu sự gắn kết. Đồng thời, cần làm rõ tổ chức thực hiện, xác định rõ việc nào đã có cơ sở pháp lý, việc nào đang đề xuất bổ sung để chủ động hoàn thiện hồ sơ, kịp thời điều chỉnh khi có thay đổi về luật, nghị định và các văn bản hướng dẫn.

    Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cũng lưu ý, quá trình xây dựng Kế hoạch phải thể hiện tinh thần dám nghĩ, dám làm, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm trọng tâm, động lực phát triển. Các đơn vị được giao khẩn trương rà soát, gửi lại ý kiến góp ý theo lộ trình, tập trung hoàn thiện dự thảo trên cơ sở tổng hợp đầy đủ ý kiến trong và ngoài Bộ, bảo đảm chất lượng, tiến độ để sớm trình cấp có thẩm quyền xem xét, ban hành.